Maharashtra HSC Education
Maharashtra HSC (Higher Secondary Certificate) Examination - Maharashtra State Board of Secondary & Higher Secondary Education, Pune
More study resources
Cheat sheet
Keep the key ideas within reach.
ExploreKey terms
Get comfortable with the vocabulary.
ExploreStudy plan
Give each week a clear focus.
ExploreCommon mistakes
Understand the traps and how to avoid them.
ExploreCase studies
Put your knowledge to work in context.
ExploreExam-day guide
Prepare for the day ahead.
ExploreAbout this exam
महाराष्ट्र HSC (इ. १२ वी) ही महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ, पुणे (MSBSHSE) या राज्यमंडळाची उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र परीक्षा आहे. हे मंडळ शिक्षण मंडळ अधिनियम, १९६५ अंतर्गत कार्य करते आणि राज्य पातळीवर (पुणे) तसेच नऊ विभागीय मंडळांमार्फत - पुणे, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर, मुंबई, कोल्हापूर, अमरावती, नाशिक, लातूर आणि कोकण - परीक्षा व इतर कामकाज पाहते. ही परीक्षा इ. १२ वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे, जे शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयातून नियमित किंवा खाजगी विद्यार्थी म्हणून नोंदणी करतात; पुढील उच्च शिक्षणाचा दरवाजा उघडण्यासाठी हे प्रमाणपत्र आवश्यक ठरते. परीक्षा विषयनिहाय पेपरांच्या स्वरूपात घेतली जाते - प्रत्येक विषयाचा अभ्यासक्रम, पाठ्यपुस्तके व मूल्यमापन पद्धती मंडळ ठरवते; विषयनिहाय अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तके मंडळाच्या 'विषय' विभागात व ई-बालभारतीवर उपलब्ध आहेत. तयारीची सुरुवात अधिकृत अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तके यांनी करा, प्रत्येक विषयाचे युनिट-वार वेळापत्रक बनवा, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांचे स्वरूप समजून घ्या आणि लेखी उत्तरांचा सराव नियमित करा. महत्त्वाच्या तारखांसाठी संबंधित विभागीय मंडळाच्या सूचना पाहा; उदा. फेब्रु.-मार्च २०२७ परीक्षांसाठी नियमित शुल्कासह ऑनलाइन आवेदनपत्र भरण्याची मुदत ३०/११/२०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे, तर खाजगी विद्यार्थ्यांच्या फॉर्म नं. १७ ची अंतिम मुदत १८ नोव्हेंबर २०२६ आहे.
What you'll study
About Maharashtra HSC Education preparation
ही परीक्षा कोण घेते आणि ती कोणासाठी आहे?
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ, पुणे (MSBSHSE) ही इ. १२ वी (HSC) परीक्षा घेते. ती इ. १२ वीच्या नियमित विद्यार्थ्यांसाठी तसेच खाजगी विद्यार्थी म्हणून नोंदणी करणाऱ्यांसाठी आहे. परीक्षा विषयनिहाय पेपरांच्या स्वरूपात होते; अचूक तारखा व विषय यादी संबंधित विभागीय मंडळाच्या सूचनांमधून पाहा.
फेब्रु.-मार्च २०२७ परीक्षेसाठी अर्ज भरण्याची मुदत काय आहे?
मंडळाच्या सूचनेनुसार फेब्रु.-मार्च २०२७ च्या इ. १० वी व इ. १२ वी परीक्षांची ऑनलाइन आवेदनपत्रे नियमित शुल्काने भरण्यास दि. ३०/११/२०२६ पर्यंत मुदतवाढ देण्यात आली आहे. अर्ज नेहमी अधिकृत मंडळाच्या वेबसाइटवरील अद्ययावत सूचनेनुसारच भरा.
खाजगी विद्यार्थ्यांची नोंदणी कशी होते?
खाजगी विद्यार्थ्यांसाठी नावनोंदणी अर्ज फॉर्म नं. १७ द्वारे ऑनलाइन भरला जातो व कागदपत्रे शाळेत जमा करावी लागतात. फेब्रुवारी-मार्च २०२७ परीक्षेसाठी अतिविलंब शुल्कासह ही अंतिम मुदत १८ नोव्हेंबर २०२६ आहे. शाळेकडून कागदपत्रांची पूर्तता वेळीच करून घ्या.
परीक्षेचा अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तके कुठे मिळतील?
विषयनिहाय अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तके मंडळाच्या वेबसाइटवरील विषय विभागात आणि ई-बालभारती (ebalbharati) पोर्टलवर उपलब्ध आहेत. तयारी अधिकृत अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तकांवर आधारित ठेवा; बाहेरील पुस्तकांपेक्षा मंडळाच्या साहित्याला प्राधान्य द्या.
पेपरचा कालावधी, प्रश्नसंख्या किंवा उत्तीर्णांक किती?
मंडळाच्या उपलब्ध अधिकृत स्त्रोतात पेपरचा कालावधी, प्रश्नसंख्या, उत्तीर्णांक किंवा विषयनिहाय गुणभार यांची आकडेवारी दिलेली नाही. त्यामुळे विश्वासार्ह माहिती म्हणून कोणतेही आकडे गृहीत धरू नका; संबंधित विषयाच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका संरचनेसाठी मंडळाच्या सूचना व शाळेकडून खात्री करा.
परीक्षेसाठी शुल्क किती आणि ते कसे भरायचे?
उपलब्ध अधिकृत स्त्रोतात शुल्काची रक्कम दिलेली नाही; फक्त 'नियमित शुल्का'सह अर्ज भरण्याची मुदत नमूद आहे. त्यामुळे शुल्काचा अचूक दर गृहीत धरू नका - अर्ज करण्यापूर्वी मंडळाच्या अद्ययावत सूचनेवर व आपल्या शाळेकडून दर तपासा.
परीक्षा कोणत्या ठिकाणी होते?
मंडळाची विभागीय रचना नऊ विभागांमध्ये आहे - पुणे, नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर, मुंबई, कोल्हापूर, अमरावती, नाशिक, लातूर आणि कोकण. आपले परीक्षा केंद्र कोणत्या विभागात येते व केंद्राचे नाव काय, हे प्रवेशपत्रावरून व संबंधित विभागीय मंडळाकडून कळते.
अभ्यासाचा क्रम कसा ठेवावा?
प्रथम सर्व विषयांचे अधिकृत अभ्यासक्रम वाचून घ्या, नंतर प्रत्येक विषयाचे साप्ताहिक वेळापत्रक बनवा. पाठ्यपुस्तकातील संकल्पना आधी घट्ट करा, त्यानंतर लेखी उत्तरांचा व मागील प्रश्नपत्रिकांचा सराव करा. अडचणीचे विषय आधी व वारंवार सरावात ठेवा.
परीक्षेबाबत शंका असल्यास कोणाशी संपर्क साधावा?
मंडळाच्या वेबसाइटवर विद्यार्थी समुपदेशन हेल्पलाइन क्रमांक ९११२७०९११२ दिला आहे, तर मंडळाचा संपर्क क्रमांक ०२०-२५७०५००० आहे. तसेच आपल्या शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयाच्या परीक्षा विभागाकडूनही अचूक व अद्ययावत माहिती घ्या.
निकालानंतर गुणपत्रकाची पडताळणी कशी करावी?
मंडळाच्या वेबसाइटवर गुणपत्रक व प्रमाणपत्रांची ऑनलाइन पडताळणी (SSC आणि HSC) यासाठी स्वतंत्र दुवा उपलब्ध आहे, तसेच डिजी लॉकरचा पर्यायही दिला आहे. प्रमाणपत्राची खात्री करताना अधिकृत मंडळाच्या दुव्यावरूनच पडताळणी करा.