Βιβλίο 96 σελίδων: ράχη, κόκκος και πλαστικοποίηση
Τυπώνεται βιβλίο 96 σελίδων, σχήμα 170×240 mm, 3.000 αντίτυπα, με ράχη κόλλας (perfect binding). Το σώμα είναι 80 g/m² bulky (bulk 1,4 cm³/g), το εξώφυλλο 250 g/m² gloss, πλαστικοποιημένο γυαλιστερό στη μία όψη. Ο σχεδιαστής έδωσε το εξώφυλλο με πλάτος ράχης 8 mm, γιατί «οι 96 σελίδες με 0,1 mm η καθεμία βγάζουν 4,8 mm και προσθέτω περιθώριο». Το πρώτο δοκίμιο δεσίματος δείχνει τη ράχη χαλαρή, το εξώφυλλο να μην εφαρμόζει και τις σελίδες να μην ανοίγουν επίπεδες· σε δύο αντίτυπα η κόλλα έσπασε στο πρώτο άνοιγμα. Το χαρτί του σώματος παραδόθηκε σε φύλλα B2 με τον κόκκο στη μικρή διάσταση. Η πλαστικοποίηση έγινε 6 ώρες πριν το δίπλωμα και το εξώφυλλο κατσάρωσε.
1. Υπολογίστε το σωστό πλάτος ράχης και εξηγήστε τι προκαλεί η διαφορά από τα 8 mm του σχεδιαστή.
Read the worked answer
Υπολογισμός:
- Σώμα: 96 σελίδες = 48 φύλλα. Πάχος φύλλου = 80 g/m² × 1,4 cm³/g ÷ 1000 = 0,112 mm. Άρα 48 × 0,112 = 5,38 mm.
- Εξώφυλλο: 250 g/m² ≈ 0,22 mm, διπλώνει γύρω από τη ράχη → 2 × 0,22 = 0,44 mm.
- Κόλλα: περίπου 0,4 mm.
- Σύνολο ≈ 6,2 mm (ανοχή 6,2–6,5 mm).
Ο σχεδιαστής υπολόγισε 4,8 mm σώμα + «περιθώριο» = 8 mm, δηλαδή περίπου 1,8 mm παραπάνω. Με ράχη 8 mm το εξώφυλλο δεν αγκαλιάζει το σώμα: οι αρμοί μένουν χαλαροί, η πίεση στη ράχη είναι ανομοιόμορφη, το σώμα γλιστράει και στην τρίκοπη κόψη τα squares βγαίνουν άνισα. Η κόλλα δεν απλώνεται ομοιόμορφα και σπάει στο άνοιγμα.
Ενέργειες: dummy με το πραγματικό χαρτί και το πραγματικό εξώφυλλο (όχι θεωρητικό υπολογισμό), διόρθωση artwork στο μετρημένο πλάτος +0,2 mm, και μέτρηση της ράχης στο πρώτο βιβλίο της παραγωγής με προσαρμογή του binder πριν τα 3.000.
2. Το χαρτί του σώματος έχει κόκκο στη μικρή διάσταση του B2. Τι συνέπειες έχει αυτό και πώς το ελέγχετε;
Read the worked answer
Κανόνας. Ο κόκκος του σώματος πρέπει να είναι παράλληλος στη ράχη. Με κόκκο κάθετα στη ράχη οι ίνες «σπάνε» στο άνοιγμα: οι σελίδες δεν ανοίγουν επίπεδες, αυξάνεται η τάση στον αρμό και η κόλλα αποκολλάται - ακριβώς το σύμπτωμα «η κόλλα έσπασε στο πρώτο άνοιγμα».
Έλεγχος: δοκιμή σχισίματος (σχίζει ευθεία κατά τον κόκκο), δοκιμή διπλώματος και το βέλος του προμηθευτή στο παλέτι. Επιβεβαίωση πριν τυπωθεί το σώμα, όχι μετά το δέσιμο.
Συνέπεια στην παραγωγή. Αν ο κόκκος είναι στη μικρή διάσταση, το 170×240 με κόκκο παράλληλο στη ράχη απαιτεί διαφορετική αναχαράκωση (περιστροφή 90°), άρα άλλο αριθμό σελίδων ανά φύλλο και επανυπολογισμό χαρτιού - δεν διορθώνεται με ρύθμιση της μηχανής. Εναλλακτικά, αντικατάσταση του χαρτιού με κόκκο κατά μήκος πριν την εκτύπωση· το κόστος της αλλαγής είναι μικρότερο από 3.000 χαλασμένα βιβλία.
Το ίδιο ισχύει και για το εξώφυλλο: κόκκος παράλληλος στη ράχη, αλλιώς το εξώφυλλο κατσαρώνει και ο αρμός ραγίζει.
3. Γιατί κατσάρωσε το εξώφυλλο και ποιους ελέγχους ποιότητας θα καθιερώσετε στο δέσιμο;
Read the worked answer
Αιτία κατσαρώματος. Το φιλμ στη μία όψη συστέλλεται και τραβά το εξώφυλλο προς την πλαστικοποιημένη πλευρά. Με 6 ώρες αναμονής το χαρτί δεν έχει «ηρεμήσει» πριν το δίπλωμα, ενώ ο κάθετος κόκκος ενισχύει την παραμόρφωση.
Μέτρα: πλαστικοποίηση και στις δύο όψεις ή φιλμ χαμηλής τάσης, conditioning 24 ωρών πριν το δίπλωμα, γραμμή δίπλωσης (crease) στο εξώφυλλο ώστε να μη ραγίζει το φιλμ στη ράχη, δοκιμή πρόσφυσης με ταινία.
Έλεγχοι ποιότητας στο δέσιμο:
- Πλάτος ράχης στο πρώτο και στο τελευταίο αντίτυπο της παρτίδας.
- Squares περίπου 3 mm και ευθύτητα τρίκοπης κόψης.
- Διείσδυση κόλλας και δοκιμή τραβήγματος σελίδας (page pull).
- Άνοιγμα 10 φορές και έλεγχος για ράγισμα στον αρμό.
- Έλεγχος κατσαρώματος μετά από 24 ώρες σε συνθήκες αποθήκης.
Καταγραφή μετρήσεων ανά παρτίδα, ώστε τα 3.000 να μην κριθούν από ένα δοκίμιο.