Leiðrétting á texta: fall, stýring og samræmi
Vinur þinn, sem er að læra íslensku, hefur skrifað stutta kynningu fyrir námskeið. Þú átt að leiðrétta hana. Textinn er: „Ég flutti til Íslands fyrir [tveimur árum / tvö ár]. Fyrst bjó ég hjá [frænda mínum / frændi minn], en nú leigi ég litla íbúð við [sundlaugina / sundlaugin]. Á morgun á ég að hitta konuna sem sér um [námskeiðið / námskeiðinu]. Hún sagði að ég þyrfti að koma [klukkan níu / kl. níu] og hafa með mér [skírteini / skírteininu]. Ég er [spenntur / spennt] að byrja.“ Þú vilt ekki bara gefa honum réttu svörin heldur útskýra regluna á bak við hvert val, svo hann geti notað hana aftur. Sum eyðurnar snúast um fall eftir forsetningu eða sögn, aðrar um samræmi lýsingarorðs og orðalag um tíma.
1. Veldu rétt form í fyrstu þremur eyðunum og rökstyddu með falli og stýringu.
Read the worked answer
Fyrsta eyðan: „fyrir tveimur árum“. Hér er verið að segja hvenær atburðurinn gerðist, og í þeirri merkingu stýrir „fyrir“ þágufalli: fyrir tveimur árum. Ef verið væri að tala um tímalengd væri hægt að segja „í tvö ár“, en sá tími passar ekki við „flutti“. Önnur eyðan: „hjá frænda mínum“. Forsetningin „hjá“ stýrir þágufalli, og „frændi“ verður „frænda“ í þágufalli; „mínum“ samræmist. Þriðja eyðan: „við sundlaugina“. Forsetningin „við“ stýrir þolfalli í þessari merkingu, svo „sundlaugin“ verður „sundlaugina“. Ef þú segðir „við sundlaugin“ væri bæði fallið rangt og greinirinn passar ekki við fallið.
2. Hvað á við um eyðurnar „námskeiðið/námskeiðinu“, „klukkan níu/kl. níu“ og „spenntur/spennt“?
Read the worked answer
„Sem sér um“ stýrir þolfalli hér: „sem sér um námskeiðið“, ekki þágufalli. Þolfall er rétt því sögnin „sjá um“ tekur andlag í þolfalli. „Klukkan níu“ er rétt í rituðu máli þegar talað er um klukkustund; „kl. níu“ er stytting sem getur átt heima á eyðublöðum eða í stuttum skilaboðum, en í heilli kynningu er „klukkan níu“ skýrara. Loks snýst „spenntur/spennt“ um samræmi við kyn og tölvu þess sem talar: karlmaður segir „ég er spenntur“, kona segir „ég er spennt“, og fleiri en einn segja „við erum spennt“. Ef kyn er ekki þekkt má nota orðalag eins og „ég hlakka til“ til að forðast samræmisvandann. Lykilatriðið er að skoða hvaða orð stýrir fallinu og hvaða kyn/tala er í samræmi.