Pasuesja e rikuperimit pas artroplastikës totale të gjurit me komorbiditete kardiake
Një grua 68-vjeçare, 18 ditë pas artroplastikës totale të gjurit të djathtë, referohet për fizioterapi në shtëpi. Ajo jeton në një banesë në kat të tretë pa ashensor. Gjatësia e inkizionit është e qetë, pa sekrecione, por ka ënjtje të moderuar të gjurit dhe temperaturë 37.8 °C që matet në mbrëmje. Fleksioni aktiv i gjurit është 70°, ekstensioni mungon 10°, forca e kuadricepsit 3/5. Ajo merr varfarinë për fibrilacion atrial dhe ka histori tromboze venoze të thellë 4 vjet më parë. Gjatë ecjes me bastun ka dispne të lehtë dhe puls 104 në minutë në pushim, të matur dy herë. Pacientja thotë se dëshiron të ecë pa bastun brenda dy javësh sepse vajza e saj udhëton jashtë vendit.
1. Identifikoni gjetjet që kërkojnë ndalim të menjëhershëm të ushtrimeve dhe rivlerësim mjekësor, dhe argumentoni pse disa gjetje të tjera nuk justifikojnë ndalim.
Read the worked answer
Ndalim dhe referim urgjent:
- Dispnea gjatë ecjes minimale + puls pushimi 104/min i konfirmuar dy herë, në kontekstin e varfarinës dhe historisë së TVT-së, ngre dyshimin për komplikacion kardiopulmonar ose tromboembolik. Kjo kërkon kontakt me mjekun para çdo seance dhe ndalim të ngarkesës deri në vlerësim.
- Temperatura 37.8 °C e përsëritur në mbrëmje, 18 ditë pas operacionit, me ënjtje - duhet përjashtuar infeksioni i vendit kirurgjik ose TVT e re. Temperatura e izoluar e ulët nuk është domosdoshmërisht alarm, por kombinimi me ënjtje dhe dispne e bën atë.
Nuk justifikojnë ndalim vetëm në vetvete:
- Kufizimi i ekstensionit 10° dhe fleksioni 70° janë gjetje funksionale të pritshme në ditën 18 dhe drejtojnë planin, jo ndalimin.
- Forca 3/5 dhe ënjtja e moderuar janë objektiva të trajtimit.
Veprimi: komunikim me mjekun, matje e SpO2 dhe pulsit, dokumentim i gjetjeve, shtyrje e ushtrimeve deri në përgjigje. Pacientja duhet të udhëzohet për shenja alarmi (dhimbje gjoksi, ënjtje njëanësore të pulpës, temperaturë në rritje).
2. Pacientja kërkon të ecë pa bastun brenda dy javësh. Si e menaxhoni pritshmërinë dhe cilat kritere funksionale i vendosni për heqjen e bastunit?
Read the worked answer
Pritshmëria duhet riformuluar me qëllime të matshme, jo me afat kalendarik të imponuar nga rrethanat familjare. Në ditën 18 me ekstension -10°, fleksion 70° dhe kuadriceps 3/5, ecja pa bastun është e pamundur në mënyrë të sigurt sepse mungon kontrolli ekscentrik dhe ekstensioni terminal.
Kriteret për heqjen e bastunit:
- Ekstension aktiv i plotë ose mungesë ≤5°.
- Forca e kuadricepsit ≥4/5.
- Ecje pa devijim të dukshëm të modelit (pa lëkundje të trungut, pa fleksion kompensues).
- Test qëndrimi njëkëmbë 10 sekonda pa mbështetje dhe pa dhimbje të rritur.
- Ënjtje e kontrolluar pas aktivitetit.
Plani: ushtrime izometrike dhe ekscentrike të kuadricepsit, mobilizim për ekstension, trajnim i ecjes me kalim gradual nga bastun në shkop, matje javore. Shpjegojmë se afati real varet nga kriteret, jo nga data e udhëtimit, dhe se ecja e parakohshme pa bastun rrit rrezikun e rrëzimit në shkallët pa ashensor.
3. Si ndikon banesa në kat të tretë pa ashensor në planin e sigurisë dhe në dozimin e aktivitetit?
Read the worked answer
Shkallët janë aktiviteti më i rrezikshëm dhe njëkohësisht i pazëvendësueshëm për këtë paciente. Duhet:
- Vlerësim i ecjes në shkallë me mbikëqyrje përpara se ta lejojmë të dalë vetëm.
- Teknika: një shkallë një kohë, dorë në parmakë, bastuni në anën e kundërt të gjurit të operuar.
- Planifikim i daljeve jo në orët e lodhjes dhe me pushim në katet e ndërmjetme.
- Dozim: aktiviteti i shkallëve numërohet si ngarkesë e konsiderueshme, prandaj ushtrimet e forcës planifikohen në ditë pa dalje të gjata.
- Rreziku i rrëzimit vlerësohet me historinë e rrëzimeve, shikimin dhe ndriçimin e shkallëve.
Nëse ekziston rrezik i lartë, dokumentohet dhe konsiderohet ndihmë sociale ose vizita të tjera, por vendimi për sigurinë nuk lihet vetëm te dëshira e pacientes.