Ku Bala ni Ku Kuta: Ku Utwisisa Mañolo a Silozi
Karolo ye e leka eng
Karolo ye e leka ku bala ni ku utwisisa sisebeliso sa puo mwa sibaka se ñwi. U swanela ku kala ka ku bala mubuto, u batla taba ye kōpa, u keta dintu tsa butokwa, ni ku kuta ka mubala o laelwezwi. Mibuto ya comprehension i ka ba ya ku batla niti, ya ku latelela mañolo, kapa ya ku utwisisa seo se sa bulelwanga (inference).
Melao ya butokwa
- Bala sibaka ka mubili, u sa kena mwa dintu tse si tsa butokwa.
- Mubuto wa summary u laela mubala; u se ke wa feta.
- Kuta ka mubala wa hao, u sa kopisa mubala wa muñoli.
- Tisa taba ye kōpa ni dintu tse peli kapa tse tharu tse tisebelisang.
- Mubuto wa inference: buka mañolo a muñoli, u se ke wa ekeza maikutlo a hao.
Mubala wa ku sebeza
Sibaka: 'Pula ye nelile hahulu mwa silimo se, i siisize batu ba munzi wa Kaonde. Ba na ni meeto a siyo. Ba zamaya kwa noka ye kōpa, kono noka yeo i omile.' Mubuto: Kuta mwa mibala ye 20. Ku nahana: Taba ye kōpa ki kuli pula i siisize batu ka meeto. 'Noka ye kōpa i omile' ki bosupi, ki cwalo i ka kutiwa. 'Kaonde' ni 'silimo se' i ka kutiwa. Kuta: 'Pula i siisize munzi wa Kaonde ka meeto; noka ye ba zamaya ku yona i omile.' Re bone kuli re keta taba ye kōpa, re hana dintu tse si tsa butokwa, ni ku ñola ka mubala wa hae.
Dintu tse siisa mibala
- Ku kopisa sibaka ka bupeli, u sa kuta.
- Ku ekeza maikutlo a hao kapa dintu tse siyo mwa sibaka.
- Ku fetisa mubala wa mibala o laelwezwi.
- Ku si ka keta mubuto wa summary ni mubuto wa explanation.