Íomhá na mná agus codarsnacht an uaignis
Tá tú ag freagairt ceiste ar 'An tEarrach Thiar' le Máirtín Ó Direáin. Tá achoimre agus trí luaite foghlamtha agat faoin dán, agus tá tú ag súil le ceist faoi áilleacht an dúlra. Iarrann an cheist: 'Conas a chruthaíonn an file codarsnacht idir áilleacht an tírdhreacha agus uaigneas an duine? Luaigh íomhánna agus friotal chun do fhreagra a thacú.' Tá cuimhne agat ar an íomhá den bhean ag iompar feamainne agus ar an bhfarraige, ach níl tú cinnte cén lua a oireann. Tá cathú ort do chuid freagraí ullmhaithe a scríobh síos mar atá siad, mar tá eagla ort go gcaillfidh tú marcanna mura n-úsáideann tú iad.
1. Conas a shocraíonn tú cé na luaite agus na pointí ullmhaithe atá ábhartha don cheist seo?
Read the worked answer
Léim an cheist focal ar fhocal agus aithním an dá eilimint atá le plé: áilleacht an tírdhreacha agus uaigneas an duine. Aon lua nach dtacaíonn leis an gcodarsnacht sin, fágtar amach é nó úsáidtear go hachomair é. Is é an íomhá lárnach ná an bhean ag iompar feamainne: tugann sí pictiúr de shaol crua, de ghnáthóg, agus de dhuine atá scoite amach ón saol mór. D'fhéadfainn tagairt don fharraige mar íomhá de chumhacht an dúlra atá níos mó ná an duine. Ní chuirim isteach abairtí faoi áilleacht an earraigh gan nasc leis an uaigneas. Mura bhfuil lua cruinn agam, déanaim cur síos ar an íomhá agus ar a héifeacht gan lua a chumadh. Sa scrúdú, ní hé an méid a scríobhaim is tábhachtaí ach go bhfreagraíonn gach píosa don cheist. Mar sin, roghnaím dhá nó trí phointe láidre agus forbraím iad.
2. Scríobh freagra gearr a thosaíonn leis an gceist, ní le hachoimre ar an dán. Conas a dhéanann tú é sin?
Read the worked answer
Tosaím le habairt a thagraíonn go díreach don chodarsnacht: 'Cruthaíonn Ó Direáin codarsnacht idir áilleacht an tírdhreacha agus uaigneas an duine trí íomhánna de ghnáthshaol na Gaeltachta a chur i láthair go ciúin, beagnach go sollúnta.' Ansin tugaim íomhá amháin agus mínim a héifeacht: 'Tá an bhean ag iompar feamainne ina híomhá de shaothar agus de sheasmhacht, ach tugann an t-aonarachas atá timpeall uirthi leid go bhfuil sí scoite amach ón bpobal nó ón saol nua.' Ní insím scéal an dáin ó thús deireadh. Ní deirim 'Is maith liom an dán' gan fáth. Úsáidim focal a bhaineann leis an bhfriotal, mar 'ciúin', 'sollúnta', 'simplí', agus ceanglaím iad leis an mothúchán. Críochnaím le habairt a tharraingíonn le chéile: 'Mar sin, ní hamháin go bhfeicimid áilleacht, ach mothaímid an t-uaigneas atá faoin saol sin.'