First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در طراحی یک قرص با روش تراکم مستقیم، کدام ویژگی ماده مؤثره باعث کاهش قابلیت جریان‌پذیری پودر و افزایش احتمال جداشدگی وزن می‌شود؟
- توزیع اندازه ذرات پهن با ذرات کروی
- دانسیته توده‌ای بالا و رطوبت کم
- وجود روان‌کننده در فرمولاسیون
- اندازه ذرات بسیار ریز و شکل نامنظم Correct answer.
Explanation
ذرات بسیار ریز و نامنظم به دلیل نیروهای بین‌سطحی و درهم‌قفل‌شدگی، جریان پودر را مختل می‌کنند و پر شدن یکنواخت قالب را کاهش می‌دهند؛ نتیجه آن افزایش تغییرات وزن قرص است. ذرات کروی و درشت‌تر جریان بهتری دارند.
Question 2Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در سیستم طبقه‌بندی بیوفارماسیوتیکس، دارویی با حلالیت بالا و نفوذپذیری پایین در کدام گروه قرار می‌گیرد؟
- گروه III Correct answer.
- گروه II
- گروه IV
- گروه I
Explanation
گروه III شامل داروهای با حلالیت بالا و نفوذپذیری پایین است؛ جذب این داروها معمولاً توسط سرعت عبور از غشا محدود می‌شود نه توسط انحلال. گروه I هر دو ویژگی بالا و گروه IV هر دو ویژگی پایین را دارد.
Question 3Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام مکانیسم اصلی باعث آزادسازی دارو از یک سیستم ماتریکس هیدروفیل (مانند HPMC) در محیط آبی می‌شود؟
- هیدراتاسیون و تشکیل لایه ژل همراه با انتشار دارو Correct answer.
- شکستن مکانیکی ماتریکس توسط نیروی تراکم
- تبخیر آب از سطح ماتریکس
- حل شدن کامل ماتریکس در چند دقیقه
Explanation
در ماتریکس هیدروفیل، پلیمر در تماس با آب هیدراته شده و لایه ژلی ویسکوز تشکیل می‌دهد؛ دارو از این لایه با انتشار عبور می‌کند و همزمان فرسایش سطحی رخ می‌دهد. سرعت آزادسازی به ضخامت لایه ژل و ویسکوزیته آن وابسته است.
Question 4Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
افزودن کدام ماده به فرمولاسیون پماد چشمی، با افزایش ویسکوزیته، زمان اقامت دارو در سطح چشم را طولانی‌تر می‌کند؟
- کلرید سدیم
- اتانول
- هیدروکسی‌پروپیل متیل‌سلولوز Correct answer.
- سدیم بی‌کربنات
Explanation
HPMC یک پلیمر افزایش‌دهنده ویسکوزیته است که با ایجاد شبکه ژلی، تخلیه دارو از سطح چشم را کند کرده و فراهمی زیستی موضعی را افزایش می‌دهد. سایر مواد ذکرشده نقش تنظیم‌کننده فشار اسمزی یا حلال را دارند.
Question 5Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام روش استریلیزاسیون برای محلول آبی حساس به حرارت که در ویال شیشه‌ای بسته قرار دارد، مناسب‌ترین انتخاب است؟
- اتوکلاو با بخار اشباع در ۱۲۱ درجه
- فیلتراسیون استریل با غشای ۰٫۲۲ میکرومتر Correct answer.
- حرارت خشک در ۱۶۰ درجه
- اشعه ماورای بنفش
Explanation
فیلتراسیون با غشای ۰٫۲۲ میکرومتر میکروب‌ها را حذف می‌کند بدون آنکه محلول حساس به حرارت آسیب ببیند و برای محلول‌های آبی مناسب است. اتوکلاو و حرارت خشک موجب تخریب دارو می‌شوند.
Question 6Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در ساخت کپسول ژلاتینی سخت، کدام عامل محیطی بیشترین خطر را برای نرم شدن و چسبیدن پوسته کپسول در حین نگهداری ایجاد می‌کند؟
- فشار جزئی بالای اکسیژن
- دمای پایین انبار
- رطوبت نسبی بالا در محیط نگهداری Correct answer.
- نور مرئی ضعیف
Explanation
پوسته ژلاتینی جاذب رطوبت است و در رطوبت نسبی بالا آب جذب کرده، نرم و چسبنده می‌شود که می‌تواند باعث به‌هم‌چسبیدن کپسول‌ها و تغییر پروفایل آزادسازی شود. کنترل رطوبت انبار از الزامات کیفیت کپسول است.
Question 7Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام پارامتر فارماکوکینتیکی به‌طور مستقیم برای محاسبه فراهمی زیستی مطلق یک دارو پس از تجویز خوراکی لازم است؟
- حجم توزیع
- کلیرانس کلیوی
- سطح زیر منحنی غلظت-زمان در تجویز وریدی و خوراکی Correct answer.
- نیمه‌عمر حذف
Explanation
فراهمی زیستی مطلق از نسبت سطح زیر منحنی (AUC) تجویز خوراکی به AUC تجویز وریدی با دوزهای متناسب محاسبه می‌شود. نیمه‌عمر و حجم توزیع به‌تنهایی برای این محاسبه کافی نیستند.
Question 8Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام نوع انتشار در ماتریکس‌های پلیمری، در آن دارو با آب به‌طور همزمان از یک غشا عبور می‌کند و پدیده اسمز رخ می‌دهد؟
- انتشار ساده فیکی
- اسمز و انتشار جفت‌شده Correct answer.
- انتشار تسهیل‌شده
- انتقال فعال
Explanation
در سیستم‌های اسمزی، آب از غشای نیمه‌تراوا به داخل هسته osmotic وارد می‌شود و دارو از روزنه خروجی خارج می‌گردد؛ این فرآیند با جفت‌شدن جریان آب و دارو توصیف می‌شود. این مکانیسم مستقل از pH و حرکات گوارشی، آزادسازی نسبتاً ثابت می‌دهد.
Question 9Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون سوسپانسیون دارویی، افزودن ماده‌ای که با ایجاد شبکه سه‌بعدی از ته‌نشینی ذرات جلوگیری می‌کند، چه نام دارد؟
- بافر
- آنتی‌اکسیدان
- عامل ترکننده
- عامل تعلیق‌کننده (suspending agent) Correct answer.
Explanation
عوامل تعلیق‌کننده مانند صمغ‌ها و سلولوزها ویسکوزیته فاز پیوسته را افزایش داده و شبکه‌ای می‌سازند که سرعت ته‌نشینی ذرات را کاهش می‌دهد و رسوب را قابل بازپخش نگه می‌دارد.
Question 10Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در تولید قرص به روش گرانولاسیون مرطوب، کدام مرحله معمولاً پیش از تراکم نهایی انجام می‌شود؟
- بسته‌بندی در بلیستر آلومینیومی
- استریلیزاسیون نهایی قرص
- پوشش‌دهی فیلمی قرص
- خشک کردن و دانه‌بندی گرانول‌های مرطوب Correct answer.
Explanation
پس از افزودن مایع گرانوله‌کننده و تشکیل توده مرطوب، گرانول‌ها خشک شده و از الک عبور داده می‌شوند تا اندازه یکنواخت و جریان‌پذیری مناسب برای تراکم به دست آید. پوشش‌دهی و بسته‌بندی مراحل بعد از تراکم هستند.
Question 11Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
اگر برای یک دارو با حلالیت پایین و نفوذپذیری بالا، اندازه ذرات را به‌طور قابل‌توجه کاهش دهیم، کدام اثر بر پروفایل جذب خوراکی انتظار می‌رود؟
- تغییر ناگهانی نفوذپذیری غشا
- کاهش سرعت انحلال و کاهش فراهمی زیستی
- افزایش سرعت انحلال و بهبود فراهمی زیستی Correct answer.
- حذف اثر عبور کبدی
Explanation
در داروهای گروه II، انحلال مرحله محدودکننده جذب است؛ افزایش سطح ویژه با کاهش اندازه ذرات سرعت انحلال را زیاد کرده و فراهمی زیستی را بهبود می‌دهد. نفوذپذیری و اثر عبور کبدی با اندازه ذرات تغییر نمی‌کنند.
Question 12Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک سیستم پمپ اسمزی تک‌محفظه‌ای با پوشش نیمه‌تراوا، کدام عامل اصلی سرعت آزادسازی دارو را کنترل می‌کند؟
- pH محیط گوارشی
- فشار اسمزی هسته و خصوصیات غشا Correct answer.
- حرکات دودی روده
- آنزیم‌های پانکراس
Explanation
آزادسازی در پمپ اسمزی به اختلاف فشار اسمزی بین هسته و محیط و به نفوذپذیری و ضخامت غشا بستگی دارد؛ به همین دلیل پروفایل آزادسازی نسبت به pH و حرکات گوارشی مستقل است.
Question 13Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در پوشش‌دهی فیلمی قرص، پدیده «twining» یا چسبیدن دو قرص به هم بیشتر با کدام شرایط رخ می‌دهد؟
- افزایش زمان پوشش‌دهی با سرعت کم
- افزایش قطر نازل پاشش
- استفاده از پلیمر با وزن مولکولی پایین
- سرعت پاشش بالا و دمای هوای ورودی نامناسب Correct answer.
Explanation
پاشش بیش از حد محلول پوشش یا خشک‌شدن ناکافی فیلم باعث می‌شود سطح قرص‌ها چسبناک بماند و در دیگ پوشش به هم بچسبند. تنظیم سرعت پاشش و دمای هوای ورودی برای خشک‌شدن مناسب ضروری است.
Question 14Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام روش ارزیابی، برای تعیین توزیع اندازه ذرات یک امولسیون روغن در آب مناسب‌تر است؟
- اسپکتروسکوپی جذب اتمی
- کروماتوگرافی گازی
- پراکندگی نور لیزر (laser diffraction) Correct answer.
- تیتراسیون پتانسیومتری
Explanation
پراکندگی نور لیزر با اندازه‌گیری الگوی پراکندگی نور توسط قطرات، توزیع اندازه ذرات امولسیون را در محدوده وسیعی تعیین می‌کند. سایر روش‌ها برای شناسایی شیمیایی یا اندازه‌گیری یونی به کار می‌روند.
Question 15Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در طراحی یک سیستم انتقال دارو با نانوذرات لیپیدی جامد (SLN)، کدام ویژگی مهم‌ترین مزیت نسبت به امولسیون‌های روغن در آب است؟
- سمیت سلولی کمتر قطعی
- پایداری فیزیکی بیشتر و امکان کنترل آزادسازی Correct answer.
- عدم نیاز به سورفکتانت
- حلالیت آبی بالاتر دارو
Explanation
فاز لیپیدی جامد در SLN تحرک دارو را محدود کرده و از مهاجرت دارو بین فازها جلوگیری می‌کند؛ در نتیجه پایداری فیزیکی و کنترل آزادسازی بهتر از امولسیون مایع فراهم می‌شود. سورفکتانت همچنان برای پایدارسازی لازم است.
Question 16Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک قرص با آزادسازی کنترل‌شده بر پایه ماتریکس لیپیدی، کدام مکانیسم آزادسازی غالب است؟
- انتشار دارو از ماتریکس و فرسایش لیپیدی Correct answer.
- حل شدن فوری پوشش قندی
- شکستن سریع ماتریکس در معده
- تبادل یونی با مخاط معده
Explanation
ماتریکس لیپیدی در محیط آبی حل نمی‌شود و دارو با انتشار از شبکه لیپیدی یا با فرسایش تدریجی ماتریکس آزاد می‌گردد. این ویژگی آزادسازی طولانی‌مدت و نسبتاً ثابت را ممکن می‌سازد.
Question 17Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در مطالعه پایداری تسریع‌شده یک شربت، کدام شرط استاندارد ICH برای مدت شش ماه معمولاً به کار می‌رود؟
- ۴۰ درجه و رطوبت نسبی ۷۵ درصد Correct answer.
- ۵۰ درجه و رطوبت نسبی ۲۰ درصد
- ۵ درجه و رطوبت نسبی ۹۰ درصد
- ۲۵ درجه و رطوبت نسبی ۶۰ درصد
Explanation
شرایط تسریع‌شده استاندارد ICH برای مطالعه شش‌ماهه، ۴۰ درجه سانتی‌گراد با رطوبت نسبی ۷۵ درصد است. این شرایط امکان پیش‌بینی تغییرات شیمیایی و فیزیکی را در مدت کوتاه‌تر فراهم می‌کند.
Question 18Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
برای افزایش زیست‌دسترس‌پذیری یک داروی اسیدی ضعیف با pKa حدود ۴ در معده، کدام راهکار فرمولاسیونی منطقی‌تر است؟
- افزایش pH معده با آنتی‌اسید همراه
- پوشش‌دهی مقاوم به اسید برای تأخیر آزادسازی
- افزایش اندازه ذرات دارو
- فرمولاسیون به‌صورت محلول یا نمک سدیم با انحلال سریع Correct answer.
Explanation
داروی اسیدی ضعیف در pH پایین معده کمتر یونیزه و محلولیت کمتری دارد؛ تبدیل به نمک سدیم یا محلول، سرعت انحلال را افزایش داده و جذب را بهبود می‌دهد. افزایش pH معده محلولیت را کاهش می‌دهد.
Question 19Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در فرمولاسیون یک ژل موضعی با کربومر، کدام عامل برای خنثی‌سازی و تشکیل ژل شفاف به کار می‌رود؟
- کلرید کلسیم
- اتانول مطلق
- اسید کلریدریک غلیظ
- هیدروکسید سدیم یا تری‌اتانول‌آمین Correct answer.
Explanation
کربومر یک پلیمر اسیدی است که با افزودن باز مانند هیدروکسید سدیم یا تری‌اتانول‌آمین خنثی شده، یونیزه می‌شود و زنجیره‌ها باز شده و ژل شفاف و ویسکوز تشکیل می‌شود.
Question 20Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک مطالعه in vitro آزادسازی دارو، استفاده از دستگاه سبد چرخان (basket) نسبت به دستگاه پدل برای کدام حالت مناسب‌تر است؟
- محلول‌های حاوی الکل
- سوسپانسیون‌های با ذرات بسیار ریز
- فرمولاسیون‌هایی که تمایل به شناور شدن یا چسبیدن دارند Correct answer.
- قرص‌های سریع‌حل شونده در حجم کم
Explanation
دستگاه سبد، فرمولاسیون را در محفظه‌ای نگه می‌دارد و از شناور شدن یا چسبیدن آن به کف ظرف جلوگیری می‌کند؛ بنابراین برای سیستم‌های شناور یا چسبنده مناسب‌تر است. دستگاه پدل برای قرص‌های معمولی رایج‌تر است.
Question 21Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
کدام پدیده در فرآیند خشک کردن گرانول مرطوب، باعث ایجاد گرادیان رطوبت و سخت شدن سطح گرانول می‌شود؟
- کاهش دمای هوای ورودی
- افزایش فشار بخار در محفظه
- مهاجرت رطوبت به سطح و رسوب املاح محلول Correct answer.
- افزایش اندازه مش الک
Explanation
در خشک کردن سریع، آب به سمت سطح گرانول حرکت می‌کند و املاح محلول در سطح رسوب کرده و پوسته سخت ایجاد می‌کنند؛ این پدیده می‌تواند تراکم‌پذیری و آزادسازی دارو را تحت تأثیر قرار دهد.
Question 22Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در طراحی یک سیستم خودامولسیون‌شونده (SEDDS)، کدام ترکیب برای افزایش انحلال داروی لیپوفیل و تشکیل امولسیون ریز در معده ضروری است؟
- آب و نمک معدنی
- الکل و گلیسرین به‌تنهایی
- پلیمر سلولوزی و بافر
- روغن، سورفکتانت و کمک‌سورفکتانت Correct answer.
Explanation
SEDDS از مخلوط روغن، سورفکتانت و کمک‌سورفکتانت تشکیل می‌شود که در تماس با مایع گوارشی به‌طور خودبه‌خود امولسیون ریز ایجاد کرده و انحلال و جذب داروی لیپوفیل را افزایش می‌دهد.
Question 23Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون قرص با آزادسازی تأخیری روده‌ای، اگر آزمون انحلال در محیط اسیدی برای دو ساعت انجام شود و پوشش مقاوم به اسید حل شود، چه نتیجه‌ای درباره کیفیت پوشش گرفته می‌شود؟
- پوشش کیفیت مطلوب دارد
- مشکل مربوط به دستگاه انحلال است
- آزمون انحلال باید تکرار شود ولی مشکل کیفیت وجود ندارد
- پوشش از نظر مقاومت اسیدی نامناسب است Correct answer.
Explanation
هدف پوشش روده‌ای محافظت از دارو در محیط اسیدی معده است؛ حل شدن پوشش در اسید نشان می‌دهد که پوشش مقاومت لازم را ندارد و باید فرمولاسیون یا ضخامت پوشش اصلاح شود.
Question 24Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
یک دارو با کلیرانس کبدی بالا و فراهمی زیستی خوراکی بسیار پایین، پس از تجویز خوراکی کدام پدیده را بیشتر نشان می‌دهد؟
- اثر عبور اول کبدی قابل توجه Correct answer.
- جذب کامل و بدون متابولیسم اولیه
- افزایش نیمه‌عمر با دوز خوراکی
- کاهش کلیرانس سیستمیک
Explanation
داروهایی که کبد آنها را به‌شدت متابولیزه می‌کند، پیش از رسیدن به گردش سیستمیک بخش زیادی از دوز را از دست می‌دهند؛ این اثر عبور اول کبدی باعث فراهمی زیستی خوراکی پایین می‌شود.
Question 25Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون پلیمری با سیستم انتقال دارو مبتنی بر پوشش نیمه‌تراوا، اگر ضخامت پوشش افزایش یابد، کدام تغییر در پروفایل آزادسازی انتظار می‌رود؟
- تغییر مکانیسم از انتشار به انتقال فعال
- کاهش سرعت آزادسازی به دلیل مقاومت بیشتر غشا Correct answer.
- عدم تغییر سرعت آزادسازی
- افزایش سرعت آزادسازی به دلیل سطح بیشتر
Explanation
ضخامت بیشتر پوشش نیمه‌تراوا مقاومت مسیر انتشار یا نفوذ آب را افزایش داده و نرخ آزادسازی را کاهش می‌دهد؛ این رابطه پایه تنظیم پروفایل آزادسازی در سیستم‌های غشایی است.
Question 26Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در طبقه‌بندی Bioфармацевтик (BCS)، دارویی با حلالیت بالا و نفوذپذیری پایین در کدام کلاس قرار می‌گیرد و جذب آن عمدتاً توسط چه عاملی محدود می‌شود؟
- کلاس ۴؛ هر دو عامل حلالیت و نفوذپذیری
- کلاس ۳؛ نفوذپذیری غشای روده Correct answer.
- کلاس ۲؛ حلالیت در مایعات گوارشی
- کلاس ۱؛ سرعت انحلال در معده
Explanation
در سیستم طبقه‌بندی زیست‌دارویی، کلاس ۳ به داروهای با حلالیت بالا و نفوذپذیری پایین اختصاص دارد؛ بنابراین انحلال سریع رخ می‌دهد ولی عبور از اپیتلیوم روده محدودکننده جذب است. برای چنین داروهایی تلاش‌های فرمولاسیونی معمولاً بر بهبود نفوذپذیری یا افزایش زمان اقامت متمرکز می‌شود، نه بر افزایش سرعت انحلال.
Question 27Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون قرص، افزودن ماده‌ای که با کاهش اصطکاک بین ذرات و دیواره قالب، نیروی خروج قرص را کم می‌کند، در کدام دسته طبقه‌بندی می‌شود؟
- پوشش‌دهنده (coating agent)
- چسباننده (binder)
- حلال‌کننده (solubilizer)
- روان‌کننده (lubricant) Correct answer.
Explanation
روان‌کننده‌ها موادی هستند که با ایجاد لایه‌ای نازک بر سطح ذرات، اصطکاک میان ذرات و دیواره قالب را کاهش می‌دهند و از چسبیدن و ایجاد فشار خروجی بالا جلوگیری می‌کنند. نقش اصلی آنها بهبود جریان و تسهیل خروج قرص از قالب است و معمولاً در غلظت‌های بسیار پایین به کار می‌روند.
Question 28Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در ساخت گرانول به روش بستر سیال، کدام مکانیسم غالباً باعث تشکیل گرانول‌های متراکم و کروی می‌شود؟
- فشردن پودر بین دو غلتک و سپس خرد کردن
- انجماد پاششی مذاب حاوی دارو
- آسیاب کردن خشک ذرات پس از تراکم
- پاشش محلول چسباننده و برخورد متوالی ذرات مرطوب Correct answer.
Explanation
در گرانولاسیون بستر سیال، محلول چسباننده روی ذرات پاشیده می‌شود و ذرات مرطوب با برخورد متوالی به هم می‌چسبند و گرانول‌های کروی و متراکم تشکیل می‌دهند. این فرآیند با خشک‌شدن همزمان در همان بستر ادامه می‌یابد و کنترل اندازه گرانول به پارامترهای پاشش وابسته است.
Question 29Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک سیستم ماتریکس هیدروفیل بر پایه HPMC، افزایش نسبت پلیمر به دارو معمولاً چه اثری بر پروفایل آزادسازی دارد؟
- افزایش ویسکوزیته لایه ژل و کندتر شدن آزادسازی Correct answer.
- تبدیل مکانیسم آزادسازی به انفجار osmotic
- کاهش ضخامت لایه ژل و تسریع آزادسازی
- حذف کامل مکانیسم انتشار از ماتریکس
Explanation
با افزایش نسبت پلیمر، ویسکوزیته لایه ژل هیدراته بیشتر می‌شود و مسیر انتشار دارو طولانی‌تر و پیچیده‌تر می‌گردد؛ در نتیجه سرعت آزادسازی کاهش می‌یابد. این اثر مبنای تنظیم نسبت پلیمر برای دستیابی به پروفایل مطلوب در ماتریکس‌های هیدروفیل است.
Question 30Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک امولسیون روغن در آب، کاهش اندازه قطرات پراکنده بدون تغییر فازها، کدام تغییر را در سطح مشترک ایجاد می‌کند؟
- حذف نیاز به انرژی مکانیکی در فرآیند ساخت
- کاهش کل سطح مشترک و کاهش نیاز به امولسیفایر
- تبدیل امولسیون به سوسپانسیون پایدار
- افزایش کل سطح مشترک و افزایش نیاز به امولسیفایر Correct answer.
Explanation
کاهش اندازه قطرات باعث افزایش کل سطح مشترک فازها می‌شود و برای پوشش این سطح، مقدار بیشتری امولسیفایر لازم است. در غیر این صورت سطح مشترک ناپایدار می‌ماند و پدیده‌هایی مانند به‌هم‌پیوستن قطرات رخ می‌دهد.
Question 31Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در طراحی یک سیستم انتقال دارو با میکروسفرهای پلیمری biodegradable، کدام مکانیسم شایع‌ترین علت آزادسازی طولانی‌مدت دارو است؟
- انحلال فوری پلیمر در آب معده
- تخریب تدریجی پلیمر و انتشار همزمان دارو Correct answer.
- تبخیر دارو از سطح میکروسفر
- جداسازی فیزیکی دارو از پلیمر پیش از تجویز
Explanation
در میکروسفرهای پلیمری زیست‌تخریب‌پذیر، آزادسازی طولانی‌مدت نتیجه ترکیب انتشار دارو از ماتریکس و تخریب تدریجی زنجیره پلیمر است. با پیشرفت تخریب، تخلخل افزایش می‌یابد و سرعت آزادسازی تغییر می‌کند.
Question 32Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون پمپ اسمزی دو‌محفظه‌ای، کدام جزء نقش اصلی را در کنترل سرعت آزادسازی دارو ایفا می‌کند؟
- رنگدانه موجود در پوشش قرص
- نوع طعم‌دهنده در پوشش فیلمی
- ضخامت و نفوذپذیری غشای نیمه‌تراوا Correct answer.
- اندازه ذرات دارو در محفظه دارویی
Explanation
در پمپ اسمزی، آب از طریق غشای نیمه‌تراوا وارد محفظه اسمزی می‌شود و فشار ایجادشده دارو را از منفذ خروجی بیرون می‌راند؛ بنابراین ضخامت و نفوذپذیری غشا تعیین‌کننده اصلی سرعت آزادسازی است. اندازه ذرات دارو و افزودنی‌های ظاهری نقشی در این کنترل ندارند.
Question 33Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون لیوفیلیزه (freeze-dried) برای داروی تزریقی، افزودن ساکارز به‌عنوان cryoprotectant عمدتاً چه هدفی دارد؟
- کاهش pH محلول پیش از انجماد
- حفظ ساختار پروتئین در برابر تنش انجماد و خشک‌شدن Correct answer.
- افزایش حلالیت دارو در آب
- افزایش ویسکوزیته برای تزریق عضلانی
Explanation
محافظ‌های برودتی مانند ساکارز با جایگزینی مولکول‌های آب و تثبیت ساختار پروتئین، از دناتوره شدن در مراحل انجماد و خشک‌شدن جلوگیری می‌کنند. این ماده به‌عنوان ماده حجیم‌کننده نیز به تشکیل کیک پایدار کمک می‌کند.
Question 34Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرآورده با آزادسازی تأخیری روده‌ای، اگر پوشش مقاوم به اسید در محیط معده دو ساعت سالم بماند و سپس در محیط روده باز شود، این رفتار نشان‌دهنده کدام ویژگی است؟
- انحلال فوری پوشش در آب معده
- نفوذپذیری کامل پوشش به دارو در محیط اسیدی
- مقاومت پوشش به pH پایین معده و انحلال آن در pH بالاتر Correct answer.
- تخریب مکانیکی پوشش در حین عبور از معده
Explanation
پوشش‌های روده‌ای معمولاً پلیمرهایی هستند که در pH پایین معده نامحلول‌اند و در pH بالاتر روده حل می‌شوند؛ سالم ماندن پوشش در محیط اسیدی و باز شدن آن در روده نشانه همین رفتار است. این ویژگی از آزادسازی دارو در معده و تخریب داروهای حساس به اسید جلوگیری می‌کند.
Question 35Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک قرص جوشان (effervescent)، ترکیب بی‌کربنات سدیم با اسید سیتریک در حضور آب چه گازی تولید می‌کند که باعث انحلال سریع قرص می‌شود؟
- نیتروژن
- هیدروژن
- دی‌اکسید کربن Correct answer.
- اکسیژن
Explanation
در قرص‌های جوشان، واکنش بی‌کربنات با اسید در حضور آب، دی‌اکسید کربن آزاد می‌کند و حباب‌های تشکیل‌شده باعث متلاشی شدن سریع قرص و انحلال دارو می‌شوند. این واکنش باید تا زمان مصرف در فرم خشک کنترل شود.
Question 36Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون سوسپانسیون، افزودن ماده‌ای که با افزایش ویسکوزیته فاز پیوسته و ایجاد شبکه ساختاری از ته‌نشینی سریع ذرات جلوگیری می‌کند، چه نام دارد؟
- روان‌کننده
- امولسیفایر
- معلق‌کننده (suspending agent) Correct answer.
- شیرین‌کننده
Explanation
معلق‌کننده‌ها با افزایش ویسکوزیته فاز پیوسته یا ایجاد شبکه ساختاری، سرعت ته‌نشینی ذرات را کاهش می‌دهند و پایداری فیزیکی سوسپانسیون را بهبود می‌بخشند. این مواد با امولسیفایر که برای پایدارسازی سطح مشترک دو فاز مایع به کار می‌رود متفاوت‌اند.
Question 37Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون پماد چشمی، انتخاب پایه چرب در مقایسه با پایه آبی، کدام پیامد را به همراه دارد؟
- افزایش مدت اقامت دارو و کاهش دید موقت Correct answer.
- افزایش سرعت پاک‌شدگی دارو از سطح چشم
- کاهش نفوذ دارو به قرنیه به دلیل آب‌گریزی کامل
- حذف نیاز به رعایت استریلیتی فرآورده
Explanation
پایه‌های چرب در مقایسه با پایه‌های آبی کندتر از سطح چشم پاک می‌شوند و زمان تماس دارو را افزایش می‌دهند، اما به دلیل ایجاد لایه چرب، دید موقتاً تار می‌شود. انتخاب پایه باید با توجه به تحمل بیمار و هدف درمانی انجام شود.
Question 38Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک مطالعه پایداری، اگر یک فرآورده در دمای ۴۰ درجه سلسیوس و رطوبت نسبی ۷۵ درصد به مدت شش ماه نگهداری شود، این شرایط معمولاً برای کدام هدف به کار می‌رود؟
- تعیین دقیق تاریخ انقضای نهایی بدون آزمون طولانی‌مدت
- ارزیابی رفتار فرآورده در شرایط انجماد و ذوب مکرر
- ارزیابی پایداری تسریع‌شده در منطقه آب‌وهوایی گرم و مرطوب Correct answer.
- سنجش پایداری فیزیکی فقط در دمای یخچال
Explanation
شرایط ۴۰ درجه سلسیوس و رطوبت نسبی ۷۵ درصد از شرایط رایج پایداری تسریع‌شده برای مناطق گرم و مرطوب است و برای پیش‌بینی رفتار فرآورده در طول عمر مفید به کار می‌رود. این داده‌ها مکمل مطالعات طولانی‌مدت هستند و به‌تنهایی تاریخ انقضای نهایی را تعیین نمی‌کنند.
Question 39Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
برای دارویی با حلالیت آبی بسیار پایین و نفوذپذیری بالا، کدام راهکار فرمولاسیونی برای افزایش سرعت جذب خوراکی منطقی‌تر است؟
- افزودن عامل افزایش‌دهنده pH معده به فرمولاسیون
- پوشش‌دهی روده‌ای برای جلوگیری از انحلال در معده
- کاهش اندازه ذرات و افزایش سطح ویژه در تماس با مایعات گوارشی Correct answer.
- کاهش سطح ویژه ذرات دارو با افزایش اندازه ذرات
Explanation
برای داروهای کم‌حلال و پرنفوذ، سرعت انحلال عامل محدودکننده جذب است؛ کاهش اندازه ذرات و افزایش سطح ویژه، سرعت انحلال را افزایش می‌دهد و فراهمی زیستی را بهبود می‌بخشد. این راهکار با هدف رفع محدودیت انحلال در دستگاه گوارش همسو است.
Question 40Pharmaceutics and Pharmaceutical Technology (including dosage form design, drug delivery, and biopharmaceutics)
در یک فرمولاسیون با پوشش نیمه‌تراوا، اگر ضخامت پوشش افزایش یابد بدون تغییر سایر پارامترها، کدام تغییر در پروفایل آزادسازی انتظار می‌رود؟
- بی‌تغییر ماندن سرعت آزادسازی به دلیل استقلال از ضخامت
- کاهش سرعت آزادسازی به دلیل افزایش مقاومت نفوذ Correct answer.
- افزایش سرعت آزادسازی به دلیل کاهش مقاومت غشا
- تبدیل مکانیسم آزادسازی از انتشار به انحلال فوری
Explanation
در سیستم‌های مبتنی بر پوشش نیمه‌تراوا، ضخامت بیشتر غشا مقاومت نفوذ را افزایش می‌دهد و ورود آب یا خروج دارو را کندتر می‌کند؛ در نتیجه سرعت آزادسازی کاهش می‌یابد. این رابطه مبنای تنظیم ضخامت پوشش برای دستیابی به پروفایل مطلوب است.
Question 41Pharmacology and Toxicology
کدام آنزیم اصلی‌ترین مسیر متابولیسم فاز یک داروهای اکسیداتیو را در کبد کاتالیز می‌کند و در خانواده سیتوکروم P450 قرار دارد؟
- GST
- NAT2
- CYP3A4 Correct answer.
- UGT1A1
Explanation
سیتوکروم P450 3A4 فراوان‌ترین ایزوآنزیم اکسیداتیو کبد است و حدود نیمی از داروهای مصرفی را متابولیزه می‌کند. UGT، NAT و GST آنزیم‌های فاز دو (کونژوگاسیون) هستند و واکنش اکسیداسیون انجام نمی‌دهند.
Question 42Pharmacology and Toxicology
دارویی که نیمه‌عمر حذف آن ۶ ساعت است، پس از چند نیمه‌عمر تقریباً به ۹۷ درصد حالت پایدار می‌رسد؟
- ۲ نیمه‌عمر
- ۵ نیمه‌عمر Correct answer.
- ۳ نیمه‌عمر
- ۱۰ نیمه‌عمر
Explanation
پس از هر نیمه‌عمر، نصف فاصله تا حالت پایدار طی می‌شود؛ بنابراین حدود ۵ نیمه‌عمر برای رسیدن به بیش از ۹۵ درصد و نزدیک ۹۷ درصد حالت پایدار لازم است. این قاعده در تجویز دوز بارگیری و تنظیم فواصل دوز کاربرد دارد.
Question 43Pharmacology and Toxicology
کدام مکانیسم اثر مشخصه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) است؟
- مهار برگشت‌پذیر آنزیم سیکلواکسیژناز Correct answer.
- مهار فسفودی‌استراز ۴
- آنتاگونیسم گیرنده لکوترین
- مهار آنزیم لیپواکسیژناز
Explanation
NSAIDها با مهار برگشت‌پذیر COX تولید پروستاگلاندین‌ها را کاهش می‌دهند و اثر ضدالتهابی، ضدتب و ضددرد ایجاد می‌کنند. مهار COX-1 مسئول بسیاری از عوارض گوارشی و کلیوی است.
Question 44Pharmacology and Toxicology
کدام دارو یک آگونیست گیرنده بتا-۲ استنشاقی با شروع اثر سریع است که برای تسکین حاد برونکواسپاسم به کار می‌رود؟
- ایپراتروپیوم
- سالmeterol
- بودزوناید
- سالbutamol Correct answer.
Explanation
سالbutamol آگونیست کوتاه‌اثر بتا-۲ با شروع سریع است و به عنوان داروی نجات در حملات آسم استفاده می‌شود. سالmeterol طولانی‌اثر است و برای تسکین حاد مناسب نیست.
Question 45Pharmacology and Toxicology
کدام یافته بالینی مشخصه مسمومیت با ارگانوفسفره است؟
- می‌دریاز و خشکی پوست
- برادی‌کاردی و افزایش ترشحات Correct answer.
- تاکی‌پنه و تب بالا
- هایپررفلکسی و میوکلونوس
Explanation
ارگانوفسفره‌ها استیل‌کولین‌استراز را مهار می‌کنند و سندرم کولینرژیک با برادی‌کاردی، افزایش ترشحات، میوز و برونکوره ایجاد می‌کنند. آتروپین آنتاگونیست موسکارینی و پرالیدوکسیم فعال‌کننده کولین‌استراز است.
Question 46Pharmacology and Toxicology
کدام دارو مهارکننده مستقیم ترومبین است و در پیشگیری از سکته در فیبریلاسیون دهلیزی غیردریچه‌ای به کار می‌رود؟
- کلوپیدوگرل
- آسپرین
- وارفارین
- دابیگاتران Correct answer.
Explanation
دابیگاتران با مهار مستقیم و برگشت‌پذیر ترومبین (فاکتور IIa) اثر ضدانعقادی می‌دهد و نیازی به پایش روتین INR ندارد. وارفارین آنتاگونیست ویتامین K است و آسپرین و کلوپیدوگرل ضدپلاکت هستند.
Question 47Pharmacology and Toxicology
کدام آنتی‌بیوتیک با اتصال به زیرواحد ۳۰S ریبوزوم باکتری، سنتز پروتئین را مهار می‌کند؟
- کلرامفنیکل
- آزیتیرومایسین
- لیندزولید
- جنتامایسین Correct answer.
Explanation
آمینوگلیکوزیدها مانند جنتامایسین به زیرواحد ۳۰S متصل می‌شوند و باعث خوانش نادرست و مهار سنتز پروتئین می‌گردند. ماکرولیدها، کلرامفنیکل و لیندزولید بر زیرواحد ۵۰S اثر می‌گذارند.
Question 48Pharmacology and Toxicology
کدام دارو در درمان مسمومیت حاد با استامینوفن استفاده می‌شود؟
- فلوماژنیل
- N-استیل‌سیستئین Correct answer.
- دیفن‌هیدرامین
- فیزوستیگمین
Explanation
N-استیل‌سیستئین با تأمین پیش‌ساز گلوتاتیون، متابولیت سمی NAPQI را خنثی می‌کند و در درمان مسمومیت استامینوفن کاربرد دارد. هر چه زودتر پس از مصرف شروع شود اثربخشی بیشتر است.
Question 49Pharmacology and Toxicology
تجویز همزمان یک القاکننده قوی CYP3A4 مانند ریفامپین با یک داروی حساس به این آنزیم چه اثری بر سطح پلاسمایی داروی دوم دارد؟
- افزایش نیمه‌عمر حذف دارو
- کاهش سطح پلاسمایی و احتمال شکست درمان Correct answer.
- افزایش سطح پلاسمایی و خطر سمیت
- بی‌تأثیر بودن به دلیل اتصال به پروتئین
Explanation
القای آنزیم سرعت متابولیسم داروی سوبسترا را افزایش می‌دهد، کلیرانس را بالا می‌برد و سطح پلاسمایی را کاهش می‌دهد که می‌تواند به شکست درمان منجر شود. این برهمکنش نیازمند افزایش دوز یا انتخاب داروی جایگزین است.
Question 50Pharmacology and Toxicology
کدام دارو با مهار برگشت‌پذیر پمپ پروتون معده، مهار قوی و طولانی‌مدت ترشح اسید را ایجاد می‌کند؟
- سوکرالفیت
- امپرازول Correct answer.
- رانیتیدین
- آنتی‌اسید آلومینیوم
Explanation
امپرازول به عنوان مهارکننده پمپ پروتون، با اتصال کووالان به H+/K+-ATPase سلول جداری، ترشح اسید را به‌طور طولانی مهار می‌کند. رانیتیدین آنتاگونیست گیرنده H2 است و اثر کوتاه‌تری دارد.