First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
ସନ୍ଧି ନିୟମ ଅନୁସାରେ 'ଦେବ + ଆଲୟ' ର ସଠିକ ରୂପ କ'ଣ ହେବ?
- ଦେବାଲୟ Correct answer.
- ଦେବାଆଲୟ
- ଦେବେଲୟ
- ଦେବଲୟ
Explanation
ଏଠାରେ 'ଅ' କାରାନ୍ତ ପୂର୍ବପଦର ଅନ୍ତ୍ୟ 'ଅ' ସହ ପରପଦର ଆରମ୍ଭ 'ଆ' ମିଶି ଦୀର୍ଘ 'ଆ' ହୁଏ, ଏହା ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧିର ନିୟମ। ତେଣୁ ଦେବ + ଆଲୟ = ଦେବାଲୟ ହେବ। ଏହା ସ୍ୱର ସନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଅକାର ସନ୍ଧିର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଉଦାହରଣ।
Question 2Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଇତି + ଆଦି' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ଇତାଦି
- ଇତେଆଦି
- ଇତ୍ୟାଦି Correct answer.
- ଇତିଆଦି
Explanation
'ଇ' କାରାନ୍ତ ପୂର୍ବପଦ ପରେ ଅସମାନ ସ୍ୱର 'ଆ' ଆସିଲେ 'ଇ' ସ୍ଥାନରେ 'ୟ' ଆଦେଶ ହୁଏ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ୱର ରହେ, ଏହା ୟଣ ସନ୍ଧି। ତେଣୁ ଇତି + ଆଦି = ଇତ୍ୟାଦି। ଏହି ନିୟମ ଇ/ଉ/ଋ କାରାନ୍ତ ପୂର୍ବପଦ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
Question 3Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ବାକ୍ + ମୟ' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ବାଙ୍ମୟ Correct answer.
- ବାଗମୟ
- ବାକ୍ମୟ
- ବାକମୟ
Explanation
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିରେ 'କ୍' ପରେ ନାସିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ 'ମ' ଆସିଲେ 'କ୍' ସ୍ଥାନରେ ଅନୁନାସିକ 'ଙ୍' ଆଦେଶ ହୁଏ। ତେଣୁ ବାକ୍ + ମୟ = ବାଙ୍ମୟ। ଏହା ବର୍ଗୀୟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିର ନିୟମ।
Question 4Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅତି + ଉତ୍ତମ' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ଅତିଉତ୍ତମ
- ଅତୁତ୍ତମ
- ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ Correct answer.
- ଅତ୍ୟୋତ୍ତମ
Explanation
'ଇ' କାରାନ୍ତ ପୂର୍ବପଦ ପରେ ଅସମାନ ସ୍ୱର 'ଉ' ଆସିଲେ 'ଇ' ସ୍ଥାନରେ 'ୟ' ଆଦେଶ ହୁଏ, ଏହା ୟଣ ସନ୍ଧି। ତେଣୁ ଅତି + ଉତ୍ତମ = ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ। ଏଥିରେ 'ଉ' ସ୍ୱର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
Question 5Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ମନସ୍ + ହର' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ମନଃହର
- ମନହର
- ମନସହର
- ମନୋହର Correct answer.
Explanation
ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିରେ 'ସ୍' କିମ୍ବା ବିସର୍ଗ ପରେ ଅଘୋଷ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଆସିଲେ ପୂର୍ବପଦର ଅନ୍ତ୍ୟ 'ଅ' ସହ ମିଶି 'ଓ' କାର ହୁଏ। ତେଣୁ ମନସ୍ + ହର = ମନୋହର। ଏହା ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିର ବିଶେଷ ନିୟମ।
Question 6Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ରାମ' ଶବ୍ଦର ଅକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ରାମେଣ
- ରାମମ୍ Correct answer.
- ରାମାୟ
- ରାମଃ
Explanation
ଅକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ 'ମ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ରାମ + ମ୍ = ରାମମ୍। ଏହା ଅକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ ରୂପର ମୌଳିକ ନିୟମ।
Question 7Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ମୁନି' ଶବ୍ଦର ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ମୁନୟଃ Correct answer.
- ମୁନୀନାମ୍
- ମୁନିଭିଃ
- ମୁନୀନି
Explanation
ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନରେ 'ଅଃ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ହୋଇ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ 'ଇ' ସ୍ଥାନରେ 'ଅୟ' ଆଦେଶ ହୁଏ। ତେଣୁ ମୁନି + ଅଃ = ମୁନୟଃ। ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ରୂପର ବିଶେଷ ନିୟମ।
Question 8Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଫଳ' ଶବ୍ଦର ନପୁଂସକ ଅକାରାନ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଫଳାନି ସହିତ ସମାନ
- ଫଳାଃ
- ଫଳାନି Correct answer.
- ଫଳେ
Explanation
ନପୁଂସକ ଅକାରାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନରେ 'ଆନି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ଫଳ + ଆନି = ଫଳାନି। ଏହା ନପୁଂସକ ରୂପର ବିଶେଷ ନିୟମ।
Question 9Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଗୋ' ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଗବାମ୍
- ଗୋଃ
- ଗଭିଃ
- ଗାବଃ Correct answer.
Explanation
'ଗୋ' ଶବ୍ଦ ଅନିୟମିତ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନରେ 'ଗାବଃ' ହୁଏ। ଏହା ଗବାଦି ଶବ୍ଦର ବିଶେଷ ରୂପ। ଏକବଚନରେ 'ଗୌଃ' ହୁଏ।
Question 10Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅସ୍ମଦ୍' ସର୍ବନାମର ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଆବାମ୍
- ମାମ୍
- ଅହମ୍ Correct answer.
- ମହ୍ୟମ୍
Explanation
ଅସ୍ମଦ୍ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ସର୍ବନାମ, ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ 'ଅହମ୍' ହୁଏ। ଏହା ସର୍ବନାମ ରୂପର ମୌଳିକ ନିୟମ। ବହୁବଚନରେ 'ବୟମ୍' ହୁଏ।
Question 11Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ତଦ୍' ସର୍ବନାମର ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ନପୁଂସକ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ତତ୍ Correct answer.
- ତେ
- ସଃ
- ତାନି
Explanation
ତଦ୍ ଶବ୍ଦର ନପୁଂସକ ଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ 'ତତ୍' ହୁଏ। ପୁଂଲିଙ୍ଗରେ 'ସଃ' ହୁଏ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ରୂପ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ।
Question 12Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଭୂ' (ହେବା) ଧାତୁର ଲଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଭବନ୍ତି
- ଭବତି Correct answer.
- ଅଭବତ୍
- ଭବିଷ୍ୟତି
Explanation
ଭୂ ଧାତୁ ପରସ୍ମୈପଦୀ, ଲଟ୍ ଲକାରରେ 'ତି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ଗୁଣ ହୋଇ 'ଭବ' ହୁଏ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ଭବତି' ହୁଏ। ଏହା ଲଟ୍ ଲକାରର ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ ରୂପ।
Question 13Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ପଠ୍' (ପଢ଼ିବା) ଧାତୁର ଲଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଅପଠନ୍
- ପଠତି
- ପଠନ୍ତି Correct answer.
- ପଠିଷ୍ୟନ୍ତି
Explanation
ପଠ୍ ଧାତୁ ପରସ୍ମୈପଦୀ, ଲଟ୍ ଲକାରରେ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବହୁବଚନରେ 'ଅନ୍ତି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ପଠ + ଅନ୍ତି = ପଠନ୍ତି। ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳର ବହୁବଚନ ରୂପ।
Question 14Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଗମ୍' (ଯିବା) ଧାତୁର ଲଙ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଗଚ୍ଛତି
- ଅଗମନ୍
- ଗମିଷ୍ୟତି
- ଅଗଚ୍ଛତ୍ Correct answer.
Explanation
ଲଙ୍ ଲକାର ଅତୀତ କାଳରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ତ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ 'ଅ' ଆଗମ ହୁଏ। ଗମ୍ ଧାତୁର ଲଙ୍ ରୂପ 'ଅଗଚ୍ଛତ୍' ହୁଏ। ଏହା ଅତୀତ କାଳର ନିୟମ।
Question 15Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'କୃ' (କରିବା) ଧାତୁର ଲୃଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- କରିଷ୍ୟତି Correct answer.
- କରୋତି
- କୁର୍ବନ୍ତି
- ଅକରୋତ୍
Explanation
ଲୃଟ୍ ଲକାର ଭବିଷ୍ୟତ କାଳରେ 'ସ୍ୟତି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଏବଂ ଧାତୁର ଅନ୍ତ୍ୟ 'ଋ' ସ୍ଥାନରେ 'ରି' ହୋଇ 'ସ୍' ପରବର୍ତ୍ତୀ 'ଷ' ହୁଏ। ତେଣୁ କୃ ଧାତୁର ରୂପ 'କରିଷ୍ୟତି'। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ କାଳର ନିୟମ।
Question 16Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଆସ୍' (ବସିବା) ଧାତୁର ଲୋଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଆସ୍ତେ
- ଆସୀତ
- ଆସ୍ତାମ୍ Correct answer.
- ଆସିଷ୍ୟତି
Explanation
ଲୋଟ୍ ଲକାର ଆଜ୍ଞାର୍ଥରେ ଆତ୍ମନେପଦୀ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ତାମ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ଆସ୍ + ତାମ୍ = ଆସ୍ତାମ୍। ଏହା ଆଜ୍ଞାର୍ଥ ରୂପର ନିୟମ।
Question 17Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଭୂ' ଧାତୁର ବିଧିଲିଙ୍ଗ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଭବତି
- ଭବତୁ
- ଭବିତା
- ଭବେତ୍ Correct answer.
Explanation
ବିଧିଲିଙ୍ଗ ଲକାରରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ଏତ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ଭୂ + ଏତ୍ = ଭବେତ୍। ଏହା ଆଶୀର୍ବାଦ କିମ୍ବା ବିଧି ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
Question 18Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ପଠ୍' ଧାତୁର କ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ରୂପ କ'ଣ?
- ପଠନ
- ପଠିତ Correct answer.
- ପାଠକ
- ପଠିଷ୍ୟତି
Explanation
କ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଅତୀତ କାଳରେ ଅର୍ଥ ଦେଇ ଧାତୁ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ପଠ୍ ଧାତୁର କ୍ତ ରୂପ 'ପଠିତ' ହୁଏ। ଏହା ବିଶେଷଣ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
Question 19Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଦା' (ଦେବା) ଧାତୁର କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ରୂପ କ'ଣ?
- ଦାନମ୍
- ଦତ୍ତ୍ୱା Correct answer.
- ଦତ୍ତ
- ଦଦାତି
Explanation
କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟ ପୂର୍ବକାଳିକ ଅର୍ଥରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ 'କରି' ବୋଲି ବୁଝାଏ। ଦା ଧାତୁର କ୍ତ୍ୱା ରୂପ 'ଦତ୍ତ୍ୱା' ହୁଏ। ଏହା ସମାପ୍ତ କ୍ରିୟାର ଅର୍ଥ ଦିଏ।
Question 20Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ହନ୍' (ମାରିବା) ଧାତୁର ଲଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ହନ୍ତି Correct answer.
- ହନତି
- ହନିଷ୍ୟତି
- ଅହନତ୍
Explanation
ହନ୍ ଧାତୁ ଅନିଟ୍ ଶ୍ରେଣୀର, ଲଟ୍ ଲକାରରେ 'ତି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ଧାତୁର ଅନ୍ତ୍ୟ 'ନ୍' ସ୍ଥାନରେ 'ଂ' ଆଦେଶ ହୋଇ 'ହନ୍ତି' ହୁଏ। ଏହା ଅନିୟମିତ ରୂପ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ହନ୍ତି' ସଠିକ।
Question 21Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ସ୍ତ୍ରୀ' ଶବ୍ଦର ଈକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ସ୍ତ୍ରିୟା Correct answer.
- ସ୍ତ୍ର୍ୟୈ
- ସ୍ତ୍ରୀଃ
- ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ
Explanation
ଈକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ 'ଆ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ 'ଈ' ସ୍ଥାନରେ 'ୟ' ଆଦେଶ ହୁଏ। ତେଣୁ ସ୍ତ୍ରୀ + ଆ = ସ୍ତ୍ରିୟା। ଏହା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ରୂପର ନିୟମ।
Question 22Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଲତା' ଶବ୍ଦର ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଲତାୟାଃ Correct answer.
- ଲତାନାମ୍
- ଲତାଭିଃ
- ଲତାୟୈ
Explanation
ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ 'ଆୟାଃ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ ଲତା + ଆୟାଃ = ଲତାୟାଃ। ଏହା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ରୂପର ମୌଳିକ ନିୟମ।
Question 23Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅନ୍ତରା' ଅବ୍ୟୟ ପରେ 'କୃ' ଧାତୁର କ୍ତ୍ୱା ରୂପ କେଉଁ ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ?
- କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ 'ତୁମୁନ୍' ହୁଏ
- କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ 'ତବ୍ୟ' ହୁଏ
- କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ 'ଅନୀୟ' ହୁଏ
- କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ 'ଲ୍ୟପ୍' ହୁଏ Correct answer.
Explanation
ଅବ୍ୟୟ ଉପସର୍ଗ କିମ୍ବା ଅବ୍ୟୟ ପଦ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲେ କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟ ସ୍ଥାନରେ 'ଲ୍ୟପ୍' ଆଦେଶ ହୁଏ। ତେଣୁ ଅନ୍ତରା + କୃ ର ରୂପ 'ଅନ୍ତରାକୃତ୍ୟ' ହୁଏ। ଏହା କୃଦନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟୟର ବିଶେଷ ନିୟମ।
Question 24Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ରାଜନ୍' ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ରାଜନଃ
- ରାଜନି
- ରାଜ୍ଞା
- ରାଜା Correct answer.
Explanation
ରାଜନ୍ ଶବ୍ଦ ନକାରାନ୍ତ, ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ ଅନ୍ତ୍ୟ 'ନ୍' ଲୋପ ପାଇ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ 'ଅ' ଦୀର୍ଘ ହୁଏ। ତେଣୁ ରାଜନ୍ + ସ୍ = ରାଜା। ଏହା ନକାରାନ୍ତ ରୂପର ବିଶେଷ ନିୟମ।
Question 25Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅତି + ଇଚ୍ଛା' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ଅତ୍ୟିଚ୍ଛା
- ଅତେଚ୍ଛା
- ଅତିଚ୍ଛା
- ଅତୀଚ୍ଛା Correct answer.
Explanation
ଇକାରାନ୍ତ ପୂର୍ବପଦ ପରେ ସମାନ ସ୍ୱର 'ଇ' ଆସିଲେ ଦୁଇଟି ମିଶି ଦୀର୍ଘ 'ଈ' ହୁଏ, ଏହା ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି। ତେଣୁ ଅତି + ଇଚ୍ଛା = ଅତୀଚ୍ଛା। ଏହା ସ୍ୱର ସନ୍ଧିର ନିୟମ।
Question 26Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଦେବ + ଆଲୟ' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ ଏବଂ ଏଥିରେ କେଉଁ ସନ୍ଧି ନିୟମ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ?
- ଦେବାଲୟ - ଅକାର + ଆକାର = ଆକାର (ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି) Correct answer.
- ଦେବଆଲୟ - ଉଭୟ ସ୍ୱର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ
- ଦେବାଆଲୟ - ପୂର୍ବ ସ୍ୱର ଲୋପ ହୁଏ
- ଦେବେଲୟ - ଅକାର + ଆକାର = ଏକାର (ଗୁଣ ସନ୍ଧି)
Explanation
ଅକାର ଓ ଆକାର ପରସ୍ପର ମିଳିଲେ ସ୍ଥାନ ପାଏ ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି, ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ ସ୍ୱର ମିଶି ଏକ ଦୀର୍ଘ ଆକାର ହୁଏ। ଏହି ନିୟମରେ 'ଦେବ + ଆଲୟ' = 'ଦେବାଲୟ' ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହା 'ଅକଃ ସବର୍ଣ୍ଣେ ଦୀର୍ଘଃ' ସୂତ୍ରର ପ୍ରୟୋଗ।
Question 27Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଇତି + ଉକ୍ତମ୍' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ଇତେଉକ୍ତମ୍
- ଇତ୍ୟୁକ୍ତମ୍ Correct answer.
- ଇତ୍ୟୋକ୍ତମ୍
- ଇତିଉକ୍ତମ୍
Explanation
ଇକାର ସହ ଉକାର ମିଳିଲେ ଗୁଣ ସନ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ଫଳ ସ୍ୱର ହେଉଛି 'ୟ' ଧ୍ୱନି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏକ ସ୍ୱର, ଯାହା 'ଇତ୍ୟୁ' ରୂପେ ଲେଖାଯାଏ। ତେଣୁ 'ଇତି + ଉକ୍ତମ୍' = 'ଇତ୍ୟୁକ୍ତମ୍'। ଏହା 'ଇକୋ ଯଣଚି' ସୂତ୍ରର ଫଳ।
Question 28Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ସତ୍ + ଜନଃ' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ସଜ୍ଜନଃ Correct answer.
- ସତ୍ଜନଃ
- ସତ୍ଜନଃ (ତ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ)
- ସଚ୍ଜନଃ
Explanation
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିରେ ପଦାନ୍ତ 'ତ୍' ପରେ 'ଜ' ଆସିଲେ 'ତ୍' ସ୍ଥାନରେ 'ଜ୍' ଆସି ପରବର୍ତ୍ତୀ 'ଜ' ସହ ମିଶେ। ଏହି ନିୟମରେ 'ସତ୍ + ଜନଃ' = 'ସଜ୍ଜନଃ' ହୁଏ। ଏହା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିର ସାଧାରଣ ଉଦାହରଣ।
Question 29Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ନର + ଇନ୍ଦ୍ର' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ନରୈନ୍ଦ୍ର
- ନରିନ୍ଦ୍ର
- ନରଇନ୍ଦ୍ର
- ନରେନ୍ଦ୍ର Correct answer.
Explanation
ଅକାର ସହ ଇକାର ମିଳିଲେ ଗୁଣ ସନ୍ଧି ହୋଇ 'ଏ' ହୁଏ। ତେଣୁ 'ନର + ଇନ୍ଦ୍ର' = 'ନରେନ୍ଦ୍ର'। ଏହା 'ଆଦେକ୍ସଂ ଗୁଣଃ' ସୂତ୍ରର ପ୍ରୟୋଗ।
Question 30Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ମହୀ + ଈଶ' ର ସନ୍ଧି ରୂପ କ'ଣ?
- ମହେଶ
- ମହୀଶ Correct answer.
- ମହୀଈଶ
- ମହୈଶ
Explanation
ଈକାର ସହ ଈକାର ମିଳିଲେ ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି ହୋଇ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଈକାର ହୁଏ। ତେଣୁ 'ମହୀ + ଈଶ' = 'ମହୀଶ'। ଏହା 'ଈଦୂତୌ ଯଣ୍' ସୂତ୍ରର ଫଳ।
Question 31Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଇଚ୍ଛା' ଶବ୍ଦର ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଇଚ୍ଛୟା Correct answer.
- ଇଚ୍ଛା
- ଇଚ୍ଛାଭିଃ
- ଇଚ୍ଛାଏ
Explanation
ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ତୃତୀୟା ଏକବଚନରେ 'ଟା' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗି 'ଆ' ସ୍ଥାନରେ 'ଯା' ହୁଏ। ତେଣୁ 'ଇଚ୍ଛା' ର ରୂପ 'ଇଚ୍ଛୟା'। ଏହା 'ଲତା' ପରି ଆକାରାନ୍ତ ଶବ୍ଦର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରେ।
Question 32Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ସାଧୁ' ଶବ୍ଦର ଉକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ସାଧବଃ
- ସାଧୁଭିଃ Correct answer.
- ସାଧବେ
- ସାଧୁନା
Explanation
ଉକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ତୃତୀୟା ବହୁବଚନରେ 'ଭିଃ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ 'ଉ' ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ। ତେଣୁ 'ସାଧୁ' ର ରୂପ 'ସାଧୁଭିଃ'। 'ଗୁରୁ' ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ନିୟମ ଲାଗେ।
Question 33Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅଗ୍ନି' ଶବ୍ଦର ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଅଗ୍ନୌ Correct answer.
- ଅଗ୍ନୀନାମ୍
- ଅଗ୍ନିନି
- ଅଗ୍ନୟେ
Explanation
ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନରେ 'ଙି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗେ ଏବଂ ପଦାନ୍ତ 'ଇ' ସ୍ଥାନରେ 'ଔ' ହୁଏ। ତେଣୁ 'ଅଗ୍ନି' ର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ ରୂପ 'ଅଗ୍ନୌ'। ଏହା 'ମୁନି' ଶବ୍ଦର 'ମୁନୌ' ରୂପ ସହ ସମାନ ନିୟମ।
Question 34Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଫଲ' ଶବ୍ଦର ନପୁଂସକ ଅକାରାନ୍ତ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଫଲସ୍ୟ
- ଫଲାନି
- ଫଲେନ Correct answer.
- ଫଲାତ୍
Explanation
ନପୁଂସକ ଅକାରାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ତୃତୀୟା ଏକବଚନରେ 'ଟା' ସ୍ଥାନରେ 'ଏନ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ତେଣୁ 'ଫଲ' ର ରୂପ 'ଫଲେନ'। 'ଫଳ' ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ନିୟମ ଲାଗେ।
Question 35Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ମୁନି' ଶବ୍ଦର ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ମୁନିଭିଃ
- ମୁନିମ୍
- ମୁନୟଃ
- ମୁନୀନ୍ Correct answer.
Explanation
ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବହୁବଚନରେ 'ଶସ୍' ସ୍ଥାନରେ 'ନ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗେ ଏବଂ 'ଇ' ଦୀର୍ଘ ହୁଏ। ତେଣୁ 'ମୁନି' ର ରୂପ 'ମୁନୀନ୍'। 'କବି' ର 'କବୀନ୍' ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମରେ ହୁଏ।
Question 36Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଲତା' ଶବ୍ଦର ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଲତାଭ୍ୟାମ୍
- ଲତାୟୈ Correct answer.
- ଲତାୟାଃ
- ଲତାୟାଃ (ପଞ୍ଚମୀ)
Explanation
ଆକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦରେ ଚତୁର୍ଥୀ ଏକବଚନରେ 'ଙେଃ' ସ୍ଥାନରେ 'ଯୈ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗେ। ତେଣୁ 'ଲତା' ର ରୂପ 'ଲତାୟୈ'। 'ସୀତା' ର 'ସୀତାୟୈ' ମଧ୍ୟ ସେହି ନିୟମରେ ସିଦ୍ଧ।
Question 37Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଅସ୍ମଦ୍' ସର୍ବନାମର ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ବହୁବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଅସ୍ମାନ୍ Correct answer.
- ଆବାମ୍
- ଅସ୍ମାଭିଃ
- ଅସ୍ମତ୍
Explanation
ଅସ୍ମଦ୍ ସର୍ବନାମରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବହୁବଚନରେ ରୂପ ହେଉଛି 'ଅସ୍ମାନ୍'। ସର୍ବନାମ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନିୟମ ଅପେକ୍ଷା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। 'ଅସ୍ମାଭିଃ' ତୃତୀୟା ବହୁବଚନର ରୂପ।
Question 38Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'କୃ' (କରିବା) ଧାତୁର ଲଙ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଅକରୋତ୍
- ଅକାର୍ଷୀତ୍ Correct answer.
- କରୋତି
- ଅକୃତ
Explanation
'କୃ' ଧାତୁ ଲଙ୍ ଲକାରରେ 'ଅଙ୍' ଉପସର୍ଗ ଓ 'ଚ୍ଲି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ସହ ବିଶେଷ ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରେ। ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ ରୂପ ହେଉଛି 'ଅକାର୍ଷୀତ୍'। 'ଅକରୋତ୍' ଏହି ଧାତୁର ଲଙ୍ ରୂପ ନୁହେଁ।
Question 39Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ପଠ୍' (ପଢ଼ିବା) ଧାତୁର ଲୃଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ପଠତି
- ପଠିଷ୍ୟତି Correct answer.
- ପଠିତବ୍ୟମ୍
- ଅପାଠୀତ୍
Explanation
ଲୃଟ୍ ଲକାରରେ 'ସ୍ୟ' ଓ 'ତି' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ଧାତୁର 'ଅ' ସ୍ୱର ଇକାର ହୁଏ। ତେଣୁ 'ପଠ୍' ର ଲୃଟ୍ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ 'ପଠିଷ୍ୟତି'। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ କାଳର ସାଧାରଣ ରୂପ।
Question 40Sanskrit Grammar (Vyakarana) - Sandhi, Shabda and Dhatu Rupa
'ଭୂ' (ହେବା) ଧାତୁର ଲୋଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ କ'ଣ?
- ଭବେତ୍
- ଭବତୁ Correct answer.
- ଅଭବତ୍
- ଭବତି
Explanation
ଲୋଟ୍ ଲକାର ଆଜ୍ଞାର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନରେ 'ତୁ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗେ। ତେଣୁ 'ଭୂ' ଧାତୁର ରୂପ 'ଭବତୁ'। 'ଭବେତ୍' ବିଧିଲିଙ୍ଗ ଲକାରର ରୂପ।
Question 41Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
In the prescribed Sanskrit prose passages, the term 'gadya' refers to which form of composition?
- Prose composition written in unbound sentences Correct answer.
- A hymn sung to a fixed melody
- Verses bound by metre and syllable count
- A dialogue-only dramatic form
Explanation
Sanskrit literature is traditionally divided into gadya (prose), padya (verse) and mishra (mixed). Gadya is identified by continuous unbound sentences that are not regulated by chandas or metre, which is what distinguishes it from verse composition.
Question 42Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
A Sanskrit prose work in which the narrative is ornamented with long compounds, elaborate metaphors and rhetorical flourish is best described by which term?
- Bhashya style, commentarial prose
- Sutra style, aphoristic prose
- Gatha style, mixed verse prose
- Alankara-gadya, ornate prose Correct answer.
Explanation
Ornate prose (alankara-gadya) is marked by lengthy samasa compounds, upama and other figures, and a highly polished narrative flow. Aphoristic sutra and commentarial bhashya prose are valued for brevity and precision instead, so ornamentation is the decisive marker.
Question 43Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
In Sanskrit prose narration, the historical present and the frequent use of 'iti' after quoted speech primarily serve which function?
- To mark the close of a quotation or reported thought Correct answer.
- To show that the speaker is a woman
- To indicate future tense in the main clause
- To convert a sentence into a question
Explanation
The particle 'iti' conventionally closes a quotation, reported speech or reported thought, functioning like a closing quotation mark. It does not carry tense or gender information, and it does not turn a statement into an interrogative.
Question 44Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
A prose passage opens with a long compound such as 'niravadya-vimala-kirti-virajita' describing a king. What is the most accurate reading of this compound?
- An avyayibhava meaning 'near the fame'
- A dvandva listing two separate kings
- A tatpurusha meaning 'the fame of the king'
- A bahuvrihi describing the king as one whose spotless fame shines Correct answer.
Explanation
The compound ends in a past participle used adjectivally, so it points to a person possessing spotless, shining fame; that is bahuvrihi (possessive) usage. A dvandva would coordinate members with 'and', a tatpurusha would make the final member the head noun, and an avyayibhava requires an indeclinable first member.
Question 45Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
In Sanskrit prose, a sentence introduced by 'kadaachit' typically signals which narrative setting?
- A direct command to the listener
- An indefinite past occasion, 'once upon a time' Correct answer.
- A strict condition, 'only if'
- A comparison of two equal things
Explanation
The adverb 'kadaachit' means 'at some time' and is a standard opener for a past narrative episode, equivalent to 'once upon a time'. Conditional, imperative and comparative meanings are carried by other markers entirely.
Question 46Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
A prose passage contains the form 'uvacha'. Which grammatical description fits it?
- Third person plural present of the root 'vach'
- First person singular future of the root 'vach'
- Second person dual imperative of the root 'vach'
- Third person singular perfect of the root 'vach', 'he said' Correct answer.
Explanation
The ending '-a' with the strengthened root in 'uvacha' marks third person singular in the perfect tense of 'vach', meaning 'he or she said'. Plural, future and imperative forms take different endings and stem shapes.
Question 47Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
In a prescribed prose narrative, a king is described as 'dharmatma'. What does this bahuvrihi compound convey?
- One whose self is rooted in dharma, i.e. righteous Correct answer.
- Dharma itself personified as a deity
- One who has abandoned dharma
- One who studies the text of dharma
Explanation
'Dharmatma' is a possessive compound meaning 'whose atma is dharma', hence a righteous person. It describes the king's character rather than his scholarship, his abandonment of duty, or the deification of dharma.
Question 48Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
Which feature most reliably distinguishes Sanskrit gadya from padya when both appear in a single prescribed text?
- Presence of proper names only in gadya
- Use of the first person only in padya
- Absence of metrical regulation in gadya versus fixed chandas in padya Correct answer.
- Use of past tense only in gadya
Explanation
The decisive criterion is metrical: padya is composed in named metres with counted syllables, while gadya proceeds in unbound sentences without metrical counting. Tense usage, proper names and person are not genre markers.
Question 49Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
In prose passages, the indeclinable 'atra' most commonly functions as which kind of expression?
- A prefix meaning 'without'
- A locative adverb meaning 'here' or 'in this matter' Correct answer.
- A particle marking a question
- A conjunction meaning 'because'
Explanation
'Atra' is a locative adverbial form meaning 'here' or 'in this connection', often used to introduce a comment on the matter at hand. Causal, interrogative and privative functions belong to other words.
Question 50Sanskrit Prose (Gadya) - Prescribed Texts and Comprehension
A prose sentence reads 'rajaa sabhaam pravishtah'. Which analysis of the participle is correct?
- Past passive participle agreeing with the subject in nominative singular Correct answer.
- Future passive participle agreeing with the subject
- Causative infinitive form
- Present active participle agreeing with the object
Explanation
'Pravishtah' is a past passive participle used actively with an intransitive root, and its masculine nominative singular ending agrees with 'rajaa'. It therefore agrees with the subject, not the object, and it is neither future nor infinitive.