Ngữ pháp, từ vựng và quy ước ngôn ngữ
Trọng tâm cần nắm
Phần này kiểm tra trật tự từ, loại từ, thể và thì, câu điều kiện, câu bị động, so sánh, và lượng từ. Tiếng Việt không biến đổi hình thái, nên thông tin thời gian nằm ở phó từ (đã, đang, sẽ, vừa, mới, từng) và trợ từ (rồi, chưa, nhé). Cần nắm loại từ chỉ loại (cái, con, chiếc, quyển, tấm) và cách dùng câu bị động với "bị" (tiêu cực) và "được" (tích cực).
Bẫy thường gặp
- bị/được: "Cô ấy được khen" (tốt) khác "Cô ấy bị khen" (thường sai hoặc mang ý mỉa).
- So sánh hơn/kém: "hơn", "kém", "không bằng", "nhất". "Đẹp hơn" ≠ "đẹp nhất".
- Câu điều kiện: "nếu… thì…", "giá mà…", "miễn là…". Chú ý thì giả định trái thực tế: "Giá mà tôi biết" (nhưng tôi đã không biết).
- Lượng từ: "những" (số nhiều xác định), "các" (toàn bộ nhóm), "mọi", "mỗi", "vài", "mấy".
- Từ gần nghĩa: "biết" (knowledge) vs "quen" (familiar); "xem" vs "nhìn" vs "thấy".
- Chính tả hỏi/ngã: "nghỉ" vs "nghĩ", "sửa" vs "sữa".
Ví dụ minh họa
Chọn từ đúng: "Anh ấy ___ mệt nên xin nghỉ phép." (vì / tại vì / do) Cả ba đều chấp nhận trong văn nói; trong văn viết trang trọng nên dùng "do" hoặc "vì". "Tại vì" mang tính khẩu ngữ.
Quy tắc thực hành
Khi gặp câu hỏi ngữ pháp, xác định chức năng ngữ pháp của chỗ trống trước (chủ ngữ, bổ ngữ, phó từ), rồi mới chọn từ. Với câu hỏi từ vựng, thử thay từng đáp án vào câu và đọc to để kiểm tra độ tự nhiên.