ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣਾ: ਰੂਪ-ਰੇਖਾ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ
ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣਾ 10 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਰੂਪ-ਰੇਖਾ 3, ਵਸਤੂ 4, ਭਾਸ਼ਾ 3। ਲੋੜੀਂਦੀ ਲੰਬਾਈ 100 ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਪੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਲਿਖੀ, ਪਰ ਸੰਬੋਧਨ 'ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੀ' ਲਿਖਿਆ, ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ' ਲਿਖਿਆ, ਕੁੱਲ 55 ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਗ਼ਲਤ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨਾਲ ਲਿਖੇ। ਦੂਜੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 180 ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ, ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਪੂਰੀ ਸਹੀ ਰੱਖੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਧੀਆ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਾ 'ਸਕੂਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ' ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕ ਦੇਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟਣ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
1. ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ (ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ) ਨੂੰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਅੰਕ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦਿਓ।
Read the worked answer
ਅੰਕ: ਰੂਪ-ਰੇਖਾ 1/3 + ਵਸਤੂ 3/4 + ਭਾਸ਼ਾ 2/3 = 6/10।
ਰੂਪ-ਰੇਖਾ (1/3): ਰਸਮੀ ਬੇਨਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ('ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ'), ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ, ਧੰਨਵਾਦ/ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 'ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੀ' ਤੇ 'ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ' ਲਿਖ ਕੇ ਰਸਮੀ ਲਹਿਜਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ → 1 ਅੰਕ।
ਵਸਤੂ (3/4): ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਮੰਗ, ਕਾਰਨ ਤੇ ਮਿਤੀਆਂ ਆਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਪਰ ਵੇਰਵਾ ਘੱਟ ਹੈ → 3 ਅੰਕ।
ਲੰਬਾਈ: 55 ਸ਼ਬਦ 100 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹਨ; ਇਸਦਾ ਘਾਟਾ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਵੱਖਰੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦਿਓ, ਵਰਨਾ ਦੋਹਰੀ ਕਟੌਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ: ਤਿੰਨ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 3 ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ।
ਟਿੱਪਣੀ: 'ਰਸਮੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਤੇ ਸਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ'।
2. ਦੂਜੀ ਕਾਪੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਅੰਕ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।
Read the worked answer
ਅੰਕ: ਰੂਪ-ਰੇਖਾ 3 + ਵਸਤੂ 1-2 + ਭਾਸ਼ਾ 3 = 7-8/10।
ਕਾਰਨ: ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 4 ਵਿੱਚੋਂ 3 ਅੰਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਹਨ। ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿਖਤ ਬੇਲੋੜੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਸਤੂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ 1-2 ਅੰਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਪੂਰੀ 3: ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ; ਸੰਬੋਧਨ, ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਸਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਅੰਕ।
ਭਾਸ਼ਾ ਪੂਰੀ 3: ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰਖ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਝਿਜਕ ਨਾ ਕਰੋ, ਵਰਨਾ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਫ਼ਰਕ: ਘੱਟ ਲੰਬਾਈ = ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਹਲਕੀ ਕਟੌਤੀ। ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟਣਾ = ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
3. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 2 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸਵੈ-ਜਾਂਚ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਸੰਭਾਲਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਓਗੇ?
Read the worked answer
2-ਮਿੰਟ ਸਵੈ-ਜਾਂਚ (ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੂ):
- ਸੰਬੋਧਨ, ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ, ਧੰਨਵਾਦ/ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ - ਚਾਰੇ ਹਨ?
- ਸ਼ਬਦ ਗਿਣੇ? 90 ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ?
- ਹਰ ਪੈਰਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਮੰਗ, ਕਾਰਨ, ਸਿੱਟਾ?
ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਕਿਉਂ: ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਸ ਨਹੀਂ।
ਲੰਬਾਈ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ: ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਚਿੱਠੀ ਗਿਣ ਕੇ ਦਿਖਾਓ ਤੇ ਹਰ ਭਾਗ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਿਖੋ - ਸੰਬੋਧਨ 10, ਮੰਗ 30, ਕਾਰਨ 40, ਸਿੱਟਾ 20।
ਅਭਿਆਸ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ 8 ਮਿੰਟ ਦਾ ਟਾਈਮਰ ਲਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਲਿਖਵਾਓ, ਪੂਰੀ ਚਿੱਠੀ ਨਹੀਂ - ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦੇ 3 ਅੰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਅੰਕ ਹਨ।