Nilai Berkaitan dengan Alam Sekitar
Domain Nilai Berkaitan dengan Alam Sekitar menguji kesedaran calon bahawa alam ialah amanah yang perlu diurus secara bertanggungjawab. Soalan lazim membabitkan pencemaran sungai dan udara, pembuangan sisa, penebangan hutan, penggunaan plastik, serta peranan individu, komuniti, pihak berkuasa dan industri. Nilai teras termasuk Kasih sayang terhadap alam sekitar, Kebersihan, Kerjasama, Bertanggungjawab, Kerajinan dan Kesyukuran.
Prinsip teras
- Alam sekitar bukan milik generasi kini sahaja; tindakan hari ini menentukan kelangsungan generasi akan datang (kemampanan).
- Terdapat tiga peringkat tindakan: pencegahan (kurangkan, guna semula, kitar semula), pemulihan (gotong-royong, penanaman semula) dan penguatkuasaan (laporan kepada Jabatan Alam Sekitar, pihak berkuasa tempatan atau Jabatan Perhutanan).
- Individu tetap bertanggungjawab walaupun pencemaran berpunca daripada pihak lain, contohnya melalui laporan dan amalan harian.
- Huraian perlu mengaitkan nilai dengan tindakan konkrit, bukan slogan.
Contoh berperingkat
Kilang berhampiran kampung membuang sisa ke dalam sungai; penduduk mula jatuh sakit dan ikan mati.
- Kenal pasti pihak terlibat: pemilik kilang, penduduk, pihak berkuasa tempatan dan Jabatan Alam Sekitar.
- Nilai: Kasih sayang terhadap alam sekitar, Bertanggungjawab dan Kerjasama.
- Tindakan: penduduk mendokumentasikan bukti, membuat aduan rasmi, mengadakan gotong-royong membersihkan sungai, manakala pihak berkuasa menyiasat dan mengenakan tindakan.
- Kesan: sungai pulih, kesihatan penduduk terjaga dan kilang mematuhi piawaian.
Perangkap markah
- Jawapan hanya 'jangan buang sampah ke dalam sungai' tanpa menyebut pihak dan tindakan.
- Mengabaikan peranan pihak berkuasa serta undang-undang.
- Tidak menyebut kesan jangka panjang kepada generasi akan datang.
- Menggunakan nilai yang tidak berkaitan seperti Kebebasan.