New Zealand Scholarship Samoan study materials
New Zealand Scholarship Samoan study resources

Le fa'aliliuga o se pepa maliega: 'withdrawal' ma le aiga

New Zealand Scholarship Samoan · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Le fa'aliliuga o se pepa maliega: 'withdrawal' ma le aiga

Ua fa'atonuina se fa'aliliuga Samoa o se pepa maliega (consent form) e 300 upu mo se su'esu'ega tui i se falema'i i Auckland. O le fa'aliliuga muamua e fa'aogaina le 'maliega ma le malamalama' mo 'informed consent' ma le 'toe fa'aui i tua' mo 'withdrawal'. Ua lipoti mai e le 'aufaigaluega o le falema'i e faigata i nisi o tagata o le nu'u ona malamalama i le 'toe fa'aui i tua', auā e fa'atatau i le fa'aleaogaina o se mea ua uma ona faia. E le gata i lea, o le faiga fa'a Samoa e masani ona fai fa'atasi ai le aiga i filifiliga tau le soifua maloloina, ae o le pepa e fa'amatala ai le 'tagata auai' e tasi. E tatau ona sa'o fa'aletulafono le fa'aliliuga, ae le soloia ai le aganu'u. E lua aso e tu'uina atu ai le fa'aliliuga mulimuli, ma e le'i faia se back-translation.

1. Iloiloina le filifiliga 'toe fa'aui i tua' mo 'withdrawal'. Pe fetaui lelei? Fa'amatala.

Read the worked answer

Iloiloga: E le fetaui lelei le 'toe fa'aui i tua' mo 'withdrawal'.

  • I le gagana Peretania, o le 'withdrawal' o lona uiga o le tu'u ese mai le su'esu'ega; e le o le toe faia o se mea ua uma.
  • O le 'toe fa'aui i tua' e mafai ona fa'auigaina o le toe fa'afo'i se mea po'o le toe faia o se gaioiga, e pei o le toe fa'afo'i o le tui. E ono fa'atupu ai le le mautonu ma le fefe.
  • E sili le 'le toe fa'aauauina o lou auai' po'o le 'e mafai ona e tu'u lou auai i so'o se taimi'. E manino, e sa'o faaletulafono, ma e le fa'afefe.
  • E tatau ona fa'amatala atili: 'Afai e te filifili e tu'u lou auai, o le a le toe faia se su'esu'ega ia te oe, ma e le afaina ai lau tausiga.' O le fa'aopoopoina o lea fuaiupu e fa'afaigofie ai le malamalama.

Mafua'aga: O le fa'aliliuga lelei e le na'o le suia o upu; e tatau ona fa'atumauina le uiga faaletulafono ma le malamalama o le tagata faitau. O le upu 'withdrawal' e taua tele i le tulafono o le maliega; o le sese o le fa'aliliuga e ono fa'aleaogaina ai le maliega.

2. Fa'atulaga se fuafuaga mo le fa'aliliuga e lua aso ai.

Read the worked answer

Fuafuaga:

  • Aso 1: Fa'afeso'ota'i se loia e fa'amaonia ai uiga faaletulafono o 'informed consent' ma 'withdrawal'. Fa'aaoga le 'maliega ma le malamalama' mo le muamua; mo le lona lua, filifili le 'le toe auai' ma fa'amatala i se fuaiupu pu'upu'u.
  • Aso 1: Faia se fa'aliliuga muamua i le gagana Samoa masani, e le o le gagana maualuga, ina ia malamalama ai tagata lautele. Aloese mai upu fa'atekinolosi e le masani ai.
  • Aso 2: Faia se back-translation e se isi fa'aliliu e le'i va'ai i le fa'aliliuga muamua; fa'atusatusa.
  • Aso 2: Faitau fa'atasi ma ni tagata e to'asefulu mai le nu'u; fesili po o malamalama lelei. Fa'asa'o iai.
  • Aso 2: Fa'amaonia e le loia ma le komiti; tu'uina atu.

Mafua'aga: O le back-translation e maua ai le mautinoa; o le faitau fa'atasi ma tagata o le nu'u e maua ai le malamalama moni. E le lava le sa'o o upu ae e tatau ona malamalama le tagata faitau.

3. Pe fa'afefea ona fa'aalia le va o le tagata auai ma lona aiga i le pepa?

Read the worked answer

E tatau ona fa'aopoopo se fuaiupu e fa'ailoa ai le matafaioi a le aiga, ae le fa'aleaogaina ai le filifiliga a le tagata. E pei o: 'E mafai ona e talanoa ma lou aiga po o se fesoasoani i le faia o lau filifiliga; peita'i, o oe lava e filifili pe te auai.'

Mafua'aga:

  • O le aganu'u e fa'atauaina le aiga; o le le fa'ailoaina o lenei mea e ono fa'ate'ena ai le pepa.
  • Ae o le tulafono e mana'omia ai le maliega a le tagata lava ia; e le mafai e se isi ona fa'amalosi.
  • O le fa'aupuga 'e mafai' e fa'aalia ai le avanoa, ae le o le fa'amalosi. E teu ai le va ma le sa'olotoga.
  • E tatau ona fa'aoga le 'oe' ma le 'lou aiga' i se faiga fa'aaloalo, ma fa'amatala manino o le le auai e le afaina ai le tausiga.