Go tlhatlhoba lokwalo lwa moithuti yo o nang le bothata jwa go kwala
Mo tlhatlhobong ya Setswana ya mophato wa 11, moithuti a neela lokwalo lwa metsotso e le 25 ka setlhogo 'Dikgwetlho tsa basha mo motseng wa me'. Lokwalo lwa gagwe lo na le dintlha tse di utlwalang sentle, mme go na le diphoso tse di latelang: mafoko a le 12 a Sekgoa a a tsentšweng mo dipolelong tsa Setswana, mme ga a a fetolelwa; dipolelo tse di le 5 tse di sa felelang ka ntlha e e utlwalang; mme go na le mafoko a le 3 a a sa kwadilweng sentle (mohlala, 'batho' e kwadilwe 'bato'). Moithuti o ne a bona madi a le 40 mo tlhatlhobong eno. Morutabana o tshwanetse go neela moithuti kakanyo e e thusang go tokafatsa lokwalo lwa gagwe, mme a akantse gore a moithuti o ne a tlhaloganya setlhogo kgotsa a ne a sa tlhaloganye.
1. Morutabana a ka neela moithuti kakanyo e e thusang jang ka diphoso tse di farologaneng tse di bonweng mo lokwalong, mme a akantse gore a bothata ke jwa puo kgotsa jwa tlhaloganyo ya setlhogo? Neela dikai tse di tswang mo lokwalong.
Read the worked answer
Morutabana o tshwanetse go farologanya diphoso tsa puo le diphoso tsa tlhaloganyo ya setlhogo. Diphoso tsa mafoko a Sekgoa a le 12 le mafoko a a sa kwadilweng sentle ke diphoso tsa puo, mme di ka rarabololwa ka go ruta moithuti mafoko a Setswana le melao ya mopeleto. Ka mohlala, 'bato' e tshwanetse go nna 'batho', mme moithuti a ka ithuta gore 'th' e dirisiwa mo lefokong leno. Morutabana a ka fa moithuti lenane la mafoko a Sekgoa a a dirisitsweng mme a a fetolela ka Setswana, mme a mmolela gore a dirise mafoko ano mo lokwalong lo lo latelang. Diphoso tsa dipolelo tse di sa felelang ka ntlha e e utlwalang di ka supa gore moithuti o ne a sa rulaganye dintlha tsa gagwe sentle, kgotsa a ne a sa tlhaloganye setlhogo sentle. Morutabana a ka botsa moithuti dipotso ka setlhogo go bona gore a o tlhaloganya, mme a mo thusa go rulaganya dintlha pele ga go kwala. Fa moithuti a ka tlhalosa dintlha tsa gagwe ka molomo ka Setswana, go raya gore bothata e ne e le jwa puo fela, e seng jwa tlhaloganyo. Ka jalo, kakanyo e tshwanetse go nna e e lebisitsweng go diphoso tse di rileng, mme e neele moithuti ditsela tse di dirang tsa go tokafatsa.
2. Morutabana o tshwanetse go neela moithuti madi a a lekaneng a a tswang mo madi a le 40. Tlhalosa gore morutabana a ka akanya jang madi ano ka go lebela diphoso tse di farologaneng, mme o neele mokgwa o o utlwalang.
Read the worked answer
Morutabana a ka akanya madi ka go farologanya dikarolo tsa lokwalo: dintlha (content), puo (language), le mopeleto (spelling). Ka mohlala, a ka naya dintlha tse 20, puo e 10, mme mopeleto e 10. Moithuti o ne a nna le dintlha tse di utlwalang sentle, ka jalo a ka bona dintlha tse 16 go tse 20. Puo e ne e na le mafoko a le 12 a Sekgoa, ka jalo a ka bona dintlha tse 5 go tse 10. Mopeleto e ne e na le diphoso tse 3, ka jalo a ka bona dintlha tse 7 go tse 10. Ka kakaretso, moithuti a ka bona dintlha tse 28 go tse 40. Morutabana o tshwanetse go tlhalosa mabaka a madi ano mo moithuting, mme a supe gore diphoso tse di rileng di fokoditse madi jang. Seno se thusa moithuti go tlhaloganya gore a ka tokafatsa jang. Morutabana a ka kwala molaetsa o o tlhalosang gore dintlha tse di utlwalang di ne di le molemo, mme puo le mopeleto di tlhoka go tokafadiwa. Ka go dira jalo, moithuti o bona kakanyo e e utlwalang le e e mo thusang go ithuta, e seng fela palo ya madi.