રચના અને લેખનકૌશલ્ય: નિબંધ, પત્ર, અહેવાલ, સારલેખન
આ વિભાગમાં નિબંધ, પત્ર, અહેવાલ અને સારલેખન જેવા રચનાત્મક પ્રશ્નો પૂછાય છે. અહીં ફોર્મેટ અને ભાષાશુદ્ધિ બંને સાથે ગુણ મેળવાય છે.
નિબંધ
- પ્રસ્તાવના, પછી ત્રણ-ચાર વિકાસ ફકરા, અંતે ઉપસંહાર.
- એક જ વિચારસરણી પકડી રાખો; ઉદાહરણ, કહેવત કે આંકડો ઉમેરો.
- શીર્ષક આપો અને શબ્દમર્યાદા પાળો.
પત્ર
ઔપચારિક પત્રમાં પ્રેષકનું સરનામું, તારીખ, પ્રાપ્તિકર્તાનું સરનામું, વિષય, સંબોધન, મુખ્ય ભાગ, આભાર કે વંદન, સહી અને નામ - આ ક્રમ પાળો. અનૌપચારિક પત્રમાં સંબંધીને પ્રિય સંબોધન સાથે ભાવપૂર્ણ ભાષા વાપરો.
અહેવાલ
શીર્ષક, સ્થળ અને તારીખ, પ્રસ્તાવના, ઘટનાક્રમ, પ્રતિભાવ અને નિષ્કર્ષ. ભાષા નિર્વૈયક્તિક અને ભૂતકાળની રાખો; હું ટાળો.
સારલેખન
- આશરે એક-તૃતીયાંશ શબ્દોમાં લખો.
- પોતાના શબ્દો વાપરો; પ્રથમ પુરુષ, સંવાદ અને ઉદાહરણ કાઢી નાખો.
- શીર્ષક આપો અને મુખ્ય દલીલ જાળવી રાખો.
કાર્યરીત ઉદાહરણ
150 શબ્દોના ફકરામાંથી સારલેખન કરવાનું છે. પહેલાં મુખ્ય વાક્ય પસંદ કરો, પછી ઉદાહરણ અને પુનરાવર્તન કાઢો. 150 ના ત્રીજા ભાગ એટલે આશરે 50 શબ્દો - આ મર્યાદામાં મુખ્ય વિચાર અને કારણ બંને સમાવો; પોતાનો અભિપ્રાય ઉમેરશો તો ગુણ કપાશે.
ગુણ કાપતી ભૂલો
- પત્રમાં તારીખ કે સહી ભૂલવી.
- અહેવાલમાં હું વાપરવું.
- સારલેખનમાં મૂળ લખાણની પંક્તિઓ જસ છે તેમ ઉતારવી.
- નિબંધમાં વિષય ફરતે ન ભમવું.