New Zealand Scholarship Samoan study materials
New Zealand Scholarship Samoan study resources

Le lauga i le fa'amanatuga: suafa sese ma le teu le va

New Zealand Scholarship Samoan · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Le lauga i le fa'amanatuga: suafa sese ma le teu le va

O se fa'alapotopotoga a le malo i Te Whanganui-a-Tara o lo'o fa'atinoina se fa'amanatuga fa'atasi mo Matariki ma le Gagana Samoa. E 120 tagata e auai, e aofia ai le toeaina o Safune ma le toeaina o Falefa, e lua o latou suafa matai e eseese. Ua vala'auina Sina, o se tagata faigaluega talavou e lua gagana, e fai se lauga e ono minute le umi. I le ata o lana lauga, ua ia fa'aogaina le suafa 'Tuiletufuga' mo le toeaina o Safune, ae o le suafa tonu lea o le toeaina o Falefa. Ua uma ona fa'asalalau le polokalame i luga o le initaneti, ma ua leai se taimi e toe fa'afeso'ota'i ai le komiti a'o le'i amata. E tatau ona filifili Sina pe fa'apefea ona fa'asa'o le mea sese i totonu o le lauga, ma pe fa'afefea ona fa'aoga le gagana fa'aaloalo ina ia le fa'aita ai se tasi o toeaina.

1. Fa'amatala ni auala se lua e mafai ai e Sina ona fa'asa'o le suafa sese, ma filifili le auala sili. Fa'avae lau filifiliga i le fa'aaloalo ma le teu le va.

Read the worked answer

Auala e lua: (1) fa'asa'o loa i totonu o le lauga i luma o le 120 tagata; (2) 'alofia le suafa i totonu o le lauga, fa'aoga se fa'aupuga lautele e pei o le 'afioga a le toeaina o Safune', ona toe fa'afeso'ota'i fa'alilolilo lea o toeaina pe a uma.

Filifiliga: O le auala (2) e sili.

Mafua'aga:

  • O le fa'asa'oina o le suafa i luma o le lautele e ono fa'amasiasi ai le toeaina o Safune ma fa'ateleina ai le va fealoa'i. E le o se fa'asa'oga faigofie lenei i le aganu'u.
  • O le teu le va e fa'atonu ai le puipuia o le va o tagata; o le fa'alauiloaina o le sese i luma o le lautele e mafai ona solia ai lena va.
  • Ae e le fa'apea e leai se mea e fai: o le misattribution e ono fa'aalia ai le le fa'aaloalo. O le mea lea e tatau ai ona fa'ailoa fa'alilolilo i toeaina pe a uma, ma fa'asa'o le polokalame i luga o le initaneti i se tusi fa'aaloalo.
  • O le fa'aogaina o le 'afioga' e fa'atumauina ai le fa'aaloalo e aunoa ma le fa'ailoaina o se suafa e ono sese.

Aisea e le filifili ai le fa'asa'o loa i le lauga: E ono manatu le toeaina o Falefa ua fa'atauva'a lona suafa, ma fa'atupu ai se feeseeseaiga i totonu o le fa'amanatuga. O le fa'atali se'ia mae'a e sili atu lona lelei.

2. Pe fa'afefea ona fa'atulaga le lauga ina ia fa'aalia ai le fa'aaloalo i toeaina e to'alua i totonu o le ono minute?

Read the worked answer

O le lauga e ono minute e tatau ona i ai: (1) fa'atomuaga pu'upu'u ma le fa'afetai i le Atua ma le pule; (2) fa'afetai i le malo ma le fa'alapotopotoga; (3) fa'amanatu o Matariki ma le Gagana Samoa; (4) fa'ailoa o toeaina e to'alua i se faiga paleni; (5) fa'amavaega.

Ina ia paleni: 'E momoli atu le fa'aaloalo i le afioga a le toeaina o Safune ma le afioga a le toeaina o Falefa.' O le fa'aogaina o le 'ma' e fa'atusa ai, e le fa'ailoa ai se tasi e sili. E tatau ona 'alofia le fa'ailoaina o suafa i totonu o le lauga, auā o le sese lea.

O le fa'aaloalo e le na'o suafa ae o le gagana, le leo, ma le taimi. O le 6 minute e fa'ataga ai se lauga pu'upu'u ae loloto; e le tatau ona fa'aogaina uma ai le taimi i fa'amatalaga lautele. E tatau ona fa'aoga le 'lau susuga' ma le 'afioga' i taimi tatau, ma fa'ai'u i se fa'amavaega e fa'afetai ai i le au maimoa.

3. O le a se mea e tatau ona fai i le polokalame i luga o le initaneti?

Read the worked answer

E tatau ona fa'asa'o le polokalame, ae i se faiga e teu ai le va. Muamua, ia fa'afeso'ota'i toeaina e to'alua i se fonotaga fa'alilolilo. Ona tu'uina atu lea o se fa'asalalauga pu'upu'u e fa'ailoa ai 'ua fa'asa'oina se mea sese i le polokalame' ae le fa'ailoaina le suafa o le toeaina na afaina.

Mafua'aga: O le polokalame i luga o le initaneti e mafai ona faitau e le to'atele; o le le fa'asa'oina e ono fa'atupu ai le le malamalama. Ae o le fa'asa'oga fa'alaua'itele e ono fa'ateleina ai le maasiasi. O le paleni lea o le tiute o le fa'asalalau ma le teu le va. E tatau foi ona fa'amaumau le fa'asa'oga i se tusi e teu ai, ma fa'ailoa i le komiti.