Go tlhaloganya temana ya ditiragalo tsa motse
Barutwa ba le 30 ba neelwa temana ya mafoko a le 250 ka ga motse wa Kanye. Temana e bolela gore kgosi e ne ya bitsa kgotla ka Laboraro go rerisana ka go agiwa ga sekolo, mme batho ba le 80 ba ne ba tsile. Go ne ga nna le ngangisano ka ntlha ya madi a le P50 000 a a neng a tlhokega, mme mongwe wa basupi a ne a re madi a tshwanetse go tswa kwa kgotleng ya bosetšhaba. Morago ga dipuisano, go ne ga swediwa gore go agiwe ka madi a a tswang kwa motseng. Dipotso di ne di batla gore barutwa ba tlhalose lebaka la ngangisano le gore ba bue ka maikutlo a kgosi. Barutwa ba le 12 ba ne ba araba ka go bolela gore kgosi e ne e ganetse go aga sekolo.
1. Ke kgetso efe e e dirilweng ke barutwa ba le 12, mme ke kgetso efe e e neng e tshwanetse go dirwa go ya ka temana?
Read the worked answer
Barutwa ba le 12 ba ne ba tlhakatlhakanitse maikutlo a mongwe wa basupi le maikutlo a kgosi. Temana e bolela gore mongwe wa basupi a ne a re madi a tshwanetse go tswa kwa kgotleng ya bosetšhaba, mme seno e ne e le maikutlo a gagwe, e seng a kgosi. Kgosi e ne e bitsa kgotla go rerisana, mme morago ga dipuisano go ne ga swediwa gore go agiwe ka madi a a tswang kwa motseng. Ka jalo, kgosi e ne e sa ganela go aga sekolo; e ne e tsamaisa kgotla go fitlhelela tshwetso. Kgetso e e siameng e ne e tla kgaoganya batho ba ba buang mo temaneng le maikutlo a kgosi, mme e tla bolela gore kgosi e ne e le motsamaisi wa dipuisano, e seng mongwe wa bangongangisani.
2. O ka ruta barutwa jang go kgaoganya dintlha tsa nnete le maikutlo mo temaneng?
Read the worked answer
Ke tla ba ruta go batla mafoko a a supang gore ke mang a buang, jaaka "mongwe wa basupi a ne a re", "kgosi e ne ya bitsa", le "go ne ga swediwa". Mafoko a a ntseng jaana a thusa go kgaoganya maikutlo a motho le tshwetso ya setlhopha. Ke tla ba kopa go kwala mola o o bolelang nnete le mola o o bolelang maikutlo, mme ba tshwaye mafoko a a dirileng gore ba kgaoganye. Mo temaneng eno, "madi a tshwanetse go tswa kwa kgotleng ya bosetšhaba" ke maikutlo a mopi, fa "go ne ga swediwa gore go agiwe ka madi a a tswang kwa motseng" e le tshwetso ya setlhopha. Go dira jaana go thusa barutwa go se tlhakatlhanye maikutlo a motho le tshwetso ya kgosi.