Popego ya puo (Grammar and language structure)
Popego ya puo
Maina a Setswana a kgaogantswe ka ditlhopha, mme tlhopha e laola tumelano le maetsi, matlhaodi le maemedi. Sekai: motho (tlhopha 1) le batho (2) dirisa 'o' le 'ba' - 'Motho o a ja', 'Batho ba a ja'. Motse (3) o dirisa 'o', metse (4) e dirisa 'e'. Selo (7) se dirisa 'se', dilo (8) di dirisa 'di'. Nku (9) e dirisa 'e', dinku (10) di dirisa 'di'. Lorato (11) lo dirisa 'lo'; bosigo (14) bo dirisa 'bo'; go ja (15) go dirisa 'go'.
Nako ya maetsi: jaanong 'ke ja' kgotsa 'ke a ja'; nako e e fetileng 'ke jele' kgotsa 'ke ne ke ja'; nako e e tlang 'ke tlaa ja'; tumelo ya phnega 'ga ke je', 'ga ke a ja'.
Dikgwetlho tse di tlwaelegileng: go dirisa tumelano ya tlhopha e e sa siamang ('dilo se...' go na le 'dilo di...'); go tsenya 'go' fa go sa tlhokega - nakong e e tlang go dirisiwa 'ke tlaa ja', e seng 'ke tlaa go ja'; go lebala sediri sa kgang fa o dirisa sediri sa selo (object concord), sekai 'Ke mo bone' (ke bone motho yoo), 'Ke ba bone' (ke bone batho bao).
Mola wa tiro: bona sediri, bona tlhopha ya sona, bo o tshwanele tumelano pele o kwala leetsi. Fa o sa itse tlhopha, dirisa lediri le le mo polelong go e supa.