Sản sinh văn bản và viết bài (Written Production)
Trọng tâm cần nắm
Phần viết đánh giá khả năng triển khai ý, tổ chức đoạn, dùng từ nối, và kiểm soát ngữ pháp. Các dạng thường gặp: viết thư/email trang trọng và thân mật, viết đoạn nghị luận nêu quan điểm, mô tả sự việc, và viết lại câu giữ nguyên nghĩa. Cần nắm cấu trúc ba phần (mở – thân – kết), câu chủ đề, và từ nối theo chức năng: bổ sung (hơn nữa, ngoài ra), tương phản (tuy nhiên, trái lại), kết quả (do đó, vì thế), ví dụ (chẳng hạn, cụ thể là).
Bẫy thường gặp
- Viết như nói: dùng "thì", "mà", "ấy" trong văn bản trang trọng.
- Lặp từ: cùng một động từ xuất hiện năm lần; cần thay bằng từ đồng nghĩa.
- Câu dài mất chủ ngữ: tiếng Việt cho phép tỉnh lược nhưng bài viết cần rõ ràng.
- Sai phép lịch sự trong thư: mở đầu thân mật nhưng kết thúc kiểu hành chính.
- Viết lại câu: đổi cấu trúc nhưng làm lệch nghĩa hoặc sai thì.
Ví dụ minh họa
Yêu cầu: Viết lại câu "Vì trời mưa to nên chuyến dã ngoại bị hoãn" mà nghĩa không đổi, bắt đầu bằng "Do…". Cách làm: "Do trời mưa to, chuyến dã ngoại bị hoãn." Lưu ý: bỏ "nên", giữ nguyên thì và chủ thể; dấu phẩy sau mệnh đề nguyên nhân đứng trước.
Quy tắc thực hành
Trước khi viết, lập dàn ý ba dòng: ý chính, hai ý hỗ trợ, kết luận. Sau khi viết, kiểm tra theo thứ tự: (1) chủ ngữ – vị ngữ, (2) thì và thể, (3) dấu câu, (4) chính tả (hỏi/ngã, d/gi, s/x, tr/ch). Dành hai phút cuối để rà lỗi thay vì viết thêm ý mới.