Ho khetha maele a loketseng lengolo la matšeliso
Moithuti o ngola lengolo la matšeliso ho lelapa leo mora oa lona a shoeleng. O batla ho kenya maele a Sesotho, 'me o na le likhetho tse tharo tse fanoeng ke mosuoe: (a) 'Motho ke motho ka batho'; (b) 'Ho tsamaea ke ho bona'; (c) 'Lentsoe la motho le a utloahala'. O tšoenyehile hore maele a ka utloahala a sa natse bohloko ba lelapa. O boetse o hopola hore mohlahlobi o tla bala lengolo lena e le mohlala oa puisano ea semmuso. Lelapa le na le batho ba baholo ba sa tloaelehang ho bua ka lefu; ba rata mantsoe a khutšoanyane le a hlomphang. Moithuti o na le metsotso e 20 ea ho qeta lengolo, 'me o se a ntse a ngotse karolo ea pele e nang le mantswe a 80. O nahana ho kenya proverb e le hore lengolo le se ke la utloahala le sa hlonephe.
1. Khetha proverb e loketseng lengolo lena ho tse tharo, 'me u hlalose ka bopaki ba moelelo le maikutlo.
Read the worked answer
E loketseng ke (a) 'Motho ke motho ka batho'. E bua ka kamano ea batho le ho tšehetsana; tabeng ea lefu, e hlompha bohloko ba lelapa ka ho ba hopotsa hore ha ba iqetile. E ka hokahana le mantsoe a khutšoanyane le a hlomphang ao batho ba baholo ba lengolo ba a ratang. (b) 'Ho tsamaea ke ho bona' e bua ka phihlelo ea maeto, ha e amane le matšeliso; e ka utloahala e le keletso e sa lokelang. (c) 'Lentsoe la motho le a utloahala' e ka hlalosoa ka mefuta e mengata, 'me e kanna ea utloahala e le ho bua ka matla a lentsoe kapa litaba, eseng matšeliso. Karabo e lokela ho hlalosa hore khetho e thehiloe moelelong le maikutlong, eseng ho tsebahala ha proverb feela.
2. Ha u kenya proverb lengolong la semmuso, u ka etsa joang hore e se ke ea utloahala e le khopolo e sa hlalosoang?
Read the worked answer
E kenya ka polelo e e tataisang, ebe u e hlalosa ka bokhuts'oane. Mohlala: 'Re hopola maele a reng "Motho ke motho ka batho"; ke hore, bohloko ba lona ke ba rona kaofela.' Ho hlalosa ka polelo e le 'ngoe ho thusa 'mali, empa ho se ke ha fetoha thuto e telele. Lengolong la semmuso, proverb e le 'ngoe e lekane. E lokela ho hokahanngoa le lelapa ka ho tobileng, e se ke ea ba mokhabiso feela. Haeba mohlahlobi a ka e bala a sa e tsebe, tlhaloso e khutšoanyane e boloka moelelo le tlhompho.
3. Ha maele a mabeli a ka ba le moelelo o tšoanang, ke lintlha life tse peli tse lokelang ho khethoa?
Read the worked answer
Ntlha ea pele ke moelelo oa maikutlo: le leng le ka ba le moelelo oa ho khalemela kapa oa ho phoqa, ha le leng le tšehetsa. Ntlha ea bobeli ke bamameli le boemo: lengolong la matšeliso, ho hlokahala lentsoe le hlomphang, le khutšoanyane, le sa thelleng ho fana ka keletso. Ho bohlokoa hape ke hore proverb e se ke ea hloka tlhaloso e telele. Ha maele a mabeli a tšoana, khetha le nang le moelelo o hlophisehileng le o loketseng setso sa bamameli, eseng le lelelele kapa le sa tsejoeng.