Παρασκευή σιροπιού σπιρονολακτόνης για βρέφος με καρδιακή ανεπάρκεια
Σε φαρμακείο της Θεσσαλονίκης προσέρχεται μητέρα με βρέφος 6 εβδομάδων, βάρους 4,2 kg, και ιατρική συνταγή για σιρόπι σπιρονολακτόνης 1 mg/mL, 30 mL, επειδή το εμπορικό σκεύασμα δεν κυκλοφορεί. Το βρέφος λαμβάνει διουρητική αγωγή για καρδιακή ανεπάρκεια και ο παιδίατρος ζητά παρασκευή στο φαρμακείο. Το φαρμακείο διαθέτει δισκία σπιρονολακτόνης 25 mg και έκδοχα: ξανθάνη κόμμι, καθαρό νερό, γλυκερίνη, διάλυμα σορβιτόλης 70%, μεθυλοπαραβένιο, κιτρικό οξύ. Ο βοηθός προτείνει να χρησιμοποιηθεί έτοιμο όχημα για σιρόπια που περιέχει προπυλενογλυκόλη και βενζυλική αλκοόλη. Η μητέρα αναφέρει ότι το βρέφος παρουσίασε διάρροια με προηγούμενο σιρόπι που περιείχε σορβιτόλη. Ρωτά αν μπορεί να χορηγηθεί με το γάλα και πόσο καιρό διατηρείται στο ψυγείο. Η συνταγή δεν αναφέρει τη συχνότητα δόσης· ο παιδίατρος είναι διαθέσιμος τηλεφωνικά. Ο φαρμακοποιός πρέπει να αποφασίσει για τη μέθοδο μέτρησης, την ακρίβεια της δόσης και την καταλληλότητα των εκδόχων.
1. Να υπολογίσετε την ποσότητα σπιρονολακτόνης και δισκίων που απαιτείται για 30 mL και να προτείνετε πρακτικό τρόπο παρασκευής με επαρκή ακρίβεια.
Read the worked answer
Απαιτούνται 30 mL × 1 mg/mL = 30 mg σπιρονολακτόνης. Κάθε δισκίο έχει 25 mg, άρα θεωρητικά απαιτούνται 30/25 = 1,2 δισκία. Η κατάτμηση δισκίου σε πέμπτα δεν είναι αποδεκτή για βρεφική δόση, διότι η περιεκτικότητα μπορεί να ποικίλλει σημαντικά. Πρακτικά, ο φαρμακοποιός μπορεί να παρασκευάσει 25 mL με ένα δισκίο 25 mg (1 mg/mL) και να ζητήσει από τον παιδίατρο να εγκρίνει όγκο 25 mL, ή να παρασκευάσει 50 mL με δύο δισκία 25 mg (50 mg/50 mL = 1 mg/mL) και να χορηγήσει 30 mL, τεκμηριώνοντας την αχρησιμοποίητη ποσότητα. Η δεύτερη λύση σπαταλά υλικό αλλά εξασφαλίζει ακρίβεια. Η παρασκευή περιλαμβάνει άλεση του δισκίου, λειοτρίβηση με μικρή ποσότητα οχήματος, γεωμετρική αραίωση και συμπλήρωση όγκου υπό ανάδευση. Το τελικό προϊόν επισημαίνεται «1 mg/mL, ανακινήστε καλά», με ογκομετρική σύριγγα για χορήγηση. Πριν από την παρασκευή, επιβεβαιώνεται τηλεφωνικά η δόση ανά kg και η συχνότητα, ώστε να μην παρασκευαστεί λανθασμένη συγκέντρωση.
2. Να αξιολογήσετε την καταλληλότητα των προτεινόμενων εκδόχων για βρέφος 6 εβδομάδων και να αιτιολογήσετε τις επιλογές σας.
Read the worked answer
Η σορβιτόλη 70% μπορεί να προκαλέσει οσμωτική διάρροια και η μητέρα αναφέρει ήδη διάρροια με σορβιτόλη· επομένως αποφεύγεται. Η προπυλενογλυκόλη και η βενζυλική αλκοόλη δεν συνιστώνται σε νεογνά και βρέφη λόγω ανώριμων μεταβολικών οδών και κινδύνου τοξικότητας· το έτοιμο όχημα απορρίπτεται. Το μεθυλοπαραβένιο είναι συνήθως ανεκτό, αλλά για βρέφος προτιμάται συντηρητικό-ελεύθερο σκεύασμα μικρής διάρκειας. Κατάλληλα έκδοχα είναι το καθαρό νερό, η ξανθάνη κόμμι για επαναιώρηση, η γλυκερίνη για γεύση και σταθερότητα και το κιτρικό οξύ για ρύθμιση pH. Η σπιρονολακτόνη είναι φωτοευαίσθητη, άρα απαιτείται αδιαφανές δοχείο. Αν δεν υπάρχει κατάλληλο συντηρητικό, η παρασκευή γίνεται άσηπτα και χορηγείται με σύριγγα, με αυστηρή υγιεινή. Ο φαρμακοποιός εξηγεί στη μητέρα ότι η διάρροια δεν πρέπει να αποδοθεί στο φάρμακο χωρίς έλεγχο, αλλά και ότι η σορβιτόλη αποφεύγεται προληπτικά.
3. Να καθορίσετε πέρας χρήσης, συνθήκες διατήρησης και οδηγίες χορήγησης, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία και την καρδιακή ανεπάρκεια.
Read the worked answer
Επειδή πρόκειται για υδατικό παρασκεύασμα για βρέφος, εφαρμόζεται συντηρητική πολιτική: συντηρητικό-ελεύθερο σκεύασμα διατηρείται στο ψυγείο (2-8 °C), μακριά από φως, για περίπου 7 ημέρες, σύμφωνα με το τοπικό πρωτόκολλο παρασκευής· εάν χρησιμοποιηθεί κατάλληλο συντηρητικό, το πέρας μπορεί να είναι μεγαλύτερο, αλλά δεν υπερβαίνει τις 14 ημέρες. Πριν από κάθε δόση ανακινείται καλά. Η χορήγηση γίνεται με βαθμονομημένη σύριγγα από το στόμα, όχι με κουταλάκι. Μπορεί να χορηγηθεί με μικρή ποσότητα γάλακτος ή τροφής, αλλά καλύτερα άμεσα, ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης δόση· αν το βρέφος κάνει εμετό αμέσως, δεν επαναχορηγείται δόση χωρίς ιατρική οδηγία. Συστήνεται παρακολούθηση βάρους, διούρησης, ηλεκτρολυτών και αρτηριακής πίεσης. Η μητέρα ενημερώνεται για σημεία αφυδάτωσης, υπνηλίας και μειωμένης σίτισης. Η παρασκευή και οι οδηγίες καταγράφονται στο φαρμακείο, με έλεγχο της ταυτότητας και της συνταγής.