Go sekaseka tiriso ya Setswana mo mokwalong wa moithuti wa mophato wa 11
Mo tiragatsong ya go kwala, moithuti wa mophato wa 11 o kwala mokwalo wa metsotso e le 30 ka setlhogo 'Kgolagano ya basha le batsadi'. Mokwalo o na le dipolelo tse di latelang: 'Basha ba tlhoka go buisana le batsadi ka dilo tse di ba tshwenyang. Fa ba sa dire jalo, ba ka nna le mathata a a maswe.' Moithuti o dirisitse mafoko a Sekgoa a le 8 mo mokwalong, mme o ne a sa dirisa diane kgotsa maele a Setswana. Morutabana o batla go thusa moithuti go tokafatsa mokwalo wa gagwe ka go dirisa diane le maele, mme a akantse gore a go dirisa diane go ka thusa mokwalo kgotsa go ka o senya.
1. Morutabana a ka thusa moithuti jang go dirisa diane le maele mo mokwalong wa gagwe, mme a akantse gore diane di ka thusa jang go tokafatsa mokwalo? Neela dikai tsa diane tse di ka dirisiwang.
Read the worked answer
Morutabana a ka ruta moithuti diane le maele a a maleba le setlhogo sa kgolagano le puisano. Ka mohlala, diane e ka nna 'Lentswe le le botlhale ga le bolae', e e bolelang gore go buisana ka botlhale go thusa. Morutabana a ka tlhalosa diane eno mme a bontsha kafa e ka dirisiwang ka teng mo polelong: 'Basha ba tshwanetse go gakololwa gore lentswe le le botlhale ga le bolae, ka jalo ba buisane le batsadi ba bone.' Seno se thusa moithuti go tlhaloganya gore diane di ka tsenngwa jang mo mokwalong. Gape, morutabana a ka fa moithuti tiro ya go batla diane tse di maleba le setlhogo, mme a di tlhalose ka mafoko a gagwe. Diane di thusa go tokafatsa mokwalo ka go oketsa bokgoni jwa puo le go fetisa molaetsa ka mokgwa o o gogelang. Le fa go ntse jalo, diane di tshwanetse go dirisiwa ka kelotlhoko, gore di se ke tsa senya mokwalo ka go nna dintsi thata kgotsa di sa tsamaisane le setlhogo. Morutabana a ka kgothatsa moithuti go dirisa diane e le nngwe kgotsa tse pedi fela mo mokwalong, mme a netefatsa gore di tsamaisana le molaetsa.
2. Moithuti o dirisitse mafoko a Sekgoa a le 8 mo mokwalong. Tlhalosa gore morutabana a ka thusa moithuti jang go fokotsa tiriso ya mafoko a Sekgoa le go aga bokgoni jwa Setswana, mme o neele dikai tsa mafoko a Sekgoa a a ka fetolelwang.
Read the worked answer
Morutabana a ka thusa moithuti ka go mo fa lenane la mafoko a Sekgoa a a dirisitsweng le mafoko a Setswana a a tshwanang le one. Ka mohlala, lefoko la Sekgoa 'communication' le ka fetolelwa ka 'puisano', mme 'problem' le ka fetolelwa ka 'bothata'. Morutabana a ka bontsha moithuti kafa a ka dirisang mafoko ano mo dipolelong tsa gagwe, mme a mo kgothatsa go a dirisa mo mokwalong o o latelang. Gape, morutabana a ka ruta moithuti mokgwa wa go batla mafoko a Setswana mo dikwalong tsa Setswana, jaaka dibuka kgotsa dikwalo tsa setso. Seno se thusa moithuti go aga bokgoni jwa go ikemela le go ithuta ka boene. Morutabana a ka nna a rulaganya tiro ya go kwala dipolelo tse di dirisang mafoko a Setswana fela, mme a ba thusa go bona diphoso. Ka go dira jalo, moithuti o ithuta go dirisa Setswana ka boikanyego mme a fokotsa go dirisa Sekgoa. Seno se aga bokgoni jwa puo ka nako e e telele, e seng fela go fetola mafoko a le 8 ano.