I85PREP
⌘ K
GPSC Class 1 & 2 study materials
GPSC Class 1 & 2 study resources

GPSC Class 1 & 2 practice questions

One question at a time. Build your GPSC Class 1 & 2 understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ 356 હેઠળ રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદતી વખતે રાજ્યપાલની ભૂમિકા અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યપાલની ભલામણ વિના પણ આ જાહેરાત કરી શકે છે Correct answer.
  2. આ જાહેરાત સર્વોચ્ચ અદાલતની પૂર્વ મંજૂરી વિના થઈ શકતી નથી
  3. આ જાહેરાત ફક્ત રાજ્ય વિધાનસભાના ઠરાવથી જ થઈ શકે છે
  4. રાજ્યપાલની સલાહ મળ્યા પછી જ રાષ્ટ્રપતિ આ જાહેરાત કરી શકે છે

Explanation

કલમ 356 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ રાજ્યપાલના અહેવાલ સહિતની કોઈપણ બાહ્ય સામગ્રી પર આધાર રાખી શકે છે, પરંતુ સંવિધાન રાજ્યપાલની સલાહને ફરજિયાત શરત બનાવતું નથી. આ અધિકાર રાષ્ટ્રપતિની સ્વતંત્ર સંવિધાનિક શક્તિ છે.

Question 2General Studies (Preliminary)

ગુજરાતના કયા જિલ્લામાં આવેલ 'રાણી કી વાવ' જેવી પગથિયાંવાળી વાવ (stepwell) વાસ્તુકલાનું પ્રખ્યાત ઉદાહરણ છે?

  1. સુરત
  2. ભાવનગર
  3. પાટણ Correct answer.
  4. કચ્છ

Explanation

પાટણમાં આવેલ રાણી કી વાવ રાણી ઉદયમતી દ્વારા બંધાવવામાં આવી હતી અને તે સાત માળની જટિલ રચના માટે જાણીતી છે. તે ગુજરાતની પગથિયાંવાળી વાવ સ્થાપત્યનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

Question 3General Studies (Preliminary)

ભારતમાં નાણાકીય નીતિના મુખ્ય સાધનોમાં નીચેનામાંથી કયું સાધન સમાવિષ્ટ નથી?

  1. મુક્ત બજાર કામગીરી (OMO)
  2. રોકડ અનામત ગુણોત્તર (CRR)
  3. જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS) Correct answer.
  4. બજાર સ્થિરીકરણ યોજના (MSF)

Explanation

જાહેર વિતરણ પ્રણાલી અન્ન સુરક્ષા અને ખાદ્ય વિતરણનો વિષય છે, જે ભારતીય રિઝર્વ બેંકની નાણાકીય નીતિનું સાધન નથી. CRR, MSF અને OMO એ કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા તરલતા નિયંત્રિત કરવાનાં સાધનો છે.

Question 4General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ 368 હેઠળ સંવિધાન સુધારણા માટેની પ્રક્રિયા અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. સુધારો ફક્ત સર્વોચ્ચ અદાલતની સલાહથી થઈ શકે છે
  2. સામાન્ય બહુમતીથી થતા સુધારા માટે વિશેષ બહુમતી જરૂરી નથી Correct answer.
  3. બધા સુધારા માટે રાજ્યોની અડધાથી વધુ વિધાનસભાઓની મંજૂરી જરૂરી છે
  4. સુધારા માટે જનમત સંગ્રહ (referendum) ફરજિયાત છે

Explanation

કલમ 368 ત્રણ પ્રકારની સુધારણા પ્રક્રિયા આપે છે; જેમાં કેટલાક સુધારા સંસદના સામાન્ય બહુમતીથી થઈ શકે છે અને તેમના માટે વિશેષ બહુમતી કે રાજ્યોની મંજૂરી જરૂરી નથી. અન્ય સુધારા માટે વિશેષ બહુમતી અથવા રાજ્યોની મંજૂરી જરૂરી બને છે.

Question 5General Studies (Preliminary)

ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના કયા વર્ષમાં થઈ હતી?

  1. 1956
  2. 1961
  3. 1960 Correct answer.
  4. 1947

Explanation

બોમ્બે રાજ્યના વિભાજન પછી 1 મે 1960ના રોજ ગુજરાત અલગ રાજ્ય તરીકે અસ્તિત્વમાં આવ્યું. આથી ગુજરાત દિવસ દર વર્ષે 1 મેના રોજ ઉજવાય છે.

Question 6General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'પ્રાથમિક ખાદ્યાન્ન નિર્માણ' (primary food processing) અને 'દ્વિતીય ખાદ્યાન્ન નિર્માણ' વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

  1. પ્રાથમિક નિર્માણ ફક્ત ડેરી ઉદ્યોગમાં થાય છે, દ્વિતીય ફક્ત અનાજમાં
  2. પ્રાથમિક નિર્માણ ખેત-ઉત્પાદનને ખાદ્યપદાર્થમાં ફેરવે છે, દ્વિતીય નિર્માણ તેને વધુ પ્રક્રિયા કરી તૈયાર ઉત્પાદન બનાવે છે Correct answer.
  3. પ્રાથમિક નિર્માણમાં ખાદ્ય સામગ્રીનું ઉત્પાદન થાય છે, દ્વિતીયમાં વેચાણ થાય છે
  4. બંને એકસમાન છે અને ફક્ત પેકેજિંગમાં ભેદ પડે છે

Explanation

પ્રાથમિક ખાદ્ય નિર્માણમાં ખેતીલ કાચો માલ સાફ કરી, દળી કે પ્રાથમિક રીતે પ્રક્રિયા કરી ખાદ્યપદાર્થ બનાવાય છે. દ્વિતીય નિર્માણમાં તેમાંથી બેકરી ઉત્પાદન, તૈયાર ભોજન જેવા મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો બનાવાય છે.

Question 7General Studies (Preliminary)

'ભારતીય રિઝર્વ બેંક' ની સ્થાપના કયા વર્ષમાં અને કઈ સિફારસ પર થઈ હતી?

  1. 1935, ચેમ્સફર્ડ કમિશન
  2. 1949, નરસિંહ રાવ સમિતિ
  3. 1935, હિલ્ટન યંગ કમિશન Correct answer.
  4. 1951, ગોરવાલા સમિતિ

Explanation

હિલ્ટન યંગ કમિશનની ભલામણ પર રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા અધિનિયમ, 1934 હેઠળ RBIની સ્થાપના 1 એપ્રિલ 1935ના રોજ થઈ. તેનું મુખ્યાલય શરૂઆતમાં કલકત્તામાં હતું.

Question 8General Studies (Preliminary)

ગુજરાતના કયા પ્રદેશને 'ભારતના મસાલા ઉદ્યાન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યાં લાલ મરચું અને જીરું મુખ્ય પાક છે?

  1. સૌરાષ્ટ્ર Correct answer.
  2. દક્ષિણ ગુજરાત
  3. ઉત્તર ગુજરાત
  4. કચ્છ

Explanation

સૌરાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને જૂનાગઢ અને ભાવનગર વિસ્તાર, મસાલા પાકો માટે જાણીતો છે. તેમાં લાલ મરચું, જીરું અને વરિયાળી મુખ્ય પાકો છે.

Question 9General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'જનસંખ્યા વિસ્ફોટ' (population explosion) ની સમસ્યા મુખ્યત્વે કયા સમયગાળામાં દેખાઈ હતી?

  1. 1951-1981 Correct answer.
  2. 1921-1951
  3. 1901-1921
  4. 1981-2001

Explanation

1951 પછી આરોગ્ય સેવાઓ અને મૃત્યુદરમાં ઘટાડાને કારણે વસ્તી ઝડપથી વધી. આ સમયગાળામાં જનસંખ્યા વૃદ્ધિદર સૌથી ઊંચો રહ્યો.

Question 10General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનમાં 'મૂળભૂત ફરજો' (Fundamental Duties) કયા સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવી?

  1. 24મો સુધારો
  2. 52મો સુધારો
  3. 44મો સુધારો
  4. 42મો સુધારો Correct answer.

Explanation

સ્વરણ સિંહ સમિતિની ભલામણ પર 1976ના 42મા સંવિધાન સુધારા દ્વારા કલમ 51A હેઠળ મૂળભૂત ફરજો ઉમેરવામાં આવી. શરૂઆતમાં દસ ફરજો હતી.

Question 11General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં સૌથી વધુ લાંબો દરિયાકિનારો ધરાવતો જિલ્લો કયો છે?

  1. ભાવનગર
  2. કચ્છ Correct answer.
  3. જૂનાગઢ
  4. અમરેલી

Explanation

કચ્છ જિલ્લો ગુજરાતના કુલ દરિયાકિનારાનો મોટો ભાગ ધરાવે છે અને તેનો દરિયાકિનારો રાજ્યમાં સૌથી લાંબો છે. તે અરબી સમુદ્ર સાથે લાંબો સંપર્ક ધરાવે છે.

Question 12General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'પંચાયતી રાજ' ને બંધારણીય દરજ્જો આપનારો સુધારો કયો હતો?

  1. 74મો સુધારો
  2. 61મો સુધારો
  3. 73મો સુધારો Correct answer.
  4. 42મો સુધારો

Explanation

1992ના 73મા સંવિધાન સુધારા દ્વારા પંચાયતી રાજને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો અને ભાગ 9 તથા અગિયારમી અનુસૂચિ ઉમેરાઈ. તેમાં ત્રણ સ્તરીય પંચાયત વ્યવસ્થા અને અનામતની જોગવાઈ છે.

Question 13General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'નર્મદા કેનાલ' ના મુખ્ય લાભાર્થી વિસ્તારોમાં નીચેનામાંથી કયો સમાવિષ્ટ છે?

  1. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ Correct answer.
  2. પૂર્વ ગુજરાત
  3. ઉત્તર ગુજરાત
  4. દક્ષિણ ગુજરાત

Explanation

નર્મદા જિલ્લાના ઉપલા પાણીમાંથી સિંચાઈ માટે બનેલી મુખ્ય કેનાલ સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોને પાણી પહોંચાડે છે. તે સરદાર સરોવર યોજનાનો મહત્ત્વનો ભાગ છે.

Question 14General Studies (Preliminary)

'ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI)' ની સ્થાપના કયા અધિનિયમ હેઠળ થઈ હતી?

  1. કંપની અધિનિયમ, 1956
  2. બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949
  3. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1955 Correct answer.
  4. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934

Explanation

ઈમ્પિરિયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરીને 1955માં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ હેઠળ SBIની સ્થાપના થઈ. તે ભારતની સૌથી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંક છે.

Question 15General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ગ્રીન રિવોલ્યુશન' ના પ્રણેતા અને તેના મુખ્ય પાક અંગે નીચેનામાંથી કયું જોડ સાચું છે?

  1. સુભાષ પાલ - માછલી
  2. વર્ગીસ કુરિયન - દૂધ
  3. એસ. કે. પટેલ - કપાસ
  4. એમ. એસ. સ્વામિનાથન - ઘઉં અને ચોખા Correct answer.

Explanation

એમ. એસ. સ્વામિનાથનને ભારતમાં ગ્રીન રિવોલ્યુશનના પ્રણેતા ગણવામાં આવે છે, જે ઘઉં અને ચોખાના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે સંબંધિત હતું. ઉચ્ચ ઉપજ આપતી જાતો અને સિંચાઈ તેના મુખ્ય ઘટકો હતા.

Question 16General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ 32 અને કલમ 226 વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

  1. કલમ 32 ફક્ત ફોજદારી કેસો માટે છે, કલમ 226 દીવાની કેસો માટે
  2. કલમ 32 ફક્ત રાજ્યોમાં લાગુ પડે છે, કલમ 226 કેન્દ્રમાં
  3. બંને કલમો એકસરખી છે અને કોઈ ભેદ નથી
  4. કલમ 32 હેઠળ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં અને કલમ 226 હેઠળ હાઈકોર્ટમાં અરજી થાય છે Correct answer.

Explanation

કલમ 32 સર્વોચ્ચ અદાલતમાં મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ માટે રિટ અરજી કરવાનો અધિકાર આપે છે, જ્યારે કલમ 226 હેઠળ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી શકાય છે. કલમ 226નો વ્યાપ કલમ 32 કરતાં વધુ વિશાળ છે.

Question 17General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'રણ ઉત્સવ' (Rann Utsav) મુખ્યત્વે કયા સ્થળે ઉજવાય છે?

  1. ધોરડો Correct answer.
  2. ધોળાવીરા
  3. લખપત
  4. મોઢેરા

Explanation

કચ્છના ધોરડો નજીક સફેદ રણમાં દર વર્ષે રણ ઉત્સવ યોજાય છે, જે પર્યટન અને સ્થાનિક હસ્તકલા માટે જાણીતો છે. તે કચ્છની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો ભાગ છે.

Question 18General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ' નો અર્થ કયો છે?

  1. દેશમાં સ્થળાંતર ઝડપી બનવું
  2. દેશમાં જન્મદર ઘટવો
  3. દેશની કાર્યશીલ વસ્તીનું પ્રમાણ અન્ય વસ્તી કરતાં વધુ હોવું Correct answer.
  4. દેશમાં વૃદ્ધોની સંખ્યા વધુ હોવી

Explanation

ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ ત્યારે ઉદ્ભવે છે જ્યારે 15-59 વર્ષના કાર્યશીલ વયજૂથનું પ્રમાણ બાળકો અને વૃદ્ધોની તુલનામાં વધુ હોય. આ સ્થિતિ ઉત્પાદકતા અને આર્થિક વૃદ્ધિ માટે તક પૂરી પાડે છે.

Question 19General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનમાં 'ધન વિધેયક' (Money Bill) ની વ્યાખ્યા કઈ કલમ હેઠળ આપવામાં આવી છે?

  1. કલમ 117
  2. કલમ 110 Correct answer.
  3. કલમ 112
  4. કલમ 265

Explanation

કલમ 110 ધન વિધેયકની વ્યાખ્યા આપે છે અને તેમાં કરવેરા, ઉધાર અને સંચિત નિધિ સંબંધિત બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. ધન વિધેયક અંગે લોકસભાનો નિર્ણય અંતિમ ગણાય છે.

Question 20General Studies (Preliminary)

ગુજરાતની 'ગરબા' પરંપરા અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. ગરબા દરિયાકિનારા પર ફક્ત ચોમાસામાં ઉજવાય છે
  2. ગરબા ફક્ત પુરુષો દ્વારા ઉજવાય છે
  3. ગરબા ફક્ત આદિવાસી સમુદાયમાં ઉજવાય છે
  4. ગરબા નવરાત્રિ સાથે જોડાયેલું લોકનૃત્ય છે, જેમાં માટીના કોડિયા પર દીવો મૂકી ગોળ ફરીને નૃત્ય કરાય છે Correct answer.

Explanation

ગરબા ગુજરાતનું પરંપરાગત લોકનૃત્ય છે, જે નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબી અથવા કોડિયા પર દીવો મૂકીને ગોળમાં નૃત્ય કરીને ઉજવાય છે. સ્ત્રી-પુરુષ બંને તેમાં ભાગ લે છે.

Question 21General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'જીએસટી (GST)' ની રચના અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. GST સંપૂર્ણપણે રાજ્ય સરકારો દ્વારા લાદવામાં આવે છે
  2. GST સંપૂર્ણપણે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવે છે
  3. GST ફક્ત આયાત પર લાદવામાં આવે છે
  4. GST કેન્દ્ર અને રાજ્યોના સંયુક્ત અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે અને GST કાઉન્સિલ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે Correct answer.

Explanation

GST કેન્દ્ર અને રાજ્યો દ્વારા સંયુક્ત રીતે લાદવામાં આવે છે અને તેનું સંચાલન GST કાઉન્સિલ કરે છે. 101મા સંવિધાન સુધારા દ્વારા GSTને બંધારણીય માન્યતા આપવામાં આવી.

Question 22General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'સરદાર સરોવર બંધ' કઈ નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે?

  1. તાપી
  2. નર્મદા Correct answer.
  3. સાબરમતી
  4. મહી

Explanation

સરદાર સરોવર બંધ નર્મદા નદી પર નવાગામ પાસે બાંધવામાં આવ્યો છે અને તે ભારતના સૌથી મોટા જળાશયોમાંનું એક છે. તે સિંચાઈ, જળવિદ્યુત અને પીવાના પાણી માટે મહત્ત્વનો છે.

Question 23General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનમાં 'રાજ્યસભા' ના સભ્યોની મહત્તમ સંખ્યા કેટલી છે?

  1. 250 Correct answer.
  2. 238
  3. 252
  4. 245

Explanation

કલમ 80 અનુસાર રાજ્યસભામાં મહત્તમ 250 સભ્યો હોઈ શકે છે, જેમાં 238 સભ્યો રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી અને 12 સભ્યો રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નામનિર્દેશિત હોય છે. હાલની સંખ્યા 245 છે.

Question 24General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'આદિવાસી વિસ્તારો' માટે અમલમાં રહેલા 'પંચાયત (અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં વિસ્તાર) અધિનિયમ' નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કયો છે?

  1. આદિવાસી વિસ્તારોમાં ઉદ્યોગોને સબસિડી આપવી
  2. આદિવાસી વિસ્તારોમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યને સશક્ત કરવું Correct answer.
  3. આદિવાસી વિસ્તારોમાં ફક્ત કેન્દ્રીય કાયદા લાગુ કરવા
  4. આદિવાસી વિસ્તારોમાં જમીન વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવો

Explanation

પંચાયત (અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં વિસ્તાર) અધિનિયમ, 1996નો હેતુ અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં પંચાયતોને વધુ સત્તા અને સ્વાયત્તતા આપવાનો છે. તેનાથી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ મજબૂત બને છે.

Question 25General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ખાદ્ય સુરક્ષા' અંગે રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ (NFSA), 2013 અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે ફક્ત શહેરી વિસ્તારોમાં લાગુ પડે છે
  2. તે અંત્યોદય અન્ન યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને પણ આવરી લે છે Correct answer.
  3. તે ફક્ત ગરીબી રેખાથી નીચેના લોકોને અનાજ આપે છે, બાળકોને નહીં
  4. તે ફક્ત રાજ્ય સરકારો દ્વારા અમલમાં મુકાય છે, કેન્દ્ર સરકારની ભૂમિકા નથી

Explanation

NFSA, 2013 અંત્યોદય અન્ન યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને આવરી લે છે અને તેમાં અગ્રતા કુટુંબો તેમજ બાળકો માટે પોષણ સહાયની જોગવાઈ છે. તેનો અમલ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો સંયુક્ત રીતે કરે છે.

Question 26General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ ૩૫૬ હેઠળ રાષ્ટ્રીય આપાતકાલીન જાહેરાત રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કોની સલાહ પર કરવામાં આવે છે?

  1. રાજ્યસભાના અધ્યક્ષની સલાહ પર
  2. કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદની લેખિત સલાહ પર Correct answer.
  3. સર્વોચ્ચ અદાલતના મુખ્ય ન્યાયાધીશની સલાહ પર
  4. નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષની સલાહ પર

Explanation

કલમ ૩૫૬ અનુસાર આપાતકાલીન જાહેરાત રાષ્ટ્રપતિ કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદની સલાહ પર કરે છે, જે સલાહ લેખિત સ્વરૂપે હોવી જોઈએ. ૪૪મા સુધારા બાદ આ લેખિત સલાહ સંસદ સમક્ષ રજૂ કરવાની જોગવાઈ ઉમેરાઈ છે. ન્યાયતંત્ર કે રાજ્યસભાના અધ્યક્ષને આ સંદર્ભમાં કોઈ ભૂમિકા હોતી નથી.

Question 27General Studies (Preliminary)

ગુજરાતનું 'લોથલ' સ્થળ પુરાતત્વીય દૃષ્ટિએ કઈ દ્રષ્ટિએ મહત્વનું છે?

  1. તે હડપ્પા સંસ્કૃતિનું જહાજ બાંધકામ કેન્દ્ર હતું Correct answer.
  2. તે મૌર્ય સામ્રાજ્યની રાજધાની હતું
  3. તે ચાલુક્ય વંશનું પ્રથમ સ્થાન હતું
  4. તે ગુપ્ત કાળનું શિક્ષણ કેન્દ્ર હતું

Explanation

લોથલ ખાતે ડોકયાર્ડ મળી આવ્યું છે, જે હડપ્પા સંસ્કૃતિમાં જહાજ બાંધકામ અને દરિયાઈ વ્યાપારનું કેન્દ્ર હોવાનું સૂચવે છે. તે ભોગવો નદી નજીક સ્થિત છે અને લોથલનું જહાજ બાંધકામ કેન્દ્ર પ્રખ્યાત છે. મૌર્ય રાજધાની પાટલીપુત્ર હતી, લોથલ નહીં.

Question 28General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'નેશનલ ગ્રિડ' સંદર્ભે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે ગ્રામીણ વિદ્યુતીકરણ માટેની અલગ યોજના છે
  2. તે માત્ર ઉત્તર ભારતના રાજ્યોને જોડે છે
  3. તે ફક્ત ઔદ્યોગિક વીજ વપરાશ માટે બનાવાયું છે
  4. તે રાજ્યો વચ્ચે વીજળીના પરસ્પર વિનિમય માટે એક સંકલિત પ્રસારણ વ્યવસ્થા છે Correct answer.

Explanation

નેશનલ ગ્રિડ એ રાજ્ય અને પ્રાદેશિક ગ્રિડને જોડતી સંકલિત પ્રસારણ પ્રણાલી છે, જે એક પ્રદેશમાંથી બીજા પ્રદેશમાં વીજળીના પ્રવાહને શક્ય બનાવે છે. તેનાથી વીજ પુરવઠાની વિશ્વસનીયતા અને ક્ષમતાનો ઉપયોગ સુધરે છે. તે માત્ર ઉત્તર ભારત કે માત્ર ઉદ્યોગ પૂરતી મર્યાદિત નથી.

Question 29General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ ૧૪૩ અનુસાર સર્વોચ્ચ અદાલત પોતાના અભિપ્રાયનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરે છે?

  1. તે નીચલી અદાલતોના ચુકાદા સીધા રદ કરે છે
  2. તે રાજ્યના રાજ્યપાલની નિમણૂક કરે છે
  3. તે નવા કાયદાનો મુસદ્દો તૈયાર કરે છે
  4. રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ઉઠાવાયેલા જાહેર મહત્વના પ્રશ્ન પર તે પરામર્શ આપે છે Correct answer.

Explanation

કલમ ૧૪૩ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ કાયદા કે તથ્યના જાહેર મહત્વના પ્રશ્ન પર સર્વોચ્ચ અદાલતનો અભિપ્રાય માંગી શકે છે. અદાલત આ અભિપ્રાય આપવા માટે બંધાયેલી નથી, પરંતુ પરામર્શ પ્રક્રિયા છે. આ સત્તા નીચલી અદાલતો સામે અપીલ કે કાયદાનો મુસદ્દો તૈયાર કરવા માટે નથી.

Question 30General Studies (Preliminary)

ગુજરાતના 'અલંગ' ખાતેનું જહાજ તોડવાનું યાર્ડ શા માટે જાણીતું છે?

  1. તે માત્ર માછલી પકડવાના જહાજોની મરમ્મત માટે
  2. તે નવા જહાજોના નિર્માણ માટે
  3. તે દરિયાઈ પ્રવાસી પરિવહન માટે
  4. તે જૂના જહાજોને તોડીને ભંગાર ધાતુના પુનર્વપર માટે Correct answer.

Explanation

અલંગ એ ભારતનું સૌથી મોટું જહાજ તોડવાનું યાર્ડ છે, જ્યાં જૂના જહાજો તોડીને સ્ટીલ અને અન્ય ધાતુનો ભંગાર મેળવાય છે. તે ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલું છે અને વૈશ્વિક સ્તરે જહાજ રિસાયક્લિંગ માટે જાણીતું છે. તે નવા જહાજ નિર્માણ કે પ્રવાસી પરિવહન માટે નથી.

Question 31General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ કયો છે?

  1. માત્ર મોબાઈલ ફોનના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવું
  2. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માત્ર રસ્તા બનાવવા
  3. શાસન અને જાહેર સેવાઓને ડિજિટલ માધ્યમથી સુલભ બનાવવી Correct answer.
  4. બેંકોને રાષ્ટ્રીયકૃત કરવી

Explanation

ડિજિટલ ઇન્ડિયા કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ શાસન, જાહેર સેવાઓ અને નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવાઓને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા સુલભ બનાવવાનો છે. તે ઈ-ગવર્નન્સ, ડિજિટલ ચુકવણી અને ડિજિટલ સાક્ષરતાને આવરી લે છે. તે માત્ર ઉત્પાદન કે રાષ્ટ્રીયકરણ પૂરતો મર્યાદિત નથી.

Question 32General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ ૨૪૩ અનુસાર ગ્રામ પંચાયતની રચના અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. ગ્રામ પંચાયત માત્ર અનુસૂચિત જાતિના સભ્યો ધરાવે છે
  2. ગ્રામ પંચાયતના સભ્યો રાજ્યપાલ નિયુક્ત કરે છે
  3. ગ્રામ પંચાયત ફક્ત શહેરી વિસ્તારોમાં રચાય છે
  4. દરેક ગ્રામ પંચાયત એક ગામ કે ગામોના સમૂહ માટે રચાય છે Correct answer.

Explanation

કલમ ૨૪૩ હેઠળ દરેક ગ્રામસભા માટે ગ્રામ પંચાયતની રચના થાય છે, જે એક ગામ કે ગામોના સમૂહને આવરી લે છે. સભ્યોની ચૂંટણી લોકો દ્વારા થાય છે, નિયુક્તિ દ્વારા નહીં. તે શહેરી વિસ્તારો માટે નથી.

Question 33General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'સરદાર પટેલ' સંબંધિત નીચેનામાંથી કયું વિધાન ઐતિહાસિક રીતે સાચું છે?

  1. તેમણે સર્વોચ્ચ અદાલતના પ્રથમ મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે કાર્ય કર્યું
  2. તેમણે ગુજરાતના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી તરીકે કાર્ય કર્યું
  3. તેમણે ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે કાર્ય કર્યું
  4. તેમણે રજવાડાંઓના ભારતીય સંઘમાં વિલયમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી Correct answer.

Explanation

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે સ્વતંત્રતા પછી રજવાડાંઓને ભારતીય સંઘમાં જોડવાની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે ઉપપ્રધાનમંત્રી અને ગૃહમંત્રી તરીકે કાર્ય કર્યું, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ કે પ્રથમ મુખ્ય ન્યાયાધીશ નહીં. ગુજરાતના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી ડૉ. જીવરાજ મહેતા હતા.

Question 34General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'અન્ન ઉત્પાદન' અને 'ખાદ્ય સુરક્ષા' સંદર્ભે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ઉત્પાદન સાથે વિતરણ અને વપરાશની પહોંચ પણ જરૂરી છે Correct answer.
  2. ખાદ્ય સુરક્ષા ફક્ત શહેરી વિસ્તારો માટેનો વિષય છે
  3. અન્ન ઉત્પાદન વધારવાથી ખાદ્ય સુરક્ષા સ્વયં સંપૂર્ણપણે સુનિશ્ચિત થઈ જાય છે
  4. અન્ન ઉત્પાદન અને ખાદ્ય સુરક્ષા વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી

Explanation

ખાદ્ય સુરક્ષા માત્ર પૂરતા ઉત્પાદન પર નહીં, પરંતુ લોકો સુધી ખાદ્યની પહોંચ, પોષણ અને વિતરણ પ્રણાલી પર પણ આધાર રાખે છે. વધુ ઉત્પાદન થાય તો પણ વિતરણમાં અસમાનતા હોય તો ભૂખમરો ટકી શકે. તેથી ઉત્પાદન અને ખાદ્ય સુરક્ષા એકબીજા સાથે સંકળાયેલા પણ સમાન નથી.

Question 35General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'પંચાયતી રાજ' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. ૫૨મા સુધારા દ્વારા પંચાયતોને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો
  2. ૧૦૧મા સુધારા દ્વારા પંચાયતોને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો
  3. ૪૨મા સુધારા દ્વારા પંચાયતોને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો
  4. ૭૩મા સુધારા દ્વારા પંચાયતોને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો Correct answer.

Explanation

૭૩મા બંધારણીય સુધારા (૧૯૯૨) દ્વારા પંચાયતી રાજને બંધારણીય દરજ્જો મળ્યો અને ભાગ ૯ તથા અગિયારમી અનુસૂચિ ઉમેરાઈ. તેમાં ત્રિસ્તરીય પંચાયત વ્યવસ્થા અને અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિ માટે અનામત જેવી જોગવાઈઓ છે. ૪૨મો સુધારો મૂળભૂત ફરજો સાથે સંબંધિત છે.

Question 36General Studies (Preliminary)

ગુજરાતની 'ખંભાતની અખાત' નજીકનો વિસ્તાર કઈ ખેતી માટે વિશેષ જાણીતો છે?

  1. ચા અને કોફી
  2. રબર અને કાજુ
  3. ગોળ અને બટાકા
  4. કેરી અને શાકભાજી Correct answer.

Explanation

ખંભાતના વિસ્તારમાં ફળો, શાકભાજી અને ખાસ કરીને કેરીની ખેતી મહત્વની છે. ગુજરાતમાં ચા, કોફી, રબર અને કાજુની વ્યાપક ખેતી થતી નથી. ખંભાતની આબોહવા અને જમીન ફળ અને શાકભાજી માટે અનુકૂળ છે.

Question 37General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'જીએસટી' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે એક જ સમયે રાજ્યો અને કેન્દ્ર વચ્ચે વસૂલાત કરતી પરોક્ષ કર પ્રણાલી છે Correct answer.
  2. તે ફક્ત આયાત પર લાગતો સીમા શુલ્ક છે
  3. તે ફક્ત કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જ વસૂલાય છે
  4. તે પ્રત્યક્ષ કર છે જે માત્ર વ્યક્તિગત આવક પર લાગે છે

Explanation

જીએસટી એ પરોક્ષ કર છે જે સમગ્ર દેશમાં એકસમાન દરે લાગે છે અને તેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંનેની સત્તા સંકલિત થાય છે. તે ઉત્પાદન અને સેવાઓની સપ્લાય પર લાગે છે, વ્યક્તિગત આવક પર નહીં. તે સીમા શુલ્ક કે માત્ર કેન્દ્રીય કર નથી.

Question 38General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનની કલમ ૩૨ અને કલમ ૨૨૬ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કયો છે?

  1. કલમ ૩૨ ફક્ત રાજ્યો માટે અને કલમ ૨૨૬ ફક્ત કેન્દ્ર માટે છે
  2. કલમ ૩૨ હાઈકોર્ટને અને કલમ ૨૨૬ સર્વોચ્ચ અદાલતને અધિકાર આપે છે
  3. કલમ ૩૨ અને કલમ ૨૨૬ એક જ સત્તા છે
  4. કલમ ૩૨ મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં જવાનો અધિકાર આપે છે, જ્યારે કલમ ૨૨૬ હાઈકોર્ટની અધિકારક્ષેત્રની સત્તા છે Correct answer.

Explanation

કલમ ૩૨ નાગરિકને મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે સીધા સર્વોચ્ચ અદાલતમાં જવાનો અધિકાર આપે છે, જેને ડૉ. આંબેડકરે 'હૃદય અને આત્મા' કહ્યું હતું. કલમ ૨૨૬ હાઈકોર્ટને રિટ અને અન્ય આદેશો આપવાની વ્યાપક સત્તા આપે છે. બંને સત્તાઓ સમાન નથી.

Question 39General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'ગરબા' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે ફક્ત લગ્ન સમારંભમાં કરવામાં આવે છે
  2. તે મુઘલ કાળમાં ઉદ્ભવ્યું હતું
  3. તે માત્ર પુરુષો દ્વારા કરવામાં આવતું નૃત્ય છે
  4. તે નવરાત્રિ દરમિયાન દેવીની ઉપાસના સાથે જોડાયેલું પરંપરાગત નૃત્ય છે Correct answer.

Explanation

ગરબા એ ગુજરાતની પરંપરાગત નૃત્ય શૈલી છે, જે નવરાત્રિ દરમિયાન દેવીની ઉપાસના સાથે જોડાયેલી છે. તેમાં સ્ત્રી-પુરુષ બંને ભાગ લે છે અને તે લોકસંસ્કૃતિનું પ્રતીક છે. તે મુઘલ કાળમાં ઉદ્ભવ્યું નથી.

Question 40General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'જનસંખ્યા વિસ્ફોટ' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે વસ્તીમાં ઘટાડાને દર્શાવે છે
  2. તે જન્મદર ઊંચી રહેવા અને મૃત્યુદર ઝડપથી ઘટવાને કારણે થાય છે Correct answer.
  3. તે ફક્ત સ્થળાંતરને કારણે થાય છે
  4. તે મુખ્યત્વે જન્મદરમાં ઘટાડો થવાને કારણે થાય છે

Explanation

જનસંખ્યા વિસ્ફોટ ત્યારે થાય છે જ્યારે જન્મદર ઊંચી રહે છે અને આરોગ્યસેવા તથા પોષણમાં સુધારાને કારણે મૃત્યુદર ઝડપથી ઘટે છે. આથી વસ્તી ઝડપી દરે વધે છે. તે વસ્તી ઘટાડો નથી અને ફક્ત સ્થળાંતર પૂરતું મર્યાદિત નથી.

Question 41General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ગ્રીન રિવોલ્યુશન' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે મુખ્યત્વે ઘઉં અને ચોખાના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે જોડાયેલું છે Correct answer.
  2. તે મુખ્યત્વે માછલીના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે જોડાયેલું છે
  3. તે મુખ્યત્વે દૂધના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે જોડાયેલું છે
  4. તે મુખ્યત્વે કપાસના ઉત્પાદનમાં વધારા સાથે જોડાયેલું છે

Explanation

ગ્રીન રિવોલ્યુશન મુખ્યત્વે ઘઉં અને ચોખાના ઉત્પાદનમાં થયેલા વધારા સાથે જોડાયેલું છે, જે ઊંચી ઉપજની બિયારણ કિસ્મો, ખાતર અને સિંચાઈ પર આધારિત હતું. તે કપાસ, દૂધ કે માછલી સાથે સંબંધિત નથી; તે માટે અલગ ક્રાંતિઓ ઓળખાય છે.

Question 42General Studies (Preliminary)

ભારતીય સંવિધાનમાં 'ધન વિધેયક' (Money Bill) અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે ફક્ત રાજ્યસભામાં રજૂ થઈ શકે છે
  2. તે રાજ્યપાલની પૂર્વ મંજૂરી વિના રજૂ થઈ શકે છે
  3. તે ફક્ત લોકસભામાં રજૂ થઈ શકે છે અને રાજ્યસભા તેના પર માત્ર સૂચનો આપી શકે છે Correct answer.
  4. તે ફક્ત સંયુક્ત બેઠકમાં રજૂ થઈ શકે છે

Explanation

કલમ ૧૧૦ હેઠળ ધન વિધેયક ફક્ત લોકસભામાં રજૂ થાય છે અને રાજ્યસભા તેના પર ૧૪ દિવસમાં સૂચનો આપી શકે છે, પરંતુ તેને નામંજૂર કરી શકતી નથી. આથી ધન વિધેયક પર લોકસભાનું પ્રભુત્વ છે. તે રાજ્યસભામાં રજૂ થતું નથી.

Question 43General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'સરદાર સરોવર બંધ' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે તાપી નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે
  2. તે નર્મદા નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે Correct answer.
  3. તે સાબરમતી નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે
  4. તે મહી નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે

Explanation

સરદાર સરોવર બંધ નર્મદા નદી પર નવાગામ પાસે બાંધવામાં આવ્યો છે અને તે ગુજરાતનો સૌથી મોટો બંધ છે. તે સિંચાઈ, પીવાનું પાણી અને વીજળી ઉત્પાદન માટે મહત્વનો છે. તાપી, સાબરમતી અને મહી નદીઓ પર અલગ બંધો છે.

Question 44General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે કાર્યકારી વય જૂથની વસ્તીનું પ્રમાણ વધુ હોવાને કારણે ઉત્પાદકતા વધારવાની તક દર્શાવે છે Correct answer.
  2. તે ફક્ત શહેરી વસ્તીના વધારાને દર્શાવે છે
  3. તે વૃદ્ધ વસ્તીનું પ્રમાણ વધુ હોવાને કારણે ઉત્પાદકતા ઘટવાની સ્થિતિ છે
  4. તે વસ્તીમાં સંપૂર્ણ ઘટાડાને દર્શાવે છે

Explanation

ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ ત્યારે થાય છે જ્યારે કાર્યકારી વય જૂથ (સામાન્ય રીતે ૧૫-૫૯ વર્ષ)નું પ્રમાણ વધુ હોય અને આશ્રિત વસ્તીનું પ્રમાણ ઓછું હોય. આ સ્થિતિ ઉત્પાદકતા અને આર્થિક વૃદ્ધિ માટે તક પૂરી પાડે છે, પરંતુ કૌશલ્ય વિકાસ સાથે જ તેનો લાભ મળે છે. તે વસ્તી ઘટાડો કે ફક્ત શહેરી વૃદ્ધિ નથી.

Question 45General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'રાજ્યસભા' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તેના અધ્યક્ષ રાષ્ટ્રપતિ હોય છે
  2. તે ફક્ત કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પ્રતિનિધિઓ ધરાવે છે
  3. તે સ્થાયી સદન છે અને તેને વિસર્જિત કરી શકાતું નથી Correct answer.
  4. તે દર પાંચ વર્ષે વિસર્જિત થાય છે

Explanation

રાજ્યસભા સ્થાયી સદન છે અને તેને વિસર્જિત કરી શકાતી નથી; તેના એક તૃતીયાંશ સભ્યો દર બે વર્ષે નિવૃત્ત થાય છે. લોકસભા દર પાંચ વર્ષે વિસર્જિત થાય છે. રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ ઉપરાષ્ટ્રપતિ હોય છે, રાષ્ટ્રપતિ નહીં.

Question 46General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં અનુસૂચિત વિસ્તારો માટેના પંચાયત અધિનિયમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કયો છે?

  1. અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં પંચાયતોને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવી
  2. અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓને અનુકૂળ બંધારણીય વ્યવસ્થા પૂરી પાડવી Correct answer.
  3. અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં ચૂંટણી રદ કરવી
  4. અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં ફક્ત રાજ્ય સરકારના અધિકારીઓને સત્તા આપવી

Explanation

પંચાયત (અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં વિસ્તાર) અધિનિયમનો હેતુ અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓની રચના અને કાર્ય માટે અનુકૂળ વ્યવસ્થા પૂરી પાડવાનો છે, જેથી ત્યાંની પરંપરાગત વ્યવસ્થા અને સ્વાયત્તતા જળવાય. તે પંચાયતો નાબૂદ કરવા કે ચૂંટણી રદ કરવા માટે નથી.

Question 47General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ, ૨૦૧૩' (NFSA) અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે અગ્રતા કુટુંબોને નિયત જથ્થામાં અનાજ પૂરું પાડવાની જોગવાઈ કરે છે Correct answer.
  2. તે ફક્ત ખેડૂતોને ખાતર પૂરું પાડે છે
  3. તે ફક્ત શહેરી ગરીબોને અનાજ પૂરું પાડે છે
  4. તે ફક્ત રાજ્ય સરકારોને નાણાકીય સહાય આપે છે

Explanation

એનએફએસએ, ૨૦૧૩ અગ્રતા કુટુંબો અને અંત્યોદય કુટુંબોને નિયત જથ્થામાં અનાજ પૂરું પાડવાની જોગવાઈ કરે છે, જેમાં ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. તે ખાદ્ય સુરક્ષા માટેનો કાનૂની અધિકાર છે, ફક્ત ખાતર કે નાણાકીય સહાય પૂરતો મર્યાદિત નથી.

Question 48General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'આરબીઆઈ'ની સ્થાપના અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે નરસિંહમ રાવ સમિતિની સિફારસ પર ૧૯૫૦માં સ્થપાઈ
  2. તે હિલ્ટન યંગ કમિશનની સિફારસ પર ૧૯૩૫માં સ્થપાઈ Correct answer.
  3. તે મલ્હોત્રા સમિતિની સિફારસ પર ૧૯૬૦માં સ્થપાઈ
  4. તે શેટ્ટી સમિતિની સિફારસ પર ૧૯૭૦માં સ્થપાઈ

Explanation

ભારતીય રિઝર્વ બેંકની સ્થાપના હિલ્ટન યંગ કમિશનની સિફારસ પર ૧૯૩૫માં થઈ હતી અને તે ૧લી એપ્રિલ ૧૯૩૫થી કાર્યરત થઈ. તેનું મુખ્ય કાર્ય ચલણ, નાણાકીય નીતિ અને બેંકિંગ વ્યવસ્થાનું નિયમન છે. અન્ય સમિતિઓ અલગ સુધારાઓ સાથે સંબંધિત છે.

Question 49General Studies (Preliminary)

ગુજરાતમાં 'રણ ઉત્સવ' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. તે ઉત્તર ગુજરાતના બનાસકાંઠામાં યોજાય છે
  2. તે સૌરાષ્ટ્રના ગીર વિસ્તારમાં યોજાય છે
  3. તે કચ્છના સફેદ રણ વિસ્તારમાં યોજાય છે Correct answer.
  4. તે દક્ષિણ ગુજરાતના ડાંગ વિસ્તારમાં યોજાય છે

Explanation

રણ ઉત્સવ મુખ્યત્વે કચ્છના સફેદ રણ વિસ્તારમાં, ખાસ કરીને ધોરડો નજીક યોજાય છે અને તે કચ્છની સંસ્કૃતિ, કલા અને પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે ગીર, બનાસકાંઠા કે ડાંગ વિસ્તારમાં યોજાતો નથી.

Question 50General Studies (Preliminary)

ભારતમાં 'ખાદ્ય સુરક્ષા' અંગે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

  1. ખાદ્ય સુરક્ષા માત્ર અનાજની ઉપલબ્ધતા પૂરતી મર્યાદિત છે
  2. ખાદ્ય સુરક્ષા ફક્ત આયાત પર આધારિત છે
  3. ખાદ્ય સુરક્ષા ફક્ત ગરીબી રેખા નીચેના લોકો માટે લાગુ પડે છે
  4. ખાદ્ય સુરક્ષામાં ઉપલબ્ધતા, પહોંચ અને પોષણનો સમાવેશ થાય છે Correct answer.

Explanation

ખાદ્ય સુરક્ષાના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો છે: ખાદ્યની ઉપલબ્ધતા, તેની પહોંચ અને તેનો પોષણસભર ઉપયોગ. તેથી તે માત્ર અનાજની ઉપલબ્ધતા કે ફક્ત આયાત પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે સમગ્ર વસ્તીની ખાદ્ય જરૂરિયાતને આવરી લેતી વ્યાપક વિભાવના છે.