Feasacht Teanga: Gramadach chun cruinneas a fheabhsú
Cad a thástáiltear
Sa bhFeasacht Teanga, tástáiltear do chuid eolais ar ghramadach, ar litriú, ar mhírchomharthaíocht agus ar stór focal i gcomhthéacs. Iarrtar ort an fhoirm cheart a roghnú, abairt a cheartú, nó míniú a thabhairt ar riail ghramadaí. Tá sé mar aidhm ag an scrúdú a fháil amach an dtuigeann tú conas a oibríonn an Ghaeilge, ní hamháin go bhfuil na focail ar eolas agat.
Príomhrialacha
- An tuiseal ginideach: tar éis 'mar gheall ar', 'i ndiaidh', 'chun', agus tar éis ainmfhocal eile (e.g. 'doras an tí').
- Séimhiú: tar éis 'an' (inscneach baininscneach), 'a' (gairmeach), 'ní', 'mí-'. Urú: tar éis 'i' (i mBaile), 'ar an' (ar an mbord), 'leis an' (leis an mbord), 'faoin' (faoin scoil).
- Na briathra: aimsir chaite (séimhiú nó -igh), láithreach (foirceann), fáistineach (-fidh), coinníollach (-fadh).
- Réamhfhocail le forainmneacha: 'ag' → 'agam', 'ar' → 'orm', 'le' → 'liom'.
- Aontaíocht an aidiachta: 'na cailíní óga' (iolra), 'an cailín óg' (uatha).
- 'Is' vs 'Tá': 'Is múinteoir mé' (aicmiú), 'Tá mé ag obair' (staid).
Sampla oibrithe
Abairt: 'Chuaigh mé go dtí an siopa le mo mháthair chun úll a cheannach.' Fadhb: 'chun úll a cheannach' - tar éis 'chun' ba chóir an tuiseal ginideach a úsáid: 'chun úill a cheannach'. Is é 'úill' an tuiseal ginideach de 'úll'. Mar sin, is é an ceart: 'Chuaigh mé go dtí an siopa le mo mháthair chun úill a cheannach.'
Gaistí
- Séimhiú a chur in áit nach gceart: 'an bhó' (ceart) ach 'an fear' ní 'an fhear' (mícheart).
- Dearmad a dhéanamh ar an urú tar éis 'i': 'i mBaile Átha Cliath', ní 'i Baile Átha Cliath'.
- Úsáid 'is' nuair is 'tá' atá ag teastáil, nó a mhalairt.
- Úsáid 'ghabh' in áit 'chuaigh' don bhriathar 'téigh'.
- Ní aontaíonn an aidiacht leis an ainmfhocal in uimhir nó i gcás.