Lea 'i he fono 'a e ako'anga: pa'anga $2,000 ki Ha'apai
Kuo fili ha tamasi'i ako 'i he Form 5 ke ne fai ha lea 'i he fono 'a e ako'anga 'i he 'aho 22 'o Sepitema. 'Oku kau 'a e mātu'a, faiako, mo e kau fai'ofa. 'Oku fiema'u ke ne fakamatala ki ha pa'anga $2,000 ki he fononga ki Ha'apai. 'Oku 'i ai ha mātu'a 'e taha 'oku ne tala 'e 'ikai ke ne tokoni koe'uhi 'oku fu'u lahi 'a e pa'anga. 'Oku 'i ai ha taimi 'e 2 miniti. 'Oku 'i ai ha fa'ahinga 'oku ne fai ha le'o lahi 'i he loto fale. 'Oku fiema'u ke 'oua ke ne faka'ita'i ha taha, pea ke ne faka'aoga 'a e lea faka'apa'apa. Kuo 'osi 'a e draft 'e taha 'oku 'i ai 'a e kupu 'e 3. 'Oku 'i ai 'a e kupu 'oku pehē: 'Kimoutolu 'oku 'ikai ke mou tokoni.' Kuo pau ke ne liliu.
1. Fakamatala'i 'a e anga 'o e kamata 'a e lea. 'Omai ha kupu 'e 1-2, pea fakamatala'i pe ko e hā 'oku lelei ai ki he fono.
Read the worked answer
Kamata: 'Mālō 'aupito, 'Eiki faiako, mātu'a, mo e kau fai'ofa. 'Oku ou tu'u 'i he 'ao 'o kimoutolu ke fakamatala ki he fononga ki Ha'apai.'
'Uhinga:
- 'Oku ne faka'apa'apa ki he kakai kotoa, 'a ia 'oku fiema'u 'i he fono 'a e ako'anga.
- 'Oku ne faka'ilo 'a e kaupapa 'i he kupu 'uluaki, 'o 'ikai ke ne fakamoleki 'a e taimi 'e 2 miniti ki ha talanoa 'oku 'ikai ke kau ki ai.
- 'Oku 'ikai ke ne faka'ita'i ha taha, 'a ia 'oku mahu'inga koe'uhi 'oku 'i ai ha mātu'a 'oku ne fakafepaki.
2. Ko e mātu'a 'e taha 'oku ne tala 'e 'ikai ke ne tokoni. Hiki ha tali 'e 2-3 kupu 'oku faka'apa'apa pea 'oku fakamatala'i ha palani.
Read the worked answer
Tali: 'Mālō 'aupito ki he mātu'a na'e ne faka'ilo hono loto. 'Oku ou fanongo ki he tokanga ki he pa'anga, pea 'oku mau fokotu'u ha palani 'e 3: kau 'a e fanau ako 'i he fakatau, kau 'a e ngaahi fāmili 'i he me'akai, pea 'oatu ha lipooti 'o e pa'anga ki he fono.'
'Uhinga:
- 'Oku ne fakamo'oni'i 'a e tokanga 'o e mātu'a, 'o 'ikai ke ne fakafepaki'i ia.
- 'Oku ne 'oatu ha hala 'oku lava ke tokoni ai 'a e mātu'a, 'o 'ikai ke ne tukuha'i ia.
- 'Oku ne faka'apa'apa pea 'oku ne faka'ilonga ha palani, 'a ia 'oku lelei ange 'i ha tali 'oku 'ikai ha 'uhinga.
3. Ko e kupu 'Kimoutolu 'oku 'ikai ke mou tokoni' - 'oku totonu ke kei hoko pe 'i he lea? Fakamatala'i.
Read the worked answer
Ikai.
- 'Oku faka'ita'i mo faka'ilo ha taha 'oku 'ikai ke ne tokoni, pea 'oku 'ikai ke ne 'oatu ha fakamatala.
- 'Oku maumau'i 'a e fiema'u ke 'oua ke faka'ita'i ha taha.
Liliu: 'Oku mau 'amanaki ke tokoni mai 'a e kakai kotoa, 'i he me'a 'oku lava 'e he tokotaha kotoa.'
'Uhinga: 'Oku ne faka'apa'apa, 'oku ne faka'amu 'a e tokoni, pea 'oku 'ikai ke ne tukuha'i. 'Oku ne toe faka'ilonga 'oku 'ilo 'e he tamasi'i ako 'oku 'ikai ke lava 'e he tokotaha kotoa 'o tatau.