New Zealand Scholarship Samoan study materials
New Zealand Scholarship Samoan study resources

Le tusitala ma le feeseeseaiga o fanua: teu le va ma le tiute

New Zealand Scholarship Samoan · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Le tusitala ma le feeseeseaiga o fanua: teu le va ma le tiute

O se tusitala Samoa, o Tui, o lo'o tusia se tala mo le leitio e uiga i se feeseeseaiga o fanua i le va o aiga e lua i se nu'u. Ua tu'uina atu e se toeaina o le tasi aiga se tala 'fa'alilolilo' e fa'ailoa ai le fa'asolitulafono a le isi aiga. O le tala a le toeaina e fetaui ma fa'amaumauga a le faletupe, ae e le'i fa'amaonia e se isi. I le aganu'u fa'a Samoa, o le 'teu le va' e fa'atonu ai le le fa'asalalauina o mataupu a aiga i fafo. O le tala e ono afaina ai le va o aiga e lua ma le nu'u atoa. E 48 itula le taimi e tu'uina atu ai le tala i le leitio. E tatau i a Tui ona filifili pe fa'asalalau, ma pe fa'apefea ona fa'aoga le gagana ma le fa'aaloalo.

1. Filifili pe fa'asalalau pe leai. Fa'aaoga le teu le va ma le tiute o le tusitala.

Read the worked answer

Filifiliga: E le tatau ona fa'asalalau le tala i lona tulaga muamua. E tatau ona toe fa'atali, toe fa'amaonia, ma su'e se auala e puipuia ai le va.

Mafua'aga:

  • O le tala a le toeaina e tasi e le o fa'amaonia e se isi. O le tiute o le tusitala o le sa'o; afai e sese, e ono afaina ai se aiga.
  • O le 'teu le va' e fa'atonu ai le le fa'asalalauina o mataupu a aiga i fafo. O le fa'asalalau e ono fa'aleagaina ai le va o aiga e lua ma le nu'u.
  • Ae e le fa'apea e leai se tiute fa'alaua'itele: o le fa'asolitulafono o fanua e mataupu lautele.
  • O le auala sili: (1) toe fa'afeso'ota'i le toeaina ma fesili pe mafai ona fa'ailoa lona igoa; (2) su'e se isi fa'amaoniga; (3) fa'afeso'ota'i le isi aiga mo se tali; (4) afai e fa'asalalau, fa'aoga se tala e le fa'ailoaina ai igoa, ae fa'amatala le faiga.

Aisea: O le fa'asalalau vave e ono fa'aalia ai le le fa'aaloalo i le aganu'u; o le le fa'asalalauina atoatoa e ono fa'atauva'a ai le tiute o le tusitala. O le paleni lea.

2. Pe fa'afefea ona e tusia le tala ina ia fa'aaloalo ai i le aganu'u?

Read the worked answer

O le gagana e tatau ona: (1) fa'aoga le 'e ono' ma le 'e tusa ai ma' nai lo le 'o lo'o faia'; (2) aloese mai le fa'ailoaina o le fa'asolitulafono se'ia fa'amaonia; (3) tu'uina atu le tala a itu e lua; (4) fa'aoga le 'afioga' ma le 'susuga' mo toeaina; (5) fa'amatala le tala i se faiga e le fa'atauva'a ai se aiga.

Mafua'aga: O le gagana e mafai ona fa'aitiitia ai le tiga; o le fa'aaloalo e le o le natia o le mea moni, ae o le fa'ailoa atu i se faiga e teu ai le va. E tatau ona fa'aoga le 'fa'amasino' i le tala, ae le o le 'fa'asalaina'. O le fa'aaloalo e le fa'aitiitia ai le sa'o; e fa'atonuina le auala e fa'ailoa ai.

3. O a ni mea e tatau ona fai a'o le'i fa'asalalau?

Read the worked answer

E tatau ona: (1) fa'amaonia le tala i se isi puna; (2) fa'afeso'ota'i le isi aiga mo se tali; (3) fa'afeso'ota'i le toeaina mo lona fa'atagaga; (4) fa'afeso'ota'i se loia mo le tulafono; (5) fa'afeso'ota'i se toeaina o le nu'u mo se fautuaga i le aganu'u; (6) fa'amaumau uma fa'amaoniga.

Mafua'aga: O le tiute o le tusitala e le na'o le fa'asalalau; o le sa'o ma le fa'aaloalo. Afai e le mafai ona fa'amaonia, e tatau ona taofia le tala. O le 48 itula e le lava mo se su'esu'ega atoatoa; e tatau ona talosagaina se fa'aopoopoga. O le fa'atali e le o le fa'avaivaia o le tala, ae o le puipuia o le va ma le sa'o.