NSSCAS Setswana First Language 8196 study materials
NSSCAS Setswana First Language 8196 study resources

Lokwalolwa lwa bese e e sa tleng

NSSCAS Setswana First Language 8196 · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Lokwalolwa lwa bese e e sa tleng

Baithuti ba le 14 ba Sekolong sa Sekondari sa Kgale ba tsamaya ka bese ya 6:10 go ya Gaborone go ya diteko tsa bosetšhaba. Ka 4, 5 le 6 Mopitlwe, bese e ne ya se ka ya tla. Ka 6 Mopitlwe, morutabana o ne a ba isa ka koloi ya gagwe, mme mongwe wa baithuti o ne a goroga ka 7:25 mme a se ka a letlelelwa go tsena ka gore diteko di simolola ka 7:00. Baithuti ba na le dipeipi tsa bese, tse di rekilweng ke batsadi, mme mokgweetsi wa bese o ne a re 'bothata ke terena ya dikgomo'. Morutabana o kopa mongwe wa baithuti go kwala lokwalolwa lo lo tlhamaletseng kwa mokgweetsing wa dipalangwang, lo lo leng mafoko a le 180-220. Lokwalolwa lo tshwanetse go nna le letsatsi, dintlha tsa mathata, kopo ya tshololo ya madi kgotsa phimolo ya dipeipi, le mogala.

1. Tlhalosa mokgwa wa puo le sebopego sa lokwalolwa, o tlhalose lebaka la go tlhopha mokgwa oo.

Read the worked answer

Mokgwa wa puo e tshwanetse go nna tlhamalalo (formal), e seng wa go tshameka kgotsa wa bogale. Ke tla dirisa 'Lokwalolwa lo lo kwalelwang mokgweetsi wa dipalangwang' jaaka setlhogo, ke bo ke bolela dintlha ka tatelano: malatsi a 4, 5 le 6 Mopitlwe; bese ya 6:10; baithuti ba le 14; tiragalo ya 7:25 le go gana ga go tsena. Ke tlhopha mokgwa oo gonne mokgweetsi ke motlhankedi wa tirelo, e seng tsala; lokwalolwa lo batla go rarabolola bothata le go busetsa madi kgotsa go phimola dipeipi. Go roga kgotsa go kwala ka bogale go ka dira gore mokgweetsi a se ka a araba ka tsholofelo. Sebopego: aterese ya sekolo, letsatsi, aterese ya mokgweetsi, tumediso (Morena/Mofumagadi), setlhogo, mmele, kopo e e bonalang, le tumelo ya maikutlo a me. Ke tla kwala mafoko a a 180-220, ke sa tlhole ke boela morago go dintlha tse di sa tlhokegeng.

2. Kwala temana ya ntlha le temana ya bofelo ya lokwalolwa.

Read the worked answer

Kgale Secondary School P.O. Box 45, Kgale 10 Mopitlwe 2024 Mokgweetsi wa Dipalangwang Dipalami tsa Gaborone Morena,

KGANG YA BESE YA 6:10 YA KGALE-GABORONE

Ke kwala go lo itsise gore bese ya 6:10 e ne ya se ka ya tla ka 4, 5 le 6 Mopitlwe. Baithuti ba le 14 ba ba rulaganyeditseng diteko tsa bosetšhaba ba ne ba emetse kwa boemelong, mme ga go na bese e e ileng ya tla. Ka 6 Mopitlwe, mongwe wa baithuti o ne a goroga ka 7:25 mme a se ka a letlelelwa go tsena, ka gore diteko di simolola ka 7:00.

Ka jalo, ke kopa gore lo sekaseke dintlha tse, lo busetse madi a dipeipi tsa malatsi a mararo, kgotsa lo re fe dipeipi tse dingwe ntle le tefo. Ke kopa karabo pele ga 20 Mopitlwe. Mogala wa me ke 3900 1122.

Wa lona, M. Segwabe (moemedi wa baithuti)

3. Fa lokwalolwa lo ne lo kwalelwa batsadi, o ne o tla fetola eng?

Read the worked answer

Fa lokwalolwa lo ne lo kwalelwa batsadi, ke ne ke tla fetola ditsela tse di mmalwa. Sa ntlha, ke ne ke tla ba bitsa ka tlhompho e e oketsegileng, ke sa dirise 'lo' ya tirelo fela, mme ke bue le bone jaaka batho ba ba nang le bana ba ba amegileng. Sa bobedi, ke ne ke tla gatelela ditlamorago tsa diteko, e seng fela madi: ngwana yo o tlositsweng mo tekong ka 7:25 o ka latlhegelwa ke ngwaga. Sa boraro, ke ne ke tla kopa thuso e e rileng: go tla kwa kopanong ka 12 Mopitlwe, go kwala lokwalolwa lo longwe go tswa kwa batsading, le go kopa mokgweetsi go baakanya bese. Ke ne ke sa ntse ke tla sala tlhamalalo, mme ke tla oketsa maikutlo a a bonalang. Ka jalo, go fetola mmadi go fetola kopo: go tswa go 'busetsa madi' go ya go 'sireletsa bana ka go kopana le go batla tharabololo'.