Γραμματική: ποιόν ρήματος πίσω από τους δείκτες συχνότητας
Μαθητής Β1 υποβάλλεται σε τεστ γλωσσικής επίγνωσης 30 ερωτήσεων σε 25 λεπτά. Τα λάθη του επαναλαμβάνονται: (1) «Каждое утро я выпил кофе»· (2) «Я сдал экзамен два часа»· (3) «Мы поехали в горы каждое лето»· (4) «Он не сдал экзамен, потому что не готовился» - σωστό· (5) «Я не хотел прочитать эту книгу», εννοώντας «δεν ήθελα να τη διαβάσω». Στο μάθημα αναγνωρίζει τους κανόνες όταν του δίνονται, αλλά στην παραγωγή επιλέγει ρηματικό ποιόν με βάση το «τι θέλω να πω» και όχι τον δείκτη χρόνου («каждое утро», «два часа»). Λέει ότι «το ρωσικό ποιόν είναι σαν αόριστος και παρατατικός», μια υπεραπλούστευση. Προφορικά χρησιμοποιεί σωστά το «ездил», γραπτά όχι. Έχει 5 λεπτά για ανασκόπηση και δεν τα χρησιμοποιεί.
1. Ταξινομήστε τα λάθη (1), (2) και (3) σε δύο κανόνες ποιού και εξηγήστε γιατί το (5) δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία.
Read the worked answer
Τα (1) και (3) παραβιάζουν τον κανόνα της επαναλαμβανόμενης/συνήθους ενέργειας: δείκτες όπως «каждое утро» και «каждое лето» απαιτούν μη συνοπτικό ποιόν, άρα «пил кофе» και «ездили в горы». Το «поехали» δηλώνει μία συγκεκριμένη, μονοκατευθυντήρια μετακίνηση και δεν συνδυάζεται με «каждое лето». Το (2) παραβιάζει τον κανόνα της διάρκειας: το «два часа» περιγράφει τη διάρκεια της διαδικασίας, άρα «сдавал экзамен два часа», ενώ «сдал» δηλώνει αποτέλεσμα. Το (5) είναι διαφορετικό: δεν είναι θέμα δείκτη συχνότητας αλλά εμβέλειας της άρνησης και πρόθεσης. Με «не хотел читать» λέμε «δεν ήθελα να διαβάσω (καθόλου)»· με «не хотел прочитать» υπονοείται «δεν ήθελα να το τελειώσω/να το διαβάσω ολόκληρο». Εδώ το λάθος είναι σημασιολογικό, όχι απλή εφαρμογή χρονικού δείκτη.
2. Σχεδιάστε ένα σύντομο αντιθετικό drill 6 προτάσεων που να κάνει ορατή τη διαφορά ποιού, και εξηγήστε πώς θα το αξιολογήσετε.
Read the worked answer
Το drill πρέπει να ζευγαρώνει την ίδια πρόταση με δύο δείκτες: «Вчера я сдавал экзамен два часа» / «Вчера я сдал экзамен и получил пятёрку»· «Каждое лето мы ездили в горы» / «Прошлым летом мы поехали в горы на неделю»· «Утром я пил кофе и слушал новости» / «Утром я выпил кофе и вышел». Ο μαθητής επιλέγει ποιόν και αιτιολογεί με μία λέξη-δείκτη («два часа», «каждое», «и... вышел»). Η αξιολόγηση δεν μετρά μόνο σωστές απαντήσεις: δίνει 1 βαθμό για τη μορφή και 1 για τη σωστή αναγνώριση του δείκτη. Αν ο μαθητής διορθώσει 5/6 αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει το δείκτη, το drill επαναλαμβάνεται με νέα ζεύγη, ώστε να μη μείνει απομνημόνευση τύπων.