Kgang ya Tsholofelo kwa Kanye
Mo kgaisanong ya bokwadi ya dikolo, baithuti ba kopa go kwala kgang ya mafoko a le 600-700 ka setlhogo 'Tsholofelo'. Mongwe wa baithuti o na le tiragalo ya boammaruri: kgaitsadie wa dingwaga di le 12, Neo, o fitlhela podi e e latlhegileng kwa Kanye, mme o e busa kwa ntlong ya mosadi mongwe pele ga poloko ya ga Nkoko. Lelapa la mosadi le mo fa kobo. Mothusi o batla go kwala ka tiragalo eo, mme o boifa go wa mo mafokong a a tlwaelegileng thata jaaka 'matlho a gagwe a ne a elela jaaka noka' le go fetola tiragalo go nna bosilo. Mokwadi wa kgaisano o akgela bokgoni jwa go bontsha maikutlo ka ditiro, e seng ka mafoko a mantsi. Mothusi o na le metsotso e le 75 fela.
1. Tlhopha mokgwa wa go anega (narrative voice) o o tla o dirisa, o tlhalose lebaka.
Read the worked answer
Ke tla tlhopha go anega ka motho wa boraro yo o itsegeng fela (third-person limited), go tswa mo maikutlong a Neo. Lebaka ke gore setlhogo 'Tsholofelo' se batla gore mmadi a bone tsholofelo e gola ka gare ga Neo, mme go nna mo tlhaloganyong ya gagwe go thusa go bontsha diphetogo tse dinnye tsa maikutlo. Fa ke ne ke dirisa motho wa ntlha ('Ke ne ke le Neo'), go ka nna bonolo go bolela maikutlo ka mafoko, mme kgaisano e akgela go bontsha maikutlo ka ditiro. Motho wa boraro yo o lekanyeditsweng o ntumelela go bontsha se Neo a se bonang le go se bolele ka tlhamalalo: a bona podi, a utlwa tshipi ya yone, a akanya ka Nkoko. Gape o ntumelela go boloka sephiri sa gore o tshogile go latlhega ka nako, mme seo se oketsa tsholofelo. Ke tla se dirisa ka go kwala dilo tse di bonalang fela: mokgwa wa go tsamaya, go leba kwa morago, go tshwara kobo. Ka jalo, ke tlhopha pono e e lekanyeditsweng go fokotsa mafoko a a bolelang maikutlo le go oketsa ditiro.
2. Kwala setshwantsho sa tshimologo le setshwantsho sa bokhutlo, o bontshe kafa o epileng mafoko a a tlwaelegileng.
Read the worked answer
Tshimologo: 'Kgalagadi e ne e le mosegare wa letlhoko. Neo a utlwa tshipi ya podi e le kwa morago ga ntlo, e le nngwe fela, e ntse e goa jaaka ngwana yo o latlhegileng. A leba kwa letsatsing, a leba kwa kobo e e neng e le mo diatleng tsa gagwe, mme a tsamaya.'
Bokhutlo: 'Fa a goroga kwa ntlong ya mosadi, a fa podi ka letsogo le le sa reng sepe. Mosadi a tsenya kobo mo diatleng tsa gagwe, mme Neo a e phutha ka kelotlhoko, a e baya kwa godimo ga podi e e robetseng. A se ka a lela; a bo a ntse a utlwa tshipi e e sa tlhole e goa.'
Ka go dirisa dilo tse di bonalang (tshipi, kobo, letsatsi) go na le 'matlho a gagwe a ne a elela jaaka noka', ke epa mafoko a a tlwaelegileng. Ke bontsha maikutlo ka go phutha kobo le go se lele, e seng ka go a tlhalosa. Gape ke tlogela bothata bo sa rarabololwa ka botlalo: a kobo e ne e le ya ga Nkoko? Mmadi a ipotsa, mme seo se oketsa bokgoni ba kgang.
3. Tlhalosa kafa o tla laolang mafoko le nako.
Read the worked answer
Ke tla simolola ka go rulaganya metsotso e le 75: metsotso e le 10 ya go rulaganya, 55 ya go kwala, le 10 ya go bala le go baakanya. Mo go rulaganyeng, ke tla kwala dintlha tse di 5 tsa kgang, mme ke abele temana nngwe le nngwe mafoko a ka nna 120, gore ke fitlhele 600-700. Ke tla kwala temana ya ntlha ka bonako, ke sa emele mafoko a a siameng; ke tla boela kwa go yone kwa bokhutlong. Ke tla dirisa letshwao la nako: fa ke fitlha kwa metsotsong e le 60, ke tshwanetse go bo ke kwala bokhutlo. Ke tla fokotsa mafoko a a oketsegileng ka go ntsha dikai tse di boelediwang le mafoko a a tlhalosang maikutlo ka tlhamalalo. Ka jalo, go laola nako le mafoko go ikaegile ka go rulaganya pele le go sala morago palo ya mafoko mo temaneng nngwe le nngwe.