Lau 'a e tohi faka'ilo wānanga tapa: 'aho mo e totongi
Kuo ha 'i he fale fakataha'anga 'o e kolo ha tohi faka'ilo 'o kau ki ha wānanga 'o e tapa. 'Oku 'i ai 'a e 'aho 5 'o 'Aokosi, hū 'i he 9:00, 'osi 'i he 3:00. 'Oku 'i ai ha tohi 'e taha na'e hiki 'e he nima 'i he lalo: 'Kuo lisi 'a e 'aho ki he 12 'o 'Aokosi.' 'Oku 'i ai ha fakamatala 'e taha 'oku pehē '$15 kau ki he me'akai.' Ka 'oku 'i ai ha tohi 'e taha 'oku pehē 'ikai ha totongi. 'Oku 'i ai ha ta'u 12 ki 'olunga. 'Oku 'i ai ha faka'ilonga 'oku pehē 'oku totonu ke 'omai ha me'a ke ngaohi. Ko e tamasi'i ako 'oku ta'u 15, pea 'oku 'i ai 'ene tuofefine 'oku ta'u 11 'oku fiema'u ke alu. Kuo 'osi 'a e 'aho 'e 2 mei he 'aho na'e hiki 'i he tohi.
1. Ko e hā 'a e ongo fehālaaki 'i he tohi? Fakamatala'i pe ko e hā 'oku 'ikai ke pau ai 'a e 'aho mo e totongi.
Read the worked answer
Fehālaaki 1 - 'aho: 'Oku pehē 'i he tohi 'aho 5 'o 'Aokosi, ka 'oku hiki 'e he nima 'aho 12 'o 'Aokosi. Fehālaaki 2 - totongi: 'Oku pehē '$15 kau ki he me'akai' 'i he tohi 'e taha, ka 'oku pehē 'ikai ha totongi 'i he tohi 'e taha.
'Uhinga:
- Ko e hiki 'e he nima 'oku fa'a hoko ki mui, ka 'oku 'ikai ha fakamo'oni pe ko hai na'e hiki ia.
- 'Oku 'ikai ha 'aho 'i he tohi 'oku hiki 'e he nima, pea 'oku 'ikai ha fakamatala pe ko e totongi 'e fakafoki pe 'e 'ikai.
- Ko e ongo fehālaaki 'oku 'ikai ke pau, 'a ia 'oku fiema'u ke fakapapau'i kimu'a.
2. Te lava 'e he tamasi'i ako mo hono tuofefine 'o alu? Fakamatala'i 'a e fili.
Read the worked answer
Ko e tamasi'i ako: 'Oku lava, koe'uhi 'oku ta'u 15 ia pea 'oku 'i he ta'u 12 ki 'olunga. Ka 'oku fiema'u ke fakapapau'i 'a e 'aho mo e totongi.
Ko hono tuofefine: 'Oku 'ikai ke lava, koe'uhi 'oku ta'u 11 ia pea 'oku 'i he ta'u 12 ki 'olunga.
'Uhinga:
- 'Oku 'ikai ke fakamatala 'a e tohi ki ha fakangofua makehe ki he fanau 'oku ta'u 11.
- 'Oku 'ikai ke 'ilo pe ko e 'aho 5 pe 12; kapau ko e 12, 'oku 'i ai 'a e taimi 'e 2 'aho mei he tohi.
- 'Oku fiema'u ke 'omai ha me'a ke ngaohi, 'a ia 'oku 'ikai ke fakamatala 'i he tohi.
3. Hiki ha fehu'i 'e 1 ki he kau fokotu'u. Fakamatala'i pe ko e hā 'oku mahu'inga ai.
Read the worked answer
Fehu'i: 'Ko e 'aho 12 'o 'Aokosi pe 'a e 'aho totonu, pea 'oku 'ikai ha totongi pe '$15?'
'Uhinga:
- 'Oku 'i ai ha ongo fehālaaki 'e 2, pea 'oku 'ikai ke pau 'a e 'aho mo e totongi.
- 'Oku 'i ai ha taimi 'e 2 'aho mei he tohi, pea 'oku fiema'u 'e he tamasi'i ako ke fakapapau'i kimu'a 'i he'ene fakatau ha me'a.
- 'Oku 'ikai ke 'aonga ke ne alu ki he 'aho hala pe 'oku 'ikai ke ne 'ilo 'a e totongi.