Léamhthuiscint: an téacs amháin nó eolas ón saol mór?
Tá Ciara ag léamh fógra ar chlár fógraí na scoile: 'Comórtas Scríbhneoireachta - Scríobh scéal 300 focal faoin téama "An Samhradh is Fearr". Spriocdháta: Dé Céadaoin 5 Márta ag 4.00 i.n. Ní ghlacfar le haon iarratas tar éis an spriocdháta. Ní mór dhá chóip a chur chuig oifig na scoile. Caithfidh gach iarratasóir a bheith faoi bhun 16 bliana d'aois ar an spriocdháta. Beidh an buaiteoir ag léamh a scéil ag ceiliúradh na scoile ar an 20 Márta. Ní thabharfar aon scéal ar ais.'
Tá Ciara 15 bliana d'aois; beidh sí 16 ar an 10 Márta. Tá cóip amháin clóite aici agus cóip eile ar a ríomhaire. Tá sí ag iarraidh a fháil amach an bhfuil sí incháilithe, an leor an dá chóip atá aici, agus an gcaithfidh a tuismitheoirí foirm a shíniú.
1. Tá cóip amháin clóite aici agus cóip eile ar a ríomhaire. An leor sin de réir an fhógra?
Read the worked answer
Ní féidir a rá go cinnte - níl sé luaite.
- Deir an fógra 'ní mór dhá chóip a chur chuig oifig na scoile', ach ní shonraíonn sé an gcaithfidh siad a bheith clóite nó an nglacfar le cóip dhigiteach.
- I scrúdú Léamhthuisceana, nuair nach bhfuil rud luaite, is é an freagra ceart 'níl sé luaite sa téacs'. Ní 'sea' ná 'ní hea' atá uait, agus ní cheart duit eolas ón saol lasmuigh den téacs a mheascadh leis an bhfreagra.
- Bheadh 'tá' nó 'níl' ina bhuille faoi thuairim anseo; ní féidir an dá rud a chruthú ón téacs.
An beart praiticiúil: clófadh Ciara an dara cóip agus thabharfadh sí an dá chóip chuig oifig na scoile roimh 4.00 i.n. ar 5 Márta. Seachnaíonn sí an riosca agus cloíonn sí go díreach leis an rud atá scríofa.
2. Fiafraíonn Ciara an gcaithfidh a tuismitheoirí foirm a shíniú. Cad é an freagra, agus cén fáth a bhfuil an freagra sin tábhachtach don scrúdú?
Read the worked answer
Níl sé luaite sa téacs.
- Ní luaitear foirm cheada, síniú ná tuismitheoirí in aon áit sa bhfógra - níl an focal féin ann.
- Seans maith go dteastaíonn foirm den sórt sin sa scoil i ndáiríre, ach ní thugann an téacs sin le tuiscint; ní féidir é a bhaint as.
- Is é 'níl sé luaite sa téacs' an t-aon fhreagra atá bunaithe ar an bhfianaise atá ann.
Cén fáth a bhfuil sé tábhachtach? I Léamhthuiscint bíonn ceist deiridh ann go minic a fhéachann an ndéanann tú idirdhealú idir trí rud: (a) rud atá luaite go soiléir, (b) rud atá le tuiscint ón téacs, agus (c) rud nach bhfuil ann ar chor ar bith. Is minic a chailleann daltaí marcanna mar gheall ar (c) a mheascadh le (b): tá an freagra 'ciallmhar' acu óna saol féin, ach níl sé sa téacs. Bheadh cead ag Ciara ceist a chur ar an oifig, ach sa scrúdú ní hé an freagra 'réasúnta' atá uait - an freagra atá bunaithe ar an téacs atá uait.