نشست دیفرانسیل پی گسترده و ترک دیوارهای پرکننده
در پروژهای ۱۲ طبقه با اسکلت بتنی، پی گستردهٔ ۲ متری در عمق ۳ متری اجرا شده است. زمین تا عمق ۹ متری رس سیلتی نرم و اشباع با SPT بین ۸ تا ۱۲ و پس از آن ماسهٔ متراکم است؛ سطح آب زیرزمینی ۲٫۵ متر است. هنگام اجرای طبقهٔ نهم، ترازسنجی چهار گوشهٔ پی چنین گزارش میشود: شمالغرب ۴۲، شمالشرق ۱۸، جنوبغرب ۱۵ و جنوبشرق ۱۲ میلیمتر. دو ماه پیش همین اعداد ۹، ۵، ۴ و ۳ میلیمتر بودهاند. در دیوارهای آجری پرکنندهٔ طبقهٔ اول در گوشهٔ شمالغرب ترکهای مورب تا عرض ۲ میلیمتر دیده میشود. در زمین مجاور و در فاصلهٔ ۱۵ متری، گود ۶ متری با آبکشی اجرا شده است. پیمانکار میگوید نشست طبیعی است و ادامهٔ کار بلامانع است؛ مالک خواستار گچکاری ترکهاست.
1. اعداد نشست را تحلیل کنید و علت محتمل را توضیح دهید.
Read the worked answer
تحلیل اعداد
- بیشینهٔ نشست ۴۲ و کمینه ۱۲ میلیمتر است؛ نشست دیفرانسیل ۳۰ میلیمتر. برای فاصلهٔ فرضی ۲۰ متر بین دو گوشه، شیب نسبی ۳۰/۲۰۰۰۰ = ۱/۶۶۷ است.
- برای دو ستون مجاور در گوشه با نشست ۴۲ و ۱۸ و دهانهٔ ۶ متر: ۲۴/۶۰۰۰ = ۱/۲۵۰ که از حد رایج ۱/۵۰۰ برای سازهٔ قابدار و ۱/۳۰۰ برای دیوار بنایی فراتر است. ترک مورب ۲ میلیمتری در همان گوشه، تأییدکنندهٔ همین تغییرشکل است.
- روند: افزایش ۳۳ میلیمتر در دو ماه، در حالی که پیشتر ۹ میلیمتر بوده؛ شیب رشد تقریباً ثابت یا فزاینده است، نه کاهشی.
علتشناسی لایهٔ ۹ متری رس نرم و نورمالمستحکم زیر بار ۱۲ طبقه در حال تحکیم است. اما رشد شتابان همزمان با آبکشی گود همسایه نشان میدهد افت سطح آب و افزایش تنش مؤثر در همان لایه، مؤلفهٔ اصلی نشست گوشهٔ نزدیک به گود است. اگر تنها تحکیم طبیعی بود، سرعت باید کاهش مییافت.
2. حدود مجاز نشست و برنامهٔ پایش را چگونه تعیین و اجرا میکنید؟
Read the worked answer
حدود مجاز مبنای اصلی، مقادیر مجاز گزارش ژئوتکنیک و مبحث ۷ است؛ در غیاب آن، برای پی گسترده روی رس، نشست کل در حد ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر، نشست دیفرانسیل کمتر از ۱/۵۰۰ فاصلهٔ ستونها و تغییرشکل زاویهای کمتر از ۱/۳۰۰ برای دیوارهای بنایی مبنا قرار میگیرد. اکنون ۳۰ میلیمتر دیفرانسیل داریم که به حد مجاز نزدیک شده است.
برنامهٔ پایش
- حداقل ۸ نقطهٔ ترازسنجی روی پی و ۴ نقطه روی سازهٔ مجاور، با ترازسنجی دقیق و دقت ۱ میلیمتر؛ قرائت ماهانه، پس از هر طبقه و پس از هر تغییر در آبکشی گود.
- پایزومتر در عمق ۳ و ۷ متری لایهٔ رسی برای ثبت افت سطح آب، و ترکگج برای پایش عرض ترکها.
- در صورت تردید به حرکت جانبی، انکلینومتر در لبهٔ گود.
آستانهٔ تصمیم عبور از ۷۰ درصد حد مجاز یا نرخ بیش از ۲ میلیمتر در ماه، موجب توقف بارگذاری و بازنگری مشترک با ژئوتکنیک و طراح میشود. گچکاری ترکها تا تثبیت نشست ممنوع است، چون ترک سرکوب میشود و پایش از دست میرود.
3. گزینههای کاهش ریسک و اقدامات نظارتی-قانونی را فهرست کنید.
Read the worked answer
گزینههای فنی
- توقف آبکشی گود مجاور یا اجرای چاههای تغذیه در مرز مشترک برای جلوگیری از افت بیشتر سطح آب.
- کاهش بار: حذف طبقهٔ آخر، استفاده از بلوک سبک در دیوارها و کاهش بارهای زندهٔ غیرضروری.
- تحکیم خاک با تزریق جبرانی در لایهٔ رسی زیر گوشهٔ آسیبدیده، یا زیرسازی با میکروپایل و انتقال بار در صورت ادامهٔ نشست.
- تحلیل مجدد قاب با اثر نشست دیفرانسیل ۳۰ میلیمتری برای کنترل نیروهای ثانویه و نیروی برشی در تیرها.
اقدامات نظارتی-قانونی
- توقف کارهای تمامشده (گچکاری، نازککاری) تا تثبیت نشست.
- گزارش کتبی به کارفرما، طراح و ژئوتکنیک با اعداد پایش و ضمیمهٔ نقشهٔ نقاط.
- مکاتبه با شهرداری دربارهٔ مجوز و شرایط آبکشی گود مجاور و درخواست کنترل ایمنی آن گود.
- ثبت مستندات در دفتر نظارت و سامانه، و عدم تأیید تحویل موقت تا ارائهٔ گزارش تثبیت نشست.