अपठित गद्यांश (Apathita Gadyansh): वाचन आणि निष्कर्ष
अपठित गद्यांश विभागात पाठ्यपुस्तकाबाहेरील परिच्छेद दिला जातो. येथे वाचनगती, मध्यवर्ती कल्पना, शब्दार्थ, निष्कर्ष आणि उत्तराची संक्षिप्तता पाहिली जाते. प्रथम प्रश्न वाचा; नंतर परिच्छेद दोन वेळा वाचा. पहिल्या वाचनात विषय, दुसऱ्या वाचनात कारण-परिणाम आणि विरोधाभास चिन्हांकित करा.
नमुना परिच्छेद
'गावातील विहीर हळूहळू कोरडी होत गेली. पाणी आणायला जाणारी मुले आता शाळेत जाऊ लागली, पण शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावरची चिंता वाढली.'
कार्यरत उदाहरण
प्रश्न: विहीर कोरडी होणे हे का महत्त्वाचे? उत्तर: कारण त्यामुळे पाण्याची उपलब्धता कमी होते आणि शेतीवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांची चिंता वाढते. मुले शाळेत जाणे हे सकारात्मक बदल दाखवते, पण शेतकऱ्यांची चिंता आर्थिक ताण दाखवते. उत्तरात परिच्छेदातील 'कोरडी', 'चिंता' हे शब्द आधार म्हणून वापरा; स्वतःचे लांब उदाहरण जोडू नका.
गुण कापणाऱ्या चुका
परिच्छेदात नसलेली माहिती लिहिणे; प्रश्न 'का' असेल तर फक्त वर्णन देणे; संपूर्ण वाक्य जसेच्या तसे उतरवणे; दोन प्रश्नांची उत्तरे एकत्र करणे; 'सर्व', 'कधीच', 'केवळ' या शब्दांचा अर्थ बदलणे; शब्दमर्यादेपेक्षा जास्त लिहिणे. उत्तर दोन-तीन वाक्यांत आणि प्रश्नाच्या क्रमाने लिहा.