ઝડપી વાંચન અને સમજ: અપરિચિત ગદ્યખંડ
ઝડપી વાંચન અને સમજ વિભાગમાં અપરિચિત ગદ્યખંડ આપીને સીધા પ્રશ્નો, અનુમાન, શબ્દાર્થ, શીર્ષક, ઘટનાક્રમ અને સૂચના-આધારિત ઉત્તર માગવામાં આવે છે. અહીં ઝડપી નજર (skimming) અને ચોક્કસ માહિતી શોધવાની કુશળતા (scanning) બંને કામ લાગે.
વ્યવહારુ ક્રમ
- પહેલાં પ્રશ્નો વાંચો, જેથી ખંડમાં કઈ માહિતી શોધવી તે ખબર પડે; પછી ખંડ એકવાર સંપૂર્ણ વાંચો.
- નામ, તારીખ, સંખ્યા, સ્થળ અને નકારાત્મક શબ્દો (નહીં, કદી નહીં, ફક્ત) પર ચિહ્ન કરો.
- સીધો પ્રશ્ન હોય તો ખંડના શબ્દોમાં નહીં, પરંતુ ટૂંકા જવાબમાં લખો.
- “કારણ શું?” પૂછાય તો કાર્ય-કારણ સંબંધ સ્પષ્ટ કરો; “શીર્ષક” પૂછાય તો કેન્દ્રીય વિચારને આવરી લેતું નામ આપો.
કાર્યરીતિ ઉદાહરણ
ખંડ: “નદી કિનારે વસેલું ગામ દર વર્ષે પૂરનો સામનો કરે છે. આ વખતે યુવાનોએ પહેલાં જ ખાડા ખોદ્યા અને કિનારે વૃક્ષો વાવ્યાં; તેથી પાણીનો પ્રવાહ ધીમો પડ્યો.” પ્રશ્ન: “યુવાનોના પગલાંનું પરિણામ શું થયું?” ઉત્તર: “પાણીનો પ્રવાહ ધીમો પડ્યો.” તર્ક: “તેથી” શબ્દ કારણ-પરિણામ જોડે છે; ખાડા અને વૃક્ષો કારણ છે, પ્રવાહ ધીમો પડવો પરિણામ છે.
ગુણ ગુમાવતી ભૂલો
- પ્રશ્નમાં “નથી” હોવા છતાં હકારાત્મક ઉત્તર પસંદ કરવો.
- ખંડનું આખું વાક્ય લખીને શબ્દમર્યાદા વટાવવી.
- પોતાનું અનુમાન ખંડના પુરાવા તરીકે રજૂ કરવું.
- શીર્ષકમાં ખંડના ગૌણ વિગતને મુખ્ય બનાવવી.