ଉତ୍ତର କୁଞ୍ଜିକାରେ ଦୁଇ ମତ: ସନ୍ଧି ନା ସମାସ

ଦେବାଳୟ। ବିଚ୍ଛେଦ ହେଉଛି ଦେବ + ଆଳୟ; ଯୋଡ଼ାଯିବା ସ୍ଥାନରେ ଆ + ଆ = ଆ ହୋଇଛି। ଏହା ସବର୍ଣ୍ଣ ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧିର ଲକ୍ଷଣ। ପ୍ରଶ୍ନ 'ଭାଙ୍ଗି ଲେଖ' କହିଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ ମୂଳ ଶବ୍ଦ ଦେଖାଇବାକୁ କହିଛି - ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦରେ ହୁଏ। ତେଣୁ ସନ୍ଧି ଉତ୍ତରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନମ୍ବର। ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ ଲେଖିଥିବା ଛାତ୍ରର ବିଗ୍ରହ 'ଦେବଙ୍କ ଆଳୟ' ଅର୍ଥଗତ ଭାବେ ଠିକ୍, ମାତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଅର୍ଥ ନୁହେଁ, ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପଚାରିଛି - ତାକୁ ଅଂଶ ନମ୍ବର ଦିଅ, କାରଣ ସେ ସମ୍ପର୍କିତ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିନାହିଁ।

ଚତୁର୍ଭୁଜ। ବିଚ୍ଛେଦ ଚତୁର୍ + ଭୁଜ। ଏହା ଦୁଇ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ: (କ) ଚାରି ଭୁଜର ସମାହାର - ଦ୍ୱିଗୁ; (ଖ) ଚାରି ଭୁଜ ଯାହାର, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ବା ରାବଣ - ବହୁବ୍ରୀହି। ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି - ବାକ୍ୟରେ ଏହା କାହାକୁ ବୁଝାଉଛି? ବ୍ୟକ୍ତିବାଚକ ଅର୍ଥରେ ଥିଲେ ବହୁବ୍ରୀହି ଠିକ୍; କେବଳ ସଂଖ୍ୟା ବୁଝାଉଥିଲେ ଦ୍ୱିଗୁ। ତେଣୁ କୁଞ୍ଜିକା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ: ଛାତ୍ର ଯେଉଁ ବିଗ୍ରହ ଦେଇଛି, ସେହି ନାମ ଦେଇଥିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନମ୍ବର ଦିଅ।

ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଏଠାରେ ଦୁଇ ସମାନ ପ୍ରଧାନ ପଦ ମିଶିଛନ୍ତି - ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ମଧ୍ୟସ୍ଥ 'ଓ' ଲୋପ ପାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ। ଅ + ଲ ମିଳନରେ କୌଣସି ସ୍ୱର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ, ତେଣୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯିବ ନାହିଁ। ଛାତ୍ରର ଉତ୍ତର ଅସ୍ୱୀକାର କର।

ନୀତି ତିନି ଧାପରେ ଗଢ଼ିବ:

ଧାପ ୧ - ପ୍ରଶ୍ନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୃଥକ କର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଲେଖ: ପ୍ରଶ୍ନ କଣ ମାଗୁଛି (ବିଚ୍ଛେଦ, ନାମ, ବିଗ୍ରହ, ଉଦାହରଣ) ଏବଂ କେଉଁ ଉତ୍ତର ସେହି ମାଗଣାକୁ ପୂରଣ କରେ। ଏହା ଲିଖିତ ହେଲେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମନବୃତ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ।

ଧାପ ୨ - ସ୍ୱୀକୃତ ବିକଳ୍ପର ତାଲିକା। କୁଞ୍ଜିକା ସହ ଏକ 'ସ୍ୱୀକୃତ ବିକଳ୍ପ' ସ୍ତମ୍ଭ ଯୋଡ଼, ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ସେହି ବିକଳ୍ପ ଯାଏ ଯାହା ଭାଷାଗତ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନର ମାଗଣା ପୂରଣ କରେ। ଚତୁର୍ଭୁଜ ପାଇଁ ବହୁବ୍ରୀହି ଏବଂ ଦ୍ୱିଗୁ ଦୁଇଟି ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଦେବାଳୟ ପାଇଁ କେବଳ ସନ୍ଧି ଯାଏ; ତତ୍ପୁରୁଷ ଅଂଶ ନମ୍ବର ପାଏ।

ଧାପ ୩ - ପୁନଃଯାଞ୍ଚ ଓ ପ୍ରମାଣ। ନୀତି ସ୍ଥିର ହେବା ପରେ ସମସ୍ତ ୪୨ ପତ୍ରିକା ପୁନର୍ବାର ଦେଖ, କେବଳ ବିବାଦୀୟ ୧୧ଟି ନୁହେଁ - ନଚେତ୍ ଅନ୍ୟ ପତ୍ରିକାରେ ଥିବା ସମାନ ଉତ୍ତର ଅବହେଳିତ ହେବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ଏକ ପୃଥକ ପତ୍ରରେ ଲିଖିତ ରହୁ, ଯାହା ଅଭିଭାବକ କିମ୍ବା ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇପାରିବ। ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶର ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ - ପରେ ନୁହେଁ।

ମିନିଟ୍ ୧ - ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚିହ୍ନଟ। ବୋର୍ଡରେ ତିନୋଟି ଯୋଡ଼ି ଲେଖ: ରାମ + ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମାତା + ପିତା, ଭାତ + ଡାଲି। ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପଚାର: ଏଠାରେ 'ଓ' କାହିଁକି ଲୁଚିଗଲା? ଉତ୍ତର ଆସିବ - ଦୁଇ ପଦ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱର; ଏହା ହିଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଚିହ୍ନ।

ମିନିଟ୍ ୨ - ସନ୍ଧି ଓ ସମାସର ସୀମା। ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟ ଲେଖ: 'ଦେବ + ଆଳୟ = ଦେବାଳୟ' ଏବଂ ତଳେ ଲେଖ 'ସ୍ୱର ବଦଳିଲା କି?' ଏବଂ 'ଅର୍ଥ ବଦଳିଲା କି?' ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର 'ହଁ' ହେଲେ ସନ୍ଧି, ଦ୍ୱିତୀୟର ଉତ୍ତରରେ ବିଗ୍ରହ ଦରକାର ହେଲେ ସମାସ। ଏହି ଦୁଇ-ପ୍ରଶ୍ନ ପଦ୍ଧତି ଛାତ୍ର ନିଜେ ଲେଖି ରଖିବ।

ମିନିଟ୍ ୩ - ପରୀକ୍ଷା। ଚାରିଟି ଶବ୍ଦ ଦିଅ - ବିଦ୍ୟାଳୟ, ରାଜପୁତ୍ର, ନୀଳକମଳ, ଚତୁର୍ଭୁଜ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି: ବିଚ୍ଛେଦ ଓ କାରଣ। ଯେଉଁ ଛାତ୍ର 'କାରଣ' ଲେଖିବ ନାହିଁ, ତାହା ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁନଃଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବ।

ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱୀକାର କର ଯେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି; ଲୁଚାଇବା ବିଶ୍ୱାସ ଭାଙ୍ଗେ। ତା'ପରେ ତିନୋଟି ତଥ୍ୟ ଦେଖାଅ:

୧ - ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆଧାର। ପ୍ରଶ୍ନର ଭାଷା ('ଭାଙ୍ଗି ଲେଖ') ଓ ଛାତ୍ରର ବିଚ୍ଛେଦ ଦେଖାଇ କୁହ ଯେ ଉତ୍ତରଟି ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ହେବାର କାରଣ କୁଞ୍ଜିକାର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ଥିଲା, ଛାତ୍ରର ଭୁଲ ନୁହେଁ। ଏହା ଦାୟିତ୍ୱ ସ୍ୱୀକାର କରିବାର ସ୍ୱର ହେବ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନୁହେଁ।

୨ - ସମାନ ନୀତିର ପ୍ରମାଣ। ଦେଖାଅ ଯେ କେବଳ ଏହି ପିଲାର ପତ୍ରିକା ନୁହେଁ, ସମାନ ଧରଣର ଉତ୍ତର ଥିବା ଅନ୍ୟ ସବୁ ପତ୍ରିକା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ ହୋଇଛି। ଏହା ପକ୍ଷପାତର ଅଭିଯୋଗ ଦୂର କରେ।

୩ - ଲିଖିତ ଅଭିଲେଖ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ଓ ତାରିଖ ଥିବା ପତ୍ର ଦେଖାଅ ଏବଂ ପ୍ରତିଲିପି ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅ।

ଶେଷରେ କୁହ ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷାରେ କୁଞ୍ଜିକା ସହ 'ସ୍ୱୀକୃତ ବିକଳ୍ପ' ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ, ଯାହା ଏଭଳି ଅଭିଯୋଗ ପୁନରାବୃତ୍ତି ରୋକିବ।