I85PREP
⌘ K
Maharashtra SSC Gujarati (First Language) study materials
Maharashtra SSC Gujarati (First Language) study resources

Maharashtra SSC Gujarati (First Language) practice questions

One question at a time. Build your Maharashtra SSC Gujarati (First Language) understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Prose (Gadyavibhag)

ગુજરાતી ગદ્યવિભાગમાં 'નિબંધ' એટલે શું?

  1. લેખકના વિચારો અને અનુભવો રજૂ કરતી ગદ્યરચના Correct answer.
  2. છંદોબદ્ધ ભાવાત્મક રચના
  3. પાત્રોનાં સંવાદોવાળી દૃશ્યરચના
  4. ટૂંકી કથા જેમાં કલ્પિત પાત્રો હોય

Explanation

નિબંધ એ ગદ્યનું સ્વરૂપ છે જેમાં લેખક પોતાના વિચારો, અનુભવો અને મંતવ્યો એક કેન્દ્રિત વિષય પર રજૂ કરે છે. તેમાં કથાવસ્તુ કે સંવાદ મુખ્ય નથી હોતા.

Question 2Prose (Gadyavibhag)

'આત્મકથા' અને 'ચરિત્ર' વચ્ચેનો મુખ્ય ભેદ કયો છે?

  1. બંનેમાં ફક્ત ઐતિહાસિક ઘટનાઓ આવે
  2. આત્મકથા પદ્યમાં, ચરિત્ર ગદ્યમાં લખાય
  3. ચરિત્રમાં કલ્પના હોય, આત્મકથામાં નહીં
  4. આત્મકથામાં લેખક પોતાનું જીવન કહે, ચરિત્રમાં બીજાનું Correct answer.

Explanation

આત્મકથા એ લેખક પોતાના જીવનનું આત્મનિરૂપણ કરે તેવી ગદ્યરચના છે, જ્યારે ચરિત્રમાં કોઈ બીજી વ્યક્તિનું જીવનચરિત્ર રજૂ થાય છે. બંને ગદ્યસ્વરૂપો છે.

Question 3Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યમાં 'ભાવાર્થ' શોધતી વખતે સૌથી પહેલાં શું કરવું યોગ્ય છે?

  1. દરેક શબ્દનો અલગ અર્થકોશ શોધવો
  2. વાક્યોની સંખ્યા ગણવી
  3. આખો ફકરો વાંચી તેનો મુખ્ય વિચાર પકડવો Correct answer.
  4. લેખકનું નામ યાદ કરવું

Explanation

ભાવાર્થ સમજવા માટે ફકરાનું સંપૂર્ણ વાંચન જરૂરી છે, જેથી મુખ્ય વિચાર અને સંદર્ભ સ્પષ્ટ થાય. શબ્દોનો અર્થ સંદર્ભમાં જ સમજાય છે.

Question 4Prose (Gadyavibhag)

'લઘુકથા'માં સામાન્ય રીતે કયું લક્ષણ જોવા મળે છે?

  1. તત્ત્વજ્ઞાનની લાંબી ચર્ચા
  2. છંદ અને પ્રાસની ફરજિયાત ગોઠવણ
  3. એક જ ઘટના પર કેન્દ્રિત સંક્ષિપ્ત કથાવસ્તુ Correct answer.
  4. વિસ્તૃત પાત્રવિકાસ અને અનેક પ્રકરણો

Explanation

લઘુકથા ટૂંકી હોય છે અને સામાન્ય રીતે એક જ ઘટના કે ભાવ પર કેન્દ્રિત હોય છે. તેમાં પાત્રો અને પરિસ્થિતિ સંક્ષિપ્ત રીતે રજૂ થાય.

Question 5Prose (Gadyavibhag)

'રેખાચિત્ર' ગદ્યસ્વરૂપમાં લેખક શું આપે છે?

  1. પાત્રો વચ્ચેનો લાંબો સંવાદ
  2. ઘટનાઓનો કાલક્રમિક ઇતિહાસ
  3. વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વનું સંક્ષિપ્ત શબ્દચિત્ર Correct answer.
  4. કાવ્યાત્મક છંદોની ગોઠવણ

Explanation

રેખાચિત્રમાં લેખક કોઈ વ્યક્તિના રૂપ, સ્વભાવ અને વ્યક્તિત્વનું ટૂંકું પણ જીવંત શબ્દચિત્ર આપે છે. તે ચરિત્ર કરતાં વધુ સંક્ષિપ્ત અને રેખાઓમાં ચિત્રિત હોય છે.

Question 6Prose (Gadyavibhag)

'પ્રસ્તાવના' અને 'ઉપસંહાર' ગદ્યરચનામાં કઈ ભૂમિકા ભજવે છે?

  1. વચ્ચેની ઘટનાઓનું વર્ણન
  2. પાત્રોના સંવાદોની ગોઠવણ
  3. રચનાની શરૂઆત અને અંતનું સમાપન Correct answer.
  4. છંદની ગણતરી

Explanation

પ્રસ્તાવના રચનાનો પ્રારંભ કરાવે છે અને ઉપસંહાર તેનું સમાપન કરે છે, જેમાં મુખ્ય વિચારનો સાર રજૂ થાય. વચ્ચેનો ભાગ વિસ્તારનો હોય છે.

Question 7Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના એક ફકરામાં 'વાક્યસંકલન'નો અર્થ શું છે?

  1. વાક્યોને છંદમાં ગોઠવવાં
  2. દરેક વાક્યને અલગ લખવું
  3. માત્ર શબ્દોની યાદી બનાવવી
  4. વાક્યોને અર્થપૂર્ણ ક્રમમાં જોડવાં Correct answer.

Explanation

વાક્યસંકલન એટલે વાક્યોને એવા ક્રમમાં જોડવાં કે જેમાં વિચારનો પ્રવાહ અને અર્થ સ્પષ્ટ રહે. તે ફકરાની સુસંગતતા જાળવે છે.

Question 8Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગમાં 'લેખકનો ઉદ્દેશ' શોધતી વખતે કઈ બાબત નિર્ણાયક છે?

  1. રચનાનું શીર્ષક કેટલું લાંબું છે
  2. રચના કેટલા પાનાંની છે
  3. લેખક વાચકને કયો વિચાર પહોંચાડવા માંગે છે Correct answer.
  4. ફકરામાં કેટલા અલંકાર છે

Explanation

લેખકનો ઉદ્દેશ એ છે કે તે વાચક સુધી કયો મુખ્ય વિચાર કે સંદેશ પહોંચાડવા માંગે છે. આ સમજવાથી આખી રચનાનો ભાવાર્થ સ્પષ્ટ થાય છે.

Question 9Prose (Gadyavibhag)

'જીવનચરિત્ર'માં લેખક પાસેથી સામાન્ય રીતે કઈ અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે?

  1. છંદોબદ્ધ સ્તુતિ
  2. ફક્ત સંવાદોનું સંકલન
  3. કલ્પિત પાત્રોની મનોરંજક વાર્તા
  4. વ્યક્તિના જીવનની વાસ્તવિક ઘટનાઓનું નિરૂપણ Correct answer.

Explanation

જીવનચરિત્રમાં વ્યક્તિના જીવનની વાસ્તવિક ઘટનાઓ, સિદ્ધિઓ અને સ્વભાવનું નિરૂપણ થાય છે. તે કલ્પિત વાર્તા નથી હોતું.

Question 10Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યફકરામાં લેખકે વારંવાર 'પરંતુ' શબ્દ વાપર્યો છે. તે કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. સમયક્રમનો સંબંધ
  2. કારણ-કાર્યનો સંબંધ
  3. ઉદાહરણનો સંબંધ
  4. વિરોધાભાસ કે વળાંકનો સંબંધ Correct answer.

Explanation

'પરંતુ' જેવા જોડાણશબ્દો પહેલા કહેલી વાતની વિરુદ્ધ કે તેમાં વળાંક દર્શાવે છે. આથી વાચકને વિચારની દિશા બદલાવાનો સંકેત મળે છે.

Question 11Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યરચનામાં 'સંક્ષેપ' કરતી વખતે કઈ બાબત જાળવવી સૌથી જરૂરી છે?

  1. ફકરાની શરૂઆતના શબ્દો
  2. દરેક વિશેષણ અને ઉપમા
  3. વાક્યોની મૂળ લંબાઈ
  4. લેખકના મૂળ વિચાર અને અર્થ Correct answer.

Explanation

સંક્ષેપનો હેતુ રચનાનો મુખ્ય અર્થ જાળવીને તેને ટૂંકાવવાનો છે. આથી લેખકનો મૂળ વિચાર ગુમાવ્યા વિના બિનજરૂરી વિગતો દૂર કરવી જોઈએ.

Question 12Prose (Gadyavibhag)

'ગદ્ય' અને 'પદ્ય' વચ્ચેનો મુખ્ય ભેદ કયો છે?

  1. ગદ્ય ફક્ત નાટકમાં જ આવે
  2. ગદ્ય સ્વાભાવિક ભાષાપ્રવાહમાં, પદ્ય છંદોબદ્ધ Correct answer.
  3. પદ્યમાં ફક્ત સંવાદો હોય
  4. ગદ્યમાં ભાવ નહીં હોય

Explanation

ગદ્ય સ્વાભાવિક બોલાયેલી ભાષાના પ્રવાહમાં ચાલે છે, જ્યારે પદ્યમાં છંદ, લય અને પ્રાસની વ્યવસ્થા હોય છે. બંનેમાં ભાવ હોઈ શકે.

Question 13Prose (Gadyavibhag)

લેખક ગદ્યમાં 'હું' નો ઉપયોગ કરે તો તે કઈ શૈલી દર્શાવે છે?

  1. દ્વિતીય પુરુષની શૈલી
  2. તૃતીય પુરુષની શૈલી
  3. ઉત્તમ પુરુષની શૈલી
  4. પ્રથમ પુરુષની શૈલી Correct answer.

Explanation

'હું' એ પ્રથમ પુરુષનો સર્વનામ છે, તેથી લેખક પોતાના વિશે બોલે ત્યારે તે પ્રથમ પુરુષની શૈલી કહેવાય. આત્મકથા અને વ્યક્તિલક્ષી નિબંધમાં આ સામાન્ય છે.

Question 14Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં દરેક વાક્ય પહેલા વાક્ય સાથે સંકળાયેલું હોવું જોઈએ. આ ગુણને શું કહેવાય?

  1. સુસંગતતા Correct answer.
  2. શબ્દબાહુલ્ય
  3. અલંકારિકતા
  4. છંદબદ્ધતા

Explanation

ફકરાના વાક્યો વચ્ચે વિચારનો સંબંધ જળવાય તેને સુસંગતતા કહેવાય. તેના વિના ફકરો વિખરાયેલો લાગે છે.

Question 15Prose (Gadyavibhag)

લેખક ગદ્યમાં ઉદાહરણ આપીને વિચાર સ્પષ્ટ કરે ત્યારે તેનો હેતુ શું હોય છે?

  1. વાચકને મૂર્ત સમજ આપવી Correct answer.
  2. સંવાદ ઉમેરવો
  3. ફકરાની લંબાઈ વધારવી
  4. છંદ પૂરો કરવો

Explanation

ઉદાહરણ અમૂર્ત વિચારને મૂર્ત અને સમજી શકાય તેવો બનાવે છે. તેનાથી વાચકને લેખકની વાત વાસ્તવિક રીતે સમજાય છે.

Question 16Prose (Gadyavibhag)

'વ્યક્તિલક્ષી નિબંધ'ની ઓળખ કઈ છે?

  1. ફક્ત આંકડા અને માહિતી રજૂ કરે
  2. લેખક પોતાના અનુભવો અને ભાવનાઓ વ્યક્ત કરે Correct answer.
  3. ફક્ત પાત્રોના સંવાદો આપે
  4. ફક્ત છંદોની ચર્ચા કરે

Explanation

વ્યક્તિલક્ષી નિબંધમાં લેખકનો અંગત દૃષ્ટિકોણ, અનુભવો અને લાગણીઓ પ્રધાન હોય છે. તેમાં લેખકનું વ્યક્તિત્વ ઝળકે છે.

Question 17Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં અચાનક વિષય બદલાઈ જાય તો કઈ ખામી સર્જાય છે?

  1. ભાવનાત્મકતા
  2. સુસંગતતાનો ભંગ Correct answer.
  3. શબ્દસૌંદર્ય
  4. લયબદ્ધતા

Explanation

ફકરાનો એક જ મુખ્ય વિચાર હોવો જોઈએ; વચ્ચે વિષય બદલાય તો વિચારપ્રવાહ તૂટે અને સુસંગતતાનો ભંગ થાય. આથી વાચક ગૂંચવાય છે.

Question 18Prose (Gadyavibhag)

લેખક ગદ્યમાં 'જેમ કે' શબ્દપ્રયોગ કરે છે. તે કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. કારણ
  2. ઉદાહરણ Correct answer.
  3. પરિણામ
  4. વિરોધ

Explanation

'જેમ કે' શબ્દપ્રયોગ પહેલા કહેલી વાતનું ઉદાહરણ રજૂ કરે છે. તેનાથી અમૂર્ત વિચાર મૂર્ત બને છે.

Question 19Prose (Gadyavibhag)

'આત્મકથા'માં કયું તત્ત્વ સૌથી વધુ પ્રધાન હોય છે?

  1. લેખકનું આત્મનિરૂપણ Correct answer.
  2. છંદની વિવિધતા
  3. બીજા પાત્રોના સંવાદો
  4. કાલ્પનિક ઘટનાઓ

Explanation

આત્મકથાનો આધાર લેખકનું પોતાનું જીવન અને આત્મનિરૂપણ છે. તેમાં લેખક પોતાના અનુભવો અને વિચારો નિખાલસતાથી રજૂ કરે છે.

Question 20Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના એક ફકરામાં લેખકે પહેલાં સમસ્યા બતાવી, પછી તેનો ઉપાય સૂચવ્યો. આ રચના કયા ક્રમને અનુસરે છે?

  1. ભૌગોલિક ક્રમ
  2. સમસ્યા-ઉપાય ક્રમ Correct answer.
  3. અક્ષરક્રમ
  4. કાલક્રમિક ક્રમ

Explanation

પહેલાં સમસ્યા અને પછી ઉપાય રજૂ કરવાથી વિચારનો તાર્કિક ક્રમ સ્પષ્ટ થાય છે. આ રચનાને સમસ્યા-ઉપાય ક્રમ કહેવાય.

Question 21Prose (Gadyavibhag)

'તે ગયો' અને 'તેણે કહ્યું' - આ બંનેમાં કયો પુરુષ વપરાયો છે?

  1. પ્રથમ પુરુષ
  2. તૃતીય પુરુષ Correct answer.
  3. દ્વિતીય પુરુષ
  4. સંબોધન પુરુષ

Explanation

'તે' અને 'તેણે' જેવા સર્વનામો તૃતીય પુરુષ દર્શાવે છે, જેમાં કર્તા વિશે બહારથી વાત થાય છે. પ્રથમ પુરુષમાં 'હું' અને દ્વિતીયમાં 'તું' આવે.

Question 22Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે એક જ વિચારને પુનરાવર્તિત રીતે રજૂ કર્યો છે. આનાથી કઈ અસર થાય છે?

  1. છંદ ખોટો થાય છે
  2. ફકરો અર્થહીન બને છે
  3. વિચાર પર ભાર મુકાય છે Correct answer.
  4. સુસંગતતા સંપૂર્ણ તૂટે છે

Explanation

એક જ વિચારનું સભાન પુનરાવર્તન તેના પર ભાર મૂકે છે અને વાચકનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જો કે અતિરેક થાય તો ફકરો બોજારૂપ બની શકે.

Question 23Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યરચનામાં 'દૃષ્ટાંતકથા'નો ઉપયોગ કયા હેતુથી થાય છે?

  1. ફકરાને લાંબો બનાવવા
  2. ફક્ત પાત્રોની સંખ્યા વધારવા
  3. છંદની ગોઠવણ કરવા
  4. વિચારને વાર્તાના માધ્યમથી સ્પષ્ટ કરવા Correct answer.

Explanation

દૃષ્ટાંતકથા એ નાની કથા છે જેના દ્વારા લેખક કોઈ નૈતિક કે વિચારણીય વાત સરળતાથી સમજાવે છે. તેનાથી અમૂર્ત વિચાર મૂર્ત બને છે.

Question 24Prose (Gadyavibhag)

લેખક ગદ્યમાં 'અમે' વાપરે પણ 'હું' ન વાપરે તો તે કઈ શૈલી દર્શાવે છે?

  1. દ્વિતીય પુરુષ બહુવચન
  2. તૃતીય પુરુષ એકવચન
  3. વ્યક્તિલક્ષી પ્રથમ પુરુષ બહુવચન Correct answer.
  4. નિર્વ્યક્તિક તૃતીય પુરુષ

Explanation

'અમે' એ પ્રથમ પુરુષ બહુવચનનું સર્વનામ છે, જેમાં લેખક પોતાને સમૂહ સાથે જોડે છે. 'હું' ન વાપરવાથી વ્યક્તિગત ભાર ઓછો થાય પણ પુરુષ પ્રથમ જ રહે.

Question 25Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યફકરામાં લેખકે અંતે પ્રશ્ન ઉપસ્થિત કર્યો છે. આ રચનાત્મક પસંદગીનું મુખ્ય પરિણામ શું છે?

  1. ફકરાનો અર્થ સંપૂર્ણ સમાપ્ત કરવો
  2. છંદ પૂરો કરવો
  3. વાચકને વિચારવા પ્રેરવો Correct answer.
  4. સંવાદની શરૂઆત કરવી

Explanation

અંતે પ્રશ્ન મૂકવાથી લેખક વાચકને પોતાની રીતે વિચારવા પ્રેરે છે અને વિષયને ખુલ્લો રાખે છે. તે સમાપનને બદલે ચિંતનનું નિમંત્રણ છે.

Question 26Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે ઘટનાઓને જે ક્રમમાં બની હતી તે ક્રમમાં જ રજૂ કરી છે. આ રચનાને શું કહેવાય?

  1. વર્ણનાત્મક રચના
  2. તાર્કિક રચના
  3. સંવાદાત્મક રચના
  4. કાલાનુક્રમિક રચના Correct answer.

Explanation

જ્યારે લેખક ઘટનાઓને બનવાના સમયક્રમ પ્રમાણે ગોઠવે છે, ત્યારે તેને કાલાનુક્રમિક રચના કહેવાય. આ રચનામાં કાર્યકારણનો સંબંધ સ્વયંસ્ફુરિત બને છે અને વાચકને ઘટનાવિકાસ સમજવો સરળ થાય છે.

Question 27Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના એક ફકરામાં લેખકે એક જ વિચારને જુદા જુદા શબ્દોમાં ત્રણ વાર લખ્યો છે. આ પુનરાવર્તનથી ફકરા પર કેવી અસર થાય?

  1. ફકરો વધુ રસપ્રદ બને છે
  2. વાચનગતિ ઝડપી બને છે
  3. અર્થમાં અસ્પષ્ટતા વધે છે
  4. વિચાર પર ભાર મુકાય છે Correct answer.

Explanation

એક જ વિચારને પુનરાવર્તિત કરવાથી લેખકનો મુખ્ય મુદ્દો વાચકના મનમાં દૃઢ થાય છે. પરંતુ આ પુનરાવર્તન શૈલીય દૃષ્ટિએ ફકરાને ભારે બનાવી શકે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ સંયમિત રીતે થવો જોઈએ.

Question 28Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે એક વિચાર રજૂ કર્યા પછી તેની વિરુદ્ધની દલીલ પણ રજૂ કરી છે. આ પદ્ધતિનું મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?

  1. પોતાની દલીલને વધુ મજબૂત બનાવવી Correct answer.
  2. લેખની લંબાઈ વધારવી
  3. વાચકને મૂંઝવવો
  4. વિરોધી મતને સમર્થન આપવું

Explanation

વિરુદ્ધ દલીલ રજૂ કરીને તેનું ખંડન કરવાથી લેખકની પોતાની દલીલ વધુ પ્રબળ લાગે છે. આને દ્વંદ્વાત્મક પદ્ધતિ કહેવાય, જેમાં વિરોધી મતને સ્થાન આપીને તેની નબળાઈ દર્શાવવામાં આવે છે.

Question 29Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે 'ઉદાહરણ તરીકે' શબ્દપ્રયોગ કર્યો છે. તે કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. વિરોધ
  2. દૃષ્ટાંત Correct answer.
  3. પરિણામ
  4. કારણ

Explanation

'ઉદાહરણ તરીકે' શબ્દપ્રયોગ પહેલાં કહેલા વિચારને સ્પષ્ટ કરવા માટે દૃષ્ટાંત રજૂ કરે છે. તે સામાન્ય વિધાનને વિશિષ્ટ કિસ્સા સાથે જોડે છે, જેથી વાચકને અર્થ સહેલો સમજાય.

Question 30Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યપાઠમાં લેખકે પ્રથમ ગામનું દુષ્કાળગ્રસ્ત ચિત્ર રજૂ કર્યું, પછી સરકારી યોજનાઓની માહિતી આપી અને અંતે પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો. આ રચનાનો ક્રમ કયો છે?

  1. અભિપ્રાય – વર્ણન – માહિતી
  2. માહિતી – અભિપ્રાય – વર્ણન
  3. વર્ણન – માહિતી – અભિપ્રાય Correct answer.
  4. વર્ણન – અભિપ્રાય – માહિતી

Explanation

લેખકે પહેલાં દૃશ્યનું વર્ણન કર્યું, ત્યારબાદ તથ્યાત્મક માહિતી આપી અને અંતે પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કર્યો. આ ક્રમ વાચકને પહેલાં સ્થિતિ સમજાવે, પછી ઉપલબ્ધ સાધનો બતાવે અને અંતે મૂલ્યાંકન આપે છે.

Question 31Prose (Gadyavibhag)

'જીવનચરિત્ર' ગદ્યપ્રકારમાં લેખક પાસેથી સામાન્ય રીતે કઈ અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે?

  1. સમાજના સુધારા માટેની દલીલ
  2. કાલ્પનિક ઘટનાઓનું વર્ણન
  3. પોતાના અનુભવોનું આત્મકથન
  4. ચરિત્રનારના જીવનની તટસ્થ રજૂઆત Correct answer.

Explanation

જીવનચરિત્ર એ અન્ય વ્યક્તિના જીવનનું વૃત્તાંત હોય છે, જેમાં લેખકે તથ્યો અને ઘટનાઓને નિષ્પક્ષ રીતે રજૂ કરવાની હોય છે. લેખકનું પોતાનું જીવન નહીં, પરંતુ ચરિત્રનારનું જીવન કેન્દ્રમાં હોય છે.

Question 32Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખક 'તેથી' શબ્દનો વારંવાર ઉપયોગ કરે છે. આ શબ્દ કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. સ્થળ
  2. સમય
  3. વિરોધ
  4. કારણ-પરિણામ Correct answer.

Explanation

'તેથી' એ નિષ્કર્ષ કે પરિણામ દર્શાવતો સંબંધદર્શક શબ્દ છે. તે પહેલાં કહેલી બાબતને કારણ તરીકે ગ્રહણ કરીને પછીની બાબતને તેનું પરિણામ બતાવે છે.

Question 33Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યરચનામાં લેખકે શરૂઆતમાં જ પ્રશ્ન ઉપસ્થિત કર્યો અને પછી તેનો ઉત્તર આપ્યો. આ રચનાત્મક પસંદગીનું મુખ્ય પરિણામ શું છે?

  1. લેખનો અંત અસ્પષ્ટ બને છે
  2. વિષય બદલાઈ જાય છે
  3. લેખની લંબાઈ ઘટે છે
  4. વાચકની જિજ્ઞાસા જાગે છે Correct answer.

Explanation

શરૂઆતમાં પ્રશ્ન ઉપસ્થિત કરવાથી વાચકના મનમાં જિજ્ઞાસા ઊભી થાય છે અને તે ઉત્તર જાણવા આતુર બને છે. આ પદ્ધતિ વાચકને લેખ સાથે જોડી રાખે છે અને તેનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

Question 34Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે પોતાના વિચારને સમર્થન આપવા માટે એક પ્રસંગનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ પ્રસંગનું ગદ્યમાં શું કાર્ય છે?

  1. લેખકની નિષ્ણાતતા દર્શાવવી
  2. પાઠની લંબાઈ વધારવી
  3. બીજા વિષયની ચર્ચા કરવી
  4. વિચારને મૂર્ત રૂપ આપવું Correct answer.

Explanation

પ્રસંગ કે દૃષ્ટાંત અમૂર્ત વિચારને મૂર્ત બનાવે છે, જેથી વાચક તેને સહેલાઈથી સમજી શકે. તે વિચારને પુષ્ટિ આપે છે અને ફકરાને રસપ્રદ બનાવે છે.

Question 35Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે એક જ વાક્યમાં બે વિચારોને 'અને' દ્વારા જોડ્યા છે. આ જોડાણ કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. શરત
  2. સંવર્ધન Correct answer.
  3. કારણ
  4. વિરોધ

Explanation

'અને' સંયોજક બે સમાન કક્ષાના વિચારોને જોડે છે, જેને સંવર્ધન સંબંધ કહેવાય. તે બંને વિચારોને એકસાથે રજૂ કરે છે અને તેમની વચ્ચેનો વિરોધ કે કારણભાવ દર્શાવતો નથી.

Question 36Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યપાઠમાં લેખકે ઘટનાઓને કાલક્રમમાં ન રજૂ કરતાં વિષયના મહત્ત્વ પ્રમાણે ગોઠવી છે. આ રચનાને શું કહેવાય?

  1. કાલાનુક્રમિક રચના
  2. સ્થળાનુક્રમિક રચના
  3. સંવાદાત્મક રચના
  4. વિષયાનુક્રમિક રચના Correct answer.

Explanation

જ્યારે લેખક ઘટનાઓને સમય પ્રમાણે નહીં, પરંતુ વિષયના મહત્ત્વ કે તાર્કિક ક્રમ પ્રમાણે ગોઠવે છે, ત્યારે તેને વિષયાનુક્રમિક રચના કહેવાય. આ રચનામાં દરેક મુદ્દો પહેલાંના મુદ્દા સાથે તાર્કિક રીતે જોડાયેલો હોય છે.

Question 37Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે અંતે એક પ્રશ્ન ઉપસ્થિત કર્યો છે. આ રચનાત્મક પસંદગીનું મુખ્ય પરિણામ શું છે?

  1. વિષય બદલાઈ જાય છે
  2. વાચક વિચારવા પ્રેરાય છે Correct answer.
  3. લેખની લંબાઈ ઘટે છે
  4. લેખનો અંત અસ્પષ્ટ બને છે

Explanation

અંતે પ્રશ્ન ઉપસ્થિત કરવાથી વાચક પોતે વિચારવા પ્રેરાય છે અને લેખ સાથે સક્રિય રીતે જોડાય છે. આ પદ્ધતિ લેખને બંધ ન કરતાં વિચારને ખુલ્લો રાખે છે, જેથી ચર્ચા ચાલુ રહે.

Question 38Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે 'કારણ કે' શબ્દપ્રયોગ કર્યો છે. તે કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. કારણ Correct answer.
  2. પરિણામ
  3. ઉદાહરણ
  4. વિરોધ

Explanation

'કારણ કે' એ કારણ દર્શાવતો સંબંધદર્શક શબ્દ છે, જે પહેલાં કહેલી બાબતનું કારણ પછીના વાક્યમાં આપે છે. તે પરિણામ, વિરોધ કે ઉદાહરણ દર્શાવતો નથી.

Question 39Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યરચનામાં લેખકે એક જ ફકરામાં ત્રણ જુદા જુદા વિષયોને સાંકળ્યા છે. આનાથી કઈ ખામી સર્જાય છે?

  1. વિષયની એકતા ભંગાય છે Correct answer.
  2. ફકરો વધુ રસપ્રદ બને છે
  3. અર્થ વધુ સ્પષ્ટ થાય છે
  4. વાચનગતિ સુધરે છે

Explanation

એક ફકરામાં એક જ મુખ્ય વિચાર હોવો જોઈએ; જુદા જુદા વિષયો ભેગા કરવાથી ફકરાની એકતા ભંગાય છે. વાચકને લેખકનો મુખ્ય મુદ્દો પકડવો મુશ્કેલ થઈ જાય છે.

Question 40Prose (Gadyavibhag)

'આત્મકથા' ગદ્યપ્રકારમાં કયું તત્ત્વ સૌથી વધુ પ્રધાન હોય છે?

  1. સામાજિક સમસ્યાઓનું વિશ્લેષણ
  2. લેખકનું પોતાનું જીવનવૃત્તાંત Correct answer.
  3. બીજાના જીવનનું વર્ણન
  4. કાલ્પનિક પાત્રોની ઘટનાઓ

Explanation

આત્મકથા એ લેખક પોતાના જીવનનું વૃત્તાંત જાતે લખે તેવો ગદ્યપ્રકાર છે, જેમાં 'હું' નું સ્થાન મુખ્ય હોય છે. તેમાં લેખકના અનુભવો, વિચારો અને ભાવનાઓ પ્રામાણિક રીતે રજૂ થાય છે.

Question 41Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે એક વિચારને પ્રથમ સામાન્ય રીતે રજૂ કર્યો અને પછી તેને વિશિષ્ટ ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવ્યો. આ પદ્ધતિને શું કહેવાય?

  1. વિશિષ્ટથી સામાન્ય તરફની ગતિ
  2. સામાન્યથી વિશિષ્ટ તરફની ગતિ Correct answer.
  3. કાલાનુક્રમિક ગતિ
  4. સ્થળાનુક્રમિક ગતિ

Explanation

જ્યારે લેખક પહેલાં વ્યાપક વિચાર રજૂ કરે અને પછી તેને ચોક્કસ ઉદાહરણ દ્વારા સ્પષ્ટ કરે, ત્યારે તે સામાન્યથી વિશિષ્ટ તરફની ગતિ કહેવાય. આ પદ્ધતિ વાચકને પહેલાં સિદ્ધાંત અને પછી તેનો વ્યવહાર સમજાવે છે.

Question 42Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે 'જો...તો' રચનાનો ઉપયોગ કર્યો છે. તે કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. વિરોધ
  2. કારણ
  3. ઉદાહરણ
  4. શરત Correct answer.

Explanation

'જો...તો' રચના શરત દર્શાવે છે, જેમાં પહેલાં શરત મૂકવામાં આવે છે અને પછી તેનું પરિણામ આપવામાં આવે છે. તે કારણ, વિરોધ કે ઉદાહરણ દર્શાવતી નથી.

Question 43Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યપાઠમાં લેખકે ઘટનાઓને સ્થળ પ્રમાણે ગોઠવી છે, જેમ કે પહેલાં ગામ, પછી શહેર અને અંતે પર્વત. આ રચનાને શું કહેવાય?

  1. વિષયાનુક્રમિક રચના
  2. સ્થળાનુક્રમિક રચના Correct answer.
  3. સંવાદાત્મક રચના
  4. કાલાનુક્રમિક રચના

Explanation

જ્યારે લેખક ઘટનાઓને સ્થળના ક્રમ પ્રમાણે રજૂ કરે છે, ત્યારે તેને સ્થળાનુક્રમિક રચના કહેવાય. આ રચનામાં સ્થળ બદલાવા સાથે ઘટનાઓ કે વર્ણન પણ બદલાય છે.

Question 44Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે પોતાની દલીલને સમર્થન આપવા માટે આંકડાઓ રજૂ કર્યા છે. આ પદ્ધતિનું મુખ્ય કાર્ય શું છે?

  1. દલીલને વિશ્વસનીયતા આપવી Correct answer.
  2. પાઠને કંટાળાજનક બનાવવો
  3. વાચકને ગેરમાર્ગે દોરવો
  4. લેખની લંબાઈ વધારવી

Explanation

આંકડાઓ તથ્યાત્મક પુરાવા પૂરા પાડે છે, જેથી લેખકની દલીલ વધુ વિશ્વસનીય લાગે. વાચક સંખ્યાઓને આધારે દલીલની પુષ્ટિ કરી શકે છે.

Question 45Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે એક જ વિચારને જુદા જુદા શબ્દોમાં રજૂ કર્યો છે. આ શૈલીય લક્ષણને શું કહેવાય?

  1. વિરોધાભાસ
  2. ઉપમા
  3. પર્યાયવિસ્તાર Correct answer.
  4. રૂપક

Explanation

એક જ વિચારને જુદા જુદા શબ્દોમાં રજૂ કરવાની ક્રિયાને પર્યાયવિસ્તાર કહેવાય. આ શૈલી લેખકને વિચારને વધુ ઊંડાણથી સમજાવવાની તક આપે છે, પરંતુ અતિ થાય તો પુનરાવર્તનનો ભાસ થાય.

Question 46Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગમાં 'સંક્ષેપ' કરતી વખતે કઈ બાબત જાળવવી સૌથી જરૂરી છે?

  1. મૂળ લેખકનો મુખ્ય વિચાર Correct answer.
  2. લેખકના શબ્દોનો ક્રમ
  3. બધા ઉદાહરણો
  4. દરેક વાક્યની નકલ

Explanation

સંક્ષેપ કરતી વખતે મૂળ લેખકનો મુખ્ય વિચાર અને આશય જળવાવો જોઈએ, પરંતુ ગૌણ વિગતો દૂર કરી શકાય. આનાથી સંક્ષેપ મૂળના અર્થને ન્યાય આપે છે અને લેખકની દૃષ્ટિ વિકૃત થતી નથી.

Question 47Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યપાઠમાં લેખકે એક જ ઘટનાને ત્રણ જુદા જુદા પાત્રોના દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરી છે. આ રચનાને શું કહેવાય?

  1. સંવાદાત્મક રચના
  2. બહુદૃષ્ટિકોણ રચના Correct answer.
  3. વર્ણનાત્મક રચના
  4. કાલાનુક્રમિક રચના

Explanation

જ્યારે લેખક એક જ ઘટનાને જુદા જુદા પાત્રોના દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરે છે, ત્યારે તેને બહુદૃષ્ટિકોણ રચના કહેવાય. આ રચના ઘટનાને વધુ સંપૂર્ણ અને નિષ્પક્ષ રીતે સમજવામાં મદદ કરે છે.

Question 48Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યના ફકરામાં લેખકે 'અમે' વાપર્યું છે પરંતુ 'હું' વાપર્યું નથી. આ કઈ શૈલી દર્શાવે છે?

  1. સંવાદાત્મક શૈલી
  2. સામૂહિક શૈલી Correct answer.
  3. વ્યક્તિલક્ષી શૈલી
  4. વર્ણનાત્મક શૈલી

Explanation

'અમે' નો ઉપયોગ સામૂહિક શૈલી દર્શાવે છે, જેમાં લેખક પોતાને એક જૂથના ભાગ રૂપે રજૂ કરે છે. આનાથી લેખમાં સહભાગિતાનો ભાવ જાગે છે અને વ્યક્તિગત અહં ઓછું થાય છે.

Question 49Prose (Gadyavibhag)

ગદ્યવિભાગના પાઠમાં લેખકે એક વિચાર રજૂ કર્યા પછી તેને વારંવાર દોહરાવ્યો છે. આ પુનરાવર્તનથી ફકરાની કઈ ગુણવત્તા પર અસર થાય છે?

  1. તટસ્થતા
  2. રસપ્રદતા
  3. સ્પષ્ટતા
  4. સંક્ષિપ્તતા Correct answer.

Explanation

એક જ વિચારને વારંવાર દોહરાવવાથી ફકરો લાંબો થાય છે અને તેની સંક્ષિપ્તતા ઘટે છે. સારા ગદ્યમાં વિચારને ઓછા શબ્દોમાં સ્પષ્ટ કરવાનો પ્રયત્ન હોય છે.

Question 50Prose (Gadyavibhag)

એક ગદ્યપાઠમાં લેખકે ઘટનાઓને વિષયના મહત્ત્વ પ્રમાણે ગોઠવી છે, સમય પ્રમાણે નહીં. આ રચનાનો મુખ્ય લાભ શું છે?

  1. સ્થળનું વર્ણન સરળ બને છે
  2. ઘટનાઓનો સમયક્રમ સ્પષ્ટ થાય છે
  3. પાત્રોનો વિકાસ દર્શાવાય છે
  4. મુખ્ય મુદ્દો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થાય છે Correct answer.

Explanation

વિષયાનુક્રમિક રચનામાં લેખક મહત્ત્વના મુદ્દાઓને પહેલાં રજૂ કરે છે, જેથી વાચકનું ધ્યાન મુખ્ય વિચાર પર કેન્દ્રિત રહે. આ રચના તાર્કિક સંબંધોને સ્પષ્ટ કરે છે, પરંતુ સમયક્રમ ગૌણ બની જાય છે.