Publiekrecht: bestuursrecht en staatsrecht in samenhang
Wat je moet beheersen
Het publiekrechtelijke deel toetst of je een besluit kunt plaatsen in het bestuursrechtelijke systeem. Kernbegrippen zijn het besluit (art. 1:3 Awb), de aanvraag, de voorbereidingsprocedure, de motiveringsplicht, het zorgvuldigheidsbeginsel en de beginselen van behoorlijk bestuur. Je moet de rechtsmiddelen kennen: bezwaar, beroep bij de bestuursrechter en hoger beroep, met de bijbehorende termijnen. Ook bestuursdwang, last onder dwangsom en de intrekking of wijziging van besluiten komen aan bod. Staatsrechtelijk gaat het om legaliteit, machtenscheiding, attributie, delegatie en mandaat, en om de verhouding tussen wetgever, bestuur en rechter.
Valkuilen in vragen
De grootste valkuil is het onderscheid tussen een besluit en een feitelijke handeling: alleen tegen een besluit staan bestuursrechtelijke rechtsmiddelen open. Verwar attributie niet met delegatie of mandaat. Let scherp op termijnen: de bezwaartermijn is in beginsel zes weken vanaf bekendmaking. Een andere val is de vraag of een belanghebbende in de zin van art. 1:2 Awb aanwezig is; niet iedere betrokkene is belanghebbende. Bij exceptieve toetsing wordt vaak ten onrechte aangenomen dat de rechter een algemeen verbindend voorschrift mag toetsen aan de wet.
Vuistregel en voorbeeld
Vuistregel: bepaal eerst of er sprake is van een besluit, dan wie belanghebbende is, dan welke procedure en termijn gelden. Voorbeeld: een gemeente weigert een omgevingsvergunning per brief met motivering. Dit is een besluit; de aanvrager is belanghebbende; bezwaar moet binnen zes weken na bekendmaking. De rechter toetst de motivering en de zorgvuldigheid, maar treedt terughoudend op bij beleidsvrijheid.