ଉପମା ନା ରୂପକ - ଚାରି ଧାଡ଼ିର ଚିତ୍ର ପଢ଼ିବା

ଏହି ଧାଡ଼ିରେ ତିନୋଟି ଅଂଶ ଅଛି: ଉପମେୟ (ନଦୀ), ଉପମାନ (କଳା କେଶ ଫିଟାଇଥିବା ଯୁବତୀ), ଏବଂ ବାଚକ ଶବ୍ଦ 'ପରି'। ବାଚକ ଶବ୍ଦର ଉପସ୍ଥିତି ହେଉଛି ଉପମାର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଚିହ୍ନ। ତେଣୁ ଉତ୍ତର ଉପମା।

ରୂପକ ହେଉଥିଲା ଯଦି ଲେଖା ଯାଇଥାନ୍ତା - 'ନଦୀ କଳା କେଶ ଫିଟାଇଲା' - ଅର୍ଥାତ୍ ଉପମାନ ଓ ଉପମେୟ ଏକାକାର ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା ଓ 'ପରି' ଲୋପ ପାଇଥାନ୍ତା। ଛାତ୍ରମାନେ 'ପରି ଲାଗିଲା'କୁ ଦୁର୍ବଳ ବାଚକ ଭାବି ଅଣଦେଖା କରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ନଦୀକୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରି ରୂପକ କହିଥାନ୍ତି। ଏହା ଏକ ପ୍ରକୃତ ଭୁଲବୋଧ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତାଧାରା ସୃଜନଶୀଳ।

ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ଦୁଇ ସ୍ତର ରଖ: ନାମ ଭୁଲ ହେଲେ ନାମର ମାର୍କ ଯାଏ ନାହିଁ; ମାତ୍ର କାରଣରେ ଉପମେୟ, ଉପମାନ ଓ ବାଚକ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲେ କାରଣର ମାର୍କ ଦିଅ। ଏହା ଛାତ୍ରକୁ ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖାଏ, କେବଳ ଲେବଲ୍ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା ନୁହେଁ।

ଏଠାରେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଡରିବା ଓ ପଳାଇବାର କ୍ରିୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀର କ୍ରିୟା ନିର୍ଜୀବ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଆରୋପ କରାଯିବା ହେଉଛି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱାରୋପ (ପ୍ରାଣବାଚକ ଅଳଙ୍କାର)। ଏହା ପ୍ରାଥମିକ ଉତ୍ତର।

ଛାତ୍ରର ଯୁକ୍ତି ଶୁଣିବାର ଯୋଗ୍ୟ: ଅନ୍ଧାରର ଗୋଡ଼ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ଅସମ୍ଭବ ବର୍ଣ୍ଣନା - ଏହା ଅତିଶୟୋକ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ସହ ମିଶେ। ମାତ୍ର ଅତିଶୟୋକ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଅତିରଞ୍ଜନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ (ଯଥା - ଏତେ ଅନ୍ଧାର ଯେ ଛୁରୀ ଚାଲିବ), ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱାରୋପ କ୍ରିୟା ଆରୋପ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଦୁଇଟି ଯଦି ଏକସଙ୍ଗେ ଥାଏ, ତେବେ ମିଶ୍ର ଅଳଙ୍କାର କୁହାଯାଏ; ପରୀକ୍ଷାରେ ଏକକ ଉତ୍ତର ମାଗିଥିଲେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱାରୋପ ଲେଖ।

ମୂଲ୍ୟାୟନ: ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱାରୋପ ଲେଖିଥିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଅତିଶୟୋକ୍ତି ଲେଖି ଯଦି 'ଅନ୍ଧାରକୁ ମାନବୀୟ କ୍ରିୟା ଦିଆଯାଇଛି' କହିଛି, ତେବେ କାରଣର ମାର୍କ ଦିଅ - କାରଣ ତାର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଠିକ୍, କେବଳ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଅଲଗା।

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶ୍ନ କର: ପ୍ରଶ୍ନଟି କଣ ମାଗୁଛି? ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ 'ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନାଅ ଓ କାରଣ ଦିଅ', ତେବେ ରାଜନୈତିକ ପାଠ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ନୁହେଁ - ତାହା ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା। ଏହା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ମାର୍କ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ।

ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଦେଖ: ପାଠରେ ଏହି ଦାବିର ସମର୍ଥନ ଅଛି କି? ଧାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକରେ କେବଳ ପ୍ରକୃତିର ଚିତ୍ର ଅଛି - ଊଷା, ନଦୀ, ପାହାଡ଼। କୌଣସି ଶାସନ, ଦେଶ ବା ସମୟର ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ତେଣୁ ପ୍ରତୀକ ପାଠ ଏକ ଅନୁମାନ, ପାଠ୍ୟପ୍ରମାଣିତ ଅର୍ଥ ନୁହେଁ।

ତୃତୀୟରେ ଛାତ୍ରର ଚିନ୍ତାକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅ: ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ 'ତୁମେ ଏହି ଧାଡ଼ିରୁ କଣ ବୁଝିଲ' ଭଳି ଖୋଲା ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ, ତେବେ ଉତ୍ତର ଗ୍ରହଣୀୟ - କିନ୍ତୁ ଶର୍ତ୍ତ ସହ: ଛାତ୍ରକୁ କହିବାକୁ ହେବ ଯେ ଏହା ତା'ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଲେଖକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ହେଉଛି ଅଳଙ୍କାର ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟ।