Przewrócony ciągnik bez kabiny i wyciek paliwa
Na polu 250 m od drogi przewrócił się ciągnik bez kabiny. Kierowca leży pod tylnym kołem, jest przytomny, skarży się na brak czucia w nogach i ból pleców. Zbiornik paliwa przecieka, silnik nadal pracuje, wokół czuć olej napędowy. Jedyny świadek ma telefon, ale nie ma apteczki ani kamizelki. Jest 7°C, zaczyna padać. Poszkodowany ma 62 lata i przyjmuje leki przeciwzakrzepowe; chce, żeby świadek natychmiast go wyciągnął. Świadek boi się wyłączyć silnik, bo nie wie, czy wolno mu dotykać maszyny. W oddali widać drugi ciągnik, ale nie ma pewności, czy ktoś w nim jest. Droga gruntowa do pola jest błotnista, więc karetka może mieć problem z dojazdem.
1. Jaka jest kolejność działań świadka w pierwszych dwóch minutach?
Read the worked answer
Najpierw bezpieczeństwo świadka: nie podchodzić od strony wycieku, nie palić, nie używać telefonu w strefie oparów, jeśli to możliwe. Jeśli da się bezpiecznie dotrzeć do wyłącznika lub kluczyka, wyłączyć silnik, aby ograniczyć ryzyko pożaru; jeśli nie - nie ryzykować. Następnie wezwać 112, podać dokładne miejsce, liczbę poszkodowanych, informację o przewróconym ciągniku, wycieku paliwa i uwięzieniu. Potem sprawdzić przytomność i oddech, nie przesuwać poszkodowanego, kontrolować krwawienie, okryć go i monitorować oddech do przyjazdu służb. Trzeba też zadbać o dostęp dla karetki i, jeśli to bezpieczne, wysłać kogoś na drogę.
2. Czy świadek powinien wyciągnąć poszkodowanego spod koła?
Read the worked answer
Co do zasady nie. Poszkodowany ma ból pleców i brak czucia w nogach, co sugeruje uraz kręgosłupa; wyciąganie może pogorszyć uszkodzenie nerwów i trwale odebrać mu sprawność. Wyjątkiem jest bezpośrednie zagrożenie życia, np. pożar, wyciek paliwa z realnym ryzykiem zapłonu albo konieczność natychmiastowej resuscytacji w miejscu niedostępnym. Nawet wtedy trzeba działać ostrożnie i przenieść poszkodowanego możliwie stabilnie, najlepiej z pomocą służb. Świadek powinien poczekać na straż pożarną i pogotowie, zabezpieczyć miejsce i nie przesuwać maszyny, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie pożarem.
3. Poszkodowany traci przytomność i przestaje prawidłowo oddychać. Co powinien zrobić świadek?
Read the worked answer
Należy natychmiast wezwać pomoc, jeśli jeszcze nie została wezwana, i rozpocząć resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze, jeśli świadek potrafi je wykonać; w przeciwnym razie same uciśnięcia. Uciśnięcia wykonuje się na twardym podłożu, na środku klatki, z częstością około 100–120 na minutę. Jeśli w pobliżu jest AED, trzeba je przynieść i użyć zgodnie z poleceniami. Nie wolno przerywać resuscytacji do przyjazdu służb, chyba że poszkodowany zacznie oddychać. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa nie należy wykonywać gwałtownych ruchów głową, ale skuteczne udrażnianie dróg oddechowych i uciśnięcia są ważniejsze niż ryzyko urazu.