De gewonde tijdens een patrouille
Tijdens een patrouille in ruw terrein raakt een teamlid gewond aan het onderbeen. Er is een diepe snee met veel bloedverlies. De gewonde is bij bewustzijn, bleek en duizelig. Het team bestaat uit vier personen, van wie één de gewonde is. De dichtstbijzijnde medische post is 25 minuten lopen over oneffen terrein; een voertuig kan niet komen. Er is een individueel verbandmiddel en een tourniquet in de uitrusting. De teamleider moet beslissen wie wat doet en in welke volgorde.
1. Welke eerste handelingen hebben prioriteit en in welke volgorde?
Read the worked answer
Prioriteit volgt de volgorde: bloeding stelpen → bewustzijn en shock bewaken → vervoer organiseren.
- Bloeding stelpen: bij een diepe snee met veel bloedverlies eerst directe druk met het verbandmiddel. Als dat onvoldoende werkt, een tourniquet proximaal van de wond aanleggen en de tijd noteren.
- Shock herkennen: bleekheid en duizeligheid bij bewustzijn wijzen op dreigende shock. Laat de gewonde liggen, benen iets omhoog, warm houden en geruststellen.
- Taken verdelen: één persoon doet de wondzorg, één bewaakt bewustzijn en ademhaling, één regelt de afvoer en communicatie.
De volgorde is niet willekeurig: zonder bloedingcontrole verslechtert de toestand sneller dan de 25 minuten die je nodig hebt om hulp te bereiken.
2. De tourniquet is aangelegd. Wat moet de teamleider bewaken tijdens het transport van 25 minuten, en waarom is 'even losmaken om te kijken' een slecht idee?
Read the worked answer
Bewaken tijdens transport:
- Tijd van aanleggen en doorbloeding/kleur van de teen of voet voorbij de tourniquet.
- Bewustzijn, ademhaling en huidkleur van de gewonde (shocksignalen).
- Of de bloeding gestopt blijft; bij doorlekken bijdrukken, niet de tourniquet lostrekken.
Waarom niet losmaken: een tourniquet dat opnieuw wordt losgemaakt, kan een nieuwe bloeding ontketenen en het gestolde bloed wegspoelen. Elke onderbreking kost tijd en bloed, precies wat de gewonde in shock niet kan missen. Losmaken gebeurt alleen door medisch personeel dat de situatie kan overzien, niet 'even om te kijken' onderweg.