WBBSE Madhyamik First Language Telugu cheat sheet
WBBSE Madhyamik First Language Telugu · Keep the key ideas within reach.
Reading Comprehension (Prose and Poetry)
పఠన గమనిక: మొదట ప్రశ్నలను చదవండి, తర్వాత గద్యాన్ని చదవండి; ఇది సమాధానానికి అవసరమైన వాక్యాలను గుర్తించే సమయాన్ని తగ్గిస్తుంది.
సందర్భం నుండి అర్థం: తెలియని పదం అర్థాన్ని దాని ముందు, వెనుక వాక్యాల నుండి ఊహించి, తర్వాత పర్యాయపదంతో సరిపోల్చి నిర్ధారించుకోండి.
ప్రధాన భావం (theme) ప్రశ్నకు సమాధానం మొదటి లేదా చివరి పేరాలో ఉండే అవకాశం ఎక్కువ; రెండింటినీ పరిశీలించి ఎంచుకోండి.
'రచయిత ఉద్దేశం' ప్రశ్నలకు సమాధానం క్రియా పదంతో రాయాలి: ఉదా. 'నిరూపించుటకు', 'హెచ్చరించుటకు', 'ప్రేరేపించుటకు'.
కవితలో భావం (అంతరార్థం) కోసం అలంకారాలు, ప్రతీకలను (symbols) గుర్తించండి; ఉపమ, రూపక, అతిశయోక్తి భావాన్ని నేరుగా తెలియజేస్తాయి.
పద్య భాగంలో 'ఇందు' అనే ప్రశ్నకు సమాధానం పద్యం లోపలి పంక్తిని ఉటంకించి, తర్వాత స్వంత మాటల్లో వివరించాలి.
ప్రశ్నలోని పదాల సంఖ్య (ఉదా. 'మూడు వాక్యాలలో') కచ్చితంగా పాటించండి; ఎక్కువ రాసినా మార్కులు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
గద్యంలో కారణ-ఫలిత సంబంధం ('ఎందుకంటే', 'కావున', 'అందుచేత') సూచించే పదాలను గుర్తించి, వాటి చుట్టూ ఉన్న వాక్యాన్ని సమాధానంగా వాడండి.
Prescribed Prose: Detailed Study and Analysis
పాఠ్య గద్యాల్లో రచయిత పేరు, పాత్రలు, సంఘటనా క్రమం, ముగింపు సందేశం - ఈ నాలుగు అంశాలు ప్రతి పాఠానికి విడిగా నోట్స్ రూపంలో నమోదు చేసుకోండి.
పాత్ర చిత్రణ (character sketch) ప్రశ్నకు: పాత్ర లక్షణం + పాఠంలోని సంఘటన ఆధారం + ముగింపు వాక్యం అనే మూడు భాగాల నిర్మాణం వాడండి.
'శీర్షిక సార్థకత' ప్రశ్నకు శీర్షిక అర్థం, ప్రధాన భావంతో దాని సంబంధం, రచయిత ఉద్దేశం - మూడు అంశాలు తప్పనిసరి.
రచయిత పరిచయం ప్రశ్నకు జీవిత కాలం, ప్రధాన రచనలు, సాహిత్య రంగంలో స్థానం మాత్రమే రాయండి; పాఠంలో లేని వివరాలు జోడించవద్దు.
పాఠంలోని సూక్తులు, నానుడులు, ఉదాహరణలను అసలు పదాలతో ఉటంకించడం ద్వారా సమాధానానికి రుజువు చేరుతుంది.
సామాజిక సందేశం ప్రశ్నకు పాఠంలోని సంఘటనను ఉదహరించి, ఆ సంఘటన నేటి సమాజానికి ఎలా వర్తిస్తుందో ఒక వాక్యంలో రాయండి.
పోలిక ప్రశ్నలు (ఇద్దరు పాత్రలు/రెండు పాఠాలు) కోసం పట్టిక గీసి, సామ్యాలు-భేదాలు వేర్వేరు నిలువు వరుసల్లో రాయండి.
పాఠంలోని కీలక మలుపు (turning point) సంఘటనను గుర్తించండి; చాలా 'ఎందుకు' ప్రశ్నలకు సమాధానం ఆ మలుపులోనే ఉంటుంది.
Prescribed Poetry: Appreciation and Interpretation
పద్య ఛందస్సు గుర్తింపు: గణాలు, యతి, ప్రాస స్థానాలను లెక్కించి, అవి నియమానుసారంగా ఉన్నాయా అని పరిశీలించండి.
ప్రతిపాద్య భావం (central idea) ప్రశ్నకు పద్యం చివరి పంక్తి ఆధారంగా ఒక వాక్యంలో సారాంశం రాయండి.
అలంకార గుర్తింపు: 'వలె', 'పోలిన', 'అనన్' ఉంటే ఉపమ; గుణాలు నేరుగా ఆరోపించబడితే రూపక; అతివాటం ఉంటే అతిశయోక్తి.
భావం-భాషా సౌందర్యం ప్రశ్నకు ధ్వని, యతి-ప్రాస నైపుణ్యం, పద చిత్రణ - ఈ మూడింటిని ఉదాహరణలతో వివరించండి.
కవి పరిచయం ప్రశ్నకు కాలం, రచనలు, ఆయన సాహిత్య ప్రత్యేకత మాత్రమే రాయండి; పద్య భావంతో కలపకండి.
పద్యాన్ని గద్యంగా మార్చమని అడిగితే అర్థాన్ని మార్చకుండా, స్వంత మాటల్లో, వాక్య క్రమాన్ని సరిగా ఉంచి రాయండి.
ప్రతీక (symbol) ప్రశ్నకు: ప్రతీక ఏమిటి, అది ఏ భావానికి ప్రతినిధి, కవి ఎందుకు దాన్ని ఎంచుకున్నాడు - మూడు అంశాలు రాయండి.
భావ పోషణ (rasa) ప్రశ్నకు పద్యంలోని భావావేశ పంక్తిని ఉటంకించి, ఆ భావం ఏ రసానికి చెందుతుందో పేర్కొనండి.
Grammar and Language Usage
సంధి నియమం: అచ్చు పరమైనప్పుడు సంధి జరుగుతుంది; 'ఉత్ + అర్థం' వంటి స్థానాల్లో మార్పు సంధి సూత్రంతో సరిపోల్చి రాయండి.
సమాస భేదాలు: తత్పురుష (ఉత్తర పదం ప్రధానం), బహువ్రీహి (సమాసం వేరొక పదాన్ని సూచిస్తుంది), ద్వంద్వ (రెండు పదాలకూ సమాన ప్రాధాన్యం), ద్విగు (సంఖ్యా పూర్వపదం).
కర్త-కర్మ-క్రియ అమరిక: తెలుగు వాక్యంలో క్రియ సాధారణంగా చివర ఉంటుంది; క్రియ లేని వాక్యాన్ని అసంపూర్ణంగా గుర్తించండి.
వాక్య భేదాలు: సామాన్య (ఒక క్రియ), సంక్లిష్ట (ఒక ప్రధాన + ఒక ఉపవాక్యం), సంయుక్త (రెండు స్వతంత్ర వాక్యాలు 'మరియు/కానీ' తో కలయిక).
కాల భేదాలు: భూత (జరిగింది), వర్తమాన (జరుగుతోంది), భవిష్యత్ (జరుగుతుంది) - క్రియా రూపాన్ని బట్టి కాలాన్ని నిర్ణయించండి.
విభక్తి ప్రత్యయాలు: ప్రథమ (డు/ము), ద్వితీయ (ను/ని), తృతీయ (చేత/తో), చతుర్థి (కొఱకు), పంచమి (నుండి), షష్ఠి (యొక్క/కి), సప్తమి (లో/అందు).
క్రియా విశేషణం క్రియను, విశేషణం నామవాచకాన్ని మారుస్తాయి; పదాన్ని ఏది మారుస్తుందో చూసి రకాన్ని నిర్ణయించండి.
వాక్య శుద్ధి: పునరుక్తి తొలగించడం, క్రియను సరైన స్థానంలో ఉంచడం, లింగ-వచన సామరస్యం చూసుకోవడం - ఈ మూడు దోషాలను ముందుగా పరిశీలించండి.
Vocabulary and Idioms
పర్యాయపదాలు: ఒక పదానికి సమానార్థక పదాలు రాయాలి; ఉదా. 'సూర్యుడు' - రవి, భాస్కరుడు, దినకరుడు, ఆదిత్యుడు.
నానార్థాలు: ఒకే పదానికి అనేక అర్థాలు; ఉదా. 'హరి' - విష్ణువు, సింహం, కోతి, గుర్రం; ప్రతి అర్థాన్ని వాక్యంలో చూపండి.
వ్యుత్పత్త్యర్థం: పదం మూల ధాతువు నుండి ఎలా ఏర్పడిందో వివరించడం; ఉదా. 'పంకజం' = బురదలో పుట్టినది = పద్మం.
నిరుక్తి: పదం అర్థాన్ని ధాతువు ఆధారంగా విశ్లేషించడం; పర్యాయపదానికి, నిరుక్తికి మధ్య భేదం గుర్తించండి.
జాతీయాలు అర్థాన్ని నేరుగా ఇవ్వవు; సామాజిక వాడుకలో స్థిరపడిన అర్థాన్ని రాయాలి; ఉదా. 'ముఖం చాటేయడం' = తప్పించుకోవడం.
సామెతలు పూర్తి వాక్య రూపంలో ఉంటాయి; వాటి నీతిని ఒక వాక్యంలో రాయాలి; జాతీయం కంటే సామెత పొడవుగా ఉంటుంది.
వ్యతిరేక పదాలు (విరుద్ధార్థకాలు): ఉదా. ధైర్యం × భయం; జయం × పరాజయం; పదానికి సరిగ్గా వ్యతిరేకార్థం ఉన్నదే ఎంచుకోండి.
పద సంపద ప్రశ్నలో ఇచ్చిన పదాన్ని వాక్యంలో ప్రయోగించమని అడిగితే, అర్థం స్పష్టంగా తెలిసే వాక్యం రాయండి; పదాన్ని మార్చవద్దు.
Composition and Creative Writing
వ్యాస నిర్మాణం: ఆకర్షణీయమైన ప్రారంభం (2-3 వాక్యాలు), మూడు నాలుగు మధ్య పేరాలు, ముగింపు సారాంశం - ఈ నిర్మాణం అన్ని వ్యాసాలకు వర్తిస్తుంది.
ఇచ్చిన శీర్షికకు సంబంధించిన విషయం మాత్రమే రాయండి; శీర్షికకు దూరమైన విషయం మార్కులు తగ్గించే కారణం అవుతుంది.
వ్యాసంలో ఉదాహరణలు, గణాంకాలు, సామెతలు చేర్చడం వల్ల విషయం బలపడుతుంది; కల్పిత గణాంకాలు రాయవద్దు.
ప్రస్తుత సామాజిక అంశాలు (పర్యావరణం, సాంకేతికత, విద్య, ఆరోగ్యం)పై సిద్ధమైన నిర్మాణం ఉంచుకోండి; పరీక్షలో సమయం ఆదా అవుతుంది.
కథా రచనలో: పాత్రల పరిచయం, సమస్య, పరిష్కారం, నీతి - ఈ నాలుగు దశలు క్రమంగా ఉండాలి.
చిత్ర/సన్నివేశ వర్ణనలో పంచేంద్రియాల అనుభవాలు (చూపు, వినికిడి, స్పర్శ, రుచి, వాసన) చేర్చడం వల్ల వర్ణన సజీవంగా ఉంటుంది.
భావ ప్రకటన రచనలో మొదటి పురుష ('నేను') ఉపయోగించి, భావాన్ని ఒక కేంద్ర భావం చుట్టూ నిలబెట్టండి.
రాసిన తర్వాత మూడు విషయాలు పరిశీలించండి: వాక్య క్రమం, పునరుక్తి, శీర్షికకు సంబంధం.
Letter Writing and Applied Writing
అధికారిక లేఖ (formal): పంపినవారి చిరునామా, తేదీ, స్వీకర్త చిరునామా, విషయం, 'మహాశయా/మహాశయుడా', గద్యం, ముగింపు, సంతకం - ఈ క్రమం తప్పనిసరి.
అనధికారిక లేఖ (personal): చిరునామా, తేదీ, 'ప్రియమైన మిత్రమా/తండ్రీ', గద్యం, 'ఇట్లు', సంతకం; విషయం వరుస సాధారణంగా అవసరం లేదు.
విషయం (subject) వాక్యం ఒకే పంక్తిలో, సంక్షిప్తంగా, 'గురించి' అనే పదంతో ముగియాలి.
దరఖాస్తు (application): స్వీకర్త పదవి, విషయం, విజ్ఞాపన ('అభ్యర్థన'), ముగింపు - ఈ నాలుగు భాగాలు దరఖాస్తు రూపానికి ఆధారం.
నివేదిక (report): శీర్షిక, తేదీ-స్థలం, సంఘటన వివరాలు, ముగింపు వ్యాఖ్య - వార్తా నివేదికలో ఈ క్రమం పాటించాలి.
ప్రకటన (notice): 'ప్రకటన' అనే శీర్షిక, తేదీ, సంక్షిప్త విషయం, సంప్రదింపు వివరాలు; మొత్తం 50 పదాలలోపు ఉండాలి.
లేఖ భాషలో సంబోధన, ముగింపు మర్యాదా పదాలు (భవదీయుడు, విధేయుడు) స్థానాన్ని బట్టి ఎంచుకోండి.
ఇచ్చిన సమాచారాన్ని మాత్రమే లేఖలో చేర్చండి; కొత్త వాస్తవాలు కల్పించడం అనవసరం, తప్పులకు దారి తీస్తుంది.
Rapid Reading and Summary Skills
వేగ పఠనం (skimming): ప్రధాన భావం కోసం మొదటి-చివరి వాక్యాలను చదవడం; వివరాలను విడిచిపెట్టడం.
నిర్దిష్ట సమాచార వెతుకుడు (scanning): తేదీలు, పేర్లు, సంఖ్యలు కోసం వేగంగా కళ్లు సారించడం; పూర్తి వాక్యం చదవకపోవడం.
సారాంశం (summary) నియమం: అసలు పాఠంలో మూడింట ఒక వంతు పొడవు; స్వంత మాటల్లో; రచయిత భావాన్ని మార్చకుండా రాయాలి.
సారాంశంలో ఉదాహరణలు, పునరుక్తి, అలంకారాలు తొలగించి, కేవలం ముఖ్య భావాలు మాత్రమే ఉంచండి.
సారాంశానికి శీర్షిక ఇవ్వమని అడిగితే, మొత్తం భావాన్ని సూచించే 3-6 పదాల శీర్షిక రాయండి.
పట్టిక/జాబితా రూప సమాచార ప్రశ్నలకు అంశాలను వేరు వేరు పంక్తుల్లో రాయండి; వాక్యాలు కలపవద్దు.
'ఇచ్చిన పేరాలోని ముఖ్యాంశాలు' ప్రశ్నకు ప్రతి పేరా నుండి ఒక వాక్యం ఎంచుకోవడం విశ్వసనీయ పద్ధతి.
సమయ నిర్వహణ: వేగ పఠన భాగానికి మొత్తం సమయంలో 15-20 శాతం కంటే ఎక్కువ కేటాయించవద్దు; మిగిలిన భాగాలకు సమయం అవసరం.