ସାରାଂଶ ଲେଖା - ୯୦ ଶବ୍ଦ ଭିତରେ ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁ
ଆପଣ ନବମ ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ୨୮୦ ଶବ୍ଦର ଏକ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାର ବିଷୟ ବର୍ଷାର ଜଳ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ। ନିର୍ଦ୍ଦେଶ: 'ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶରେ ସାରାଂଶ ଲେଖ' - ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୯୦ ଶବ୍ଦ। ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ଅଛି: (କ) ବର୍ଷାର ଜଳର ଅପଚୟ, (ଖ) ଛାତ ଜଳ ସଂଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ୪୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚୟ, (ଗ) ପଞ୍ଚାୟତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି। ମାର୍କ ବିଭାଜନ: ବିଷୟବସ୍ତୁ ୩, ଭାଷା ୧, ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା ୧। ତିନୋଟି ଉତ୍ତର ମିଳିଛି - (ଅ) ୮୮ ଶବ୍ଦ, ମୂଳ ଉପବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍ ଉଠାଇ ନିଆଯାଇଛି, ମାତ୍ର ବିନ୍ଦୁ (ଗ) ନାହିଁ; (ଆ) ୬୨ ଶବ୍ଦ, ନିଜ ଭାଷାରେ, ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁ ଅଛି କିନ୍ତୁ ୪୦% ତଥ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି; (ଇ) ୯୫ ଶବ୍ଦ, ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁ ଓ ୪୦% ଅଛି, ମାତ୍ର ଅନୁଚ୍ଛେଦର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍ ରହିଛି।
1. (ଅ), (ଆ), (ଇ) - ତିନୋଟି ଉତ୍ତରକୁ ୫ ମାର୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟାୟାନ କର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନମ୍ବରର କାରଣ ଦିଅ।
Read the worked answer
(ଅ) - ୩/୫। ବିଷୟବସ୍ତୁ ୨ (ତିନି ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ବିନ୍ଦୁ), ଭାଷା ୦.୫ (ଉପବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍ ଥିବାରୁ ନିଜ ଭାଷା ନାହିଁ), ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା ୦.୫ (ଶବ୍ଦ ସୀମା ଭିତରେ ଅଛି, ମାତ୍ର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରିବା ବଦଳେ କାଟି ଦିଆଯାଇଛି)।
(ଆ) - ୪/୫। ବିଷୟବସ୍ତୁ ୨ (୪୦% ତଥ୍ୟ ଛାଡ଼ିଛି - ଏହା ସାରାଂଶର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରମାଣ, ତେଣୁ ଗୋଟିଏ ମାର୍କ କଟେ), ଭାଷା ୧ (ନିଜ ଭାଷା, ସ୍ୱଚ୍ଛ), ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା ୧ (୬୨ ଶବ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ - କମ୍ ଶବ୍ଦ ଆପେ ଭୁଲ ନୁହେଁ, ଯଦି ଅର୍ଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ)।
(ଇ) - ୪/୫। ବିଷୟବସ୍ତୁ ୩ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ), ଭାଷା ୦.୫ (ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍ - ସାରାଂଶ ନିଜ ଭାଷାରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ), ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା ୦.୫ (୯୫ ଶବ୍ଦ - ୯୦ ସୀମାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ)।
ମୋଟ ଦେଖିଲେ (ଆ) ଓ (ଇ) ସମାନ ନମ୍ବର ପାଉଛନ୍ତି, ମାତ୍ର ଭୁଲର ପ୍ରକାର ଅଲଗା: (ଆ) ରେ ତଥ୍ୟ ଅଭାବ, (ଇ) ରେ ମୌଳିକତାର ଅଭାବ। ମନ୍ତବ୍ୟରେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହା ଛାତ୍ରକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଥର କେଉଁ ଦିଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ହେବ ତାହା କହେ।
2. ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍ ଉଠାଇ ନେବା ଓ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ (୪୦%) ଛାଡ଼ିବା - ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଗୁରୁତର ଅପରାଧ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ନୀତି କଣ ହେବ?
Read the worked answer
ଦୁଇଟି ଅଲଗା ପ୍ରକାରର ତ୍ରୁଟି, ତେଣୁ ସିଧା ତୁଳନା କଷ୍ଟକର - ମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ ସାରାଂଶର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥାଏ।
ଯଥାବତ୍ ବାକ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁରୁତର। ସାରାଂଶର ପ୍ରଥମ ଶର୍ତ୍ତ ହେଉଛି - ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖିବା। ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଉଠାଇ ନେଲେ ଛାତ୍ର ବୁଝିଛି କି ନାହିଁ ଜଣା ପଡ଼େ ନାହିଁ; ଏହା ମୂଲ୍ୟାୟନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ହିଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ତଥ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଏକ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ମାତ୍ର ଯଥାବତ୍ ଉତ୍ତର ଏକ ଅଣ-ସାରାଂଶ।
ନୀତି: (୧) ଯଥାବତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ପାଇଁ ଭାଷାର ମାର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯିବ; (୨) ଏକ ବା ଦୁଇ ଶବ୍ଦର ଯଥାବତ୍ ଉଲ୍ଲେଖ (ଯଥା - ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶବ୍ଦ ବା ସଂଖ୍ୟା) ଦଣ୍ଡନୀୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଯୋଗ୍ୟ; (୩) ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ ବା ସଂଖ୍ୟା ଛାଡ଼ିଲେ ବିଷୟବସ୍ତୁରୁ ଅଧା ମାର୍କ କଟିବ, କିନ୍ତୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦର ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ - କେବଳ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ଯୁକ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।
3. ଏହି ତିନୋଟି ଭୁଲରୁ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଆପଣ ୧୦ ମିନିଟ୍ର ଏକ କ୍ଲାସ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କିପରି ଗଢ଼ିବେ?
Read the worked answer
୨ ମିନିଟ୍ - ପ୍ରଶ୍ନ ପୃଥକ କର। ବୋର୍ଡରେ ତିନୋଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଲେଖ: 'କେଉଁ ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁ ଅଛି?', 'କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରମାଣ ଦିଏ?', 'କେଉଁ ବାକ୍ୟ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖିବି?' ଏହା ସାରାଂଶର ତିନି ସ୍ତମ୍ଭ - ବିଷୟ, ପ୍ରମାଣ, ଭାଷା।
୪ ମିନିଟ୍ - ଯୋଡ଼ି କାର୍ଯ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଡ଼ିକୁ ଏକ ଛୋଟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ (୪ ଧାଡ଼ି) ଦିଅ। ଜଣେ ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସେହି ତାଲିକାରୁ ଏକ ୨୫ ଶବ୍ଦର ସାରାଂଶ ଲେଖିବ। ଦୁଇ ମିନିଟ୍ ପରେ ସ୍ଥାନ ବଦଳାଅ।
୩ ମିନିଟ୍ - ଯଥାବତ୍ ଚିହ୍ନଟ। ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତର ବୋର୍ଡରେ ଲେଖ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପଚାର - 'ଏହି ବାକ୍ୟ ମୂଳ ଅନୁଚ୍ଛେଦରୁ ଉଠାଇ ନିଆଯାଇଛି କି?' ଯଦି ହଁ, ତେବେ ତାହା ନିଜ ଭାଷାରେ ପୁନଃଲେଖିବାକୁ କୁହ।
୧ ମିନିଟ୍ - ନିୟମ। ଶେଷରେ ତିନୋଟି ନିୟମ ବୋର୍ଡରେ ଲେଖ ଓ ଛାତ୍ରମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖି ରଖନ୍ତୁ: ତିନି ବିନ୍ଦୁ ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରମାଣ ସଂଖ୍ୟା ରଖ, ବାକ୍ୟ ନିଜ ଭାଷାରେ।
4. ଜଣେ ଛାତ୍ର ଅଭିଯୋଗ କରିଛି ଯେ ୯୫ ଶବ୍ଦ ଲେଖିଥିବାରୁ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଛି, ଅଥଚ ପ୍ରଶ୍ନରେ 'ପ୍ରାୟ ୯୦ ଶବ୍ଦ' କୁହାଯାଇଛି। ଏହାର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଉତ୍ତର କଣ?
Read the worked answer
ଛାତ୍ରର ଅଭିଯୋଗ ଆଂଶିକ ଠିକ୍। 'ପ୍ରାୟ' ଶବ୍ଦ ଏକ ସୀମା ନୁହେଁ, ଏକ ଆନୁମାନିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ୯୫ ଶବ୍ଦ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶର ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ ମାତ୍ର ୫ ଶବ୍ଦ ଅଧିକ - ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ ସହନଶୀଳତା ଭିତରେ ପଡ଼େ।
ତେଣୁ ଉତ୍ତର ଦୁଇ ଭାଗରେ ଦିଅ:
୧ - ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱୀକାର କର ଯେ ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ କାଟିବା ଅନୁଚିତ ଥିଲା। ଯଦି କଟାଯାଇଛି, ତାହା ଫେରାଇ ଦିଅ।
୨ - ପ୍ରକୃତ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କର। ତା'ର ମାର୍କ କଟିଥିଲା ଯଥାବତ୍ ବାକ୍ୟ ପାଇଁ, ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ତା'ର ଉତ୍ତରର ସେହି ବାକ୍ୟଟି ମୂଳ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ସହ ପାଶାପାଶି ରଖି ଦେଖାଅ।
୩ - ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ କର। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷାରୁ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରରେ ଲେଖ - '୯୦ ଶବ୍ଦ ± ୧୦ ଶବ୍ଦ'। ଏହା ଛାତ୍ରକୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୀମା ଦିଏ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିବେଚନାରୁ ରକ୍ଷା କରେ।