Go dirisa mabaka a popego ya Setswana mo tlhalosong
Mo setlhopheng sa barutwa ba le 28, o ba ruta ka popego ya madiri le maina. O ba neela dipolelo tse di latelang: "Bana ba ja bogobe", "Mosadi o aga ntlo", "Dikgomo di fula mo mafulong". Barutwa ba le 10 ba ne ba kwala "bana o ja bogobe", ba le 7 ba ne ba kwala "mosadi ba aga ntlo", mme ba le 5 ba ne ba sa kgone go tlhalosa gore go dirisiwa eng go supa gore modiri ke mongwe kgotsa ba le bantsi. O lemoga gore barutwa ba ne ba ithuta go dirisa didirisiwa tsa go supa palo ya batho fela ka go itse, mme ga ba a ithuta go golaganya leina le lediri.
1. Ke molao ofe wa popego o o sa tlhaloganyeng ke barutwa, mme o ka o tlhalosa jang?
Read the worked answer
Barutwa ga ba a tlhaloganya gore lediri le tshwanetse go dumalana le leina la modiri. Mo Setswaneng, leina la ntlha la polelo le laola lediri: fa modiri e le mongwe, lediri le simolola ka "o", mme fa e le ba le bantsi, le simolola ka "ba". Ka jalo "mosadi o aga ntlo" e siama, fa "mosadi ba aga ntlo" e fosagetse ka gore "mosadi" ke mongwe. Go ba thusa, ke tla ba neela ditshwantsho tsa dipolelo tse di siameng le tse di fosagetseng, mme ba tshwaye lediri le leina la modiri. Ke tla boele ke ba kope go fetola dipolelo go tswa mo bongweng go ya mo bontsing, jaaka "ngwana o ja" go ya go "bana ba ja", gore ba bone kamano ya leina le lediri ka bobona.
2. O ka ruta jang gore lediri le dumalane le leina la modiri ka go dirisa dipolelo tse di neilweng?
Read the worked answer
Ke tla simolola ka go kgaoganya polelo nngwe le nngwe ka dikarolo: modiri, lediri, le selo. Mo "Bana ba ja bogobe", modiri ke "bana" (ba le bantsi), lediri ke "ba ja". Mo "Mosadi o aga ntlo", modiri ke "mosadi" (mongwe), lediri ke "o aga". Ke tla ba kopa go bapisa mafoko a a kwa pele ga lediri le a a mo lediring, mme ba lemoge gore "ba" e tsamaisana le "bana" fa "o" e tsamaisana le "mosadi". Morago, ke tla ba neela dipolelo tse di sa fellang gore ba di feleletse ka lediri le le siameng, mme ba tlhalose lebaka la kgetho ya bone. Seno se ba ruta go dirisa molao wa tumalano, e seng go itse fela.