નિબંધ અને પત્રલેખન: રચના અને ફોર્મેટ
નિબંધ અને પત્રલેખન વિભાગમાં વિચારોની ગોઠવણ, ભાષાશુદ્ધિ, સંદર્ભાનુકૂલ શૈલી અને નિર્ધારિત ફોર્મેટનું પાલન ચકાસાય છે. સારો ઉત્તર લાંબો હોવો જરૂરી નથી; સ્પષ્ટ પ્રસ્તાવ, ક્રમબદ્ધ વિગત અને સમારોપ જરૂરી છે.
નિબંધની રચના
- પ્રસ્તાવમાં વિષયની વ્યાખ્યા કે પ્રાસંગિક પ્રશ્નથી શરૂઆત કરો.
- મધ્ય ભાગમાં 2-3 મુખ્ય મુદ્દા; દરેક મુદ્દા સાથે ઉદાહરણ, કારણ કે અનુભવ.
- સમારોપમાં પુનરાવર્તન નહીં, પણ તારણ કે સૂચન આપો.
- એક પરિચ્છેદમાં એક કેન્દ્રીય વિચાર રાખો; જોડાણ માટે “તેથી”, “પરંતુ”, “ઉદાહરણ તરીકે” વાપરો.
પત્રનું ફોર્મેટ
- ઔપચારિક પત્રમાં પ્રેષકનું સરનામું, તારીખ, સંબોધકનું સરનામું, વિષય, સંબોધન, મુખ્ય ભાગ, આભાર/વિનંતી અને સહી.
- અનૌપચારિક પત્રમાં સંબંધ અનુસાર સંબોધન; ભાષા સહજ પણ શિસ્તબદ્ધ.
- વિષય એક જ લાઇનમાં; પત્રના ભાગમાં વિષયની બહારની માહિતી નહીં.
કાર્યરીતિ ઉદાહરણ
“વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિ તરીકે આચાર્યને પુસ્તક-પ્રદર્શન માટે પરવાનગી માગતો પત્ર” લખવાનો છે. તર્ક: પ્રેષક વિદ્યાર્થી, પ્રાપ્તિકર્તા આચાર્ય, હેતુ પરવાનગી; તેથી ઔપચારિક સંબોધન “આદરણીય આચાર્યશ્રી”, વિષય “પુસ્તક-પ્રદર્શન માટે પરવાનગી અંગે”, અને વિનંતીના ભાગમાં તારીખ, સ્થળ, સંખ્યા જેવી ચોક્કસ વિગતો આવે. “હાય” કે “ચાલો” જેવી બોલચાલની ભાષા ટાળો.
ગુણ ગુમાવતી ભૂલો
- પત્રમાં તારીખ કે વિષય છોડી દેવો.
- નિબંધમાં વિષયથી દૂરનો પરિચ્છેદ ઉમેરવો.
- ઔપચારિક પત્રમાં અનૌપચારિક ટોન વાપરવો.
- શબ્દમર્યાદા કરતાં ઘણો વધારે લખવો.