I85PREP
⌘ K
Iran Bar Exam (SCODA) study materials
Iran Bar Exam (SCODA) study resources

Iran Bar Exam (SCODA) practice questions

One question at a time. Build your Iran Bar Exam (SCODA) understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Civil Law (حقوق مدنی)

طبق ماده ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده‌اند در صورتی نافذ است که مخالف صریح قانون نباشد. این ماده بیانگر کدام اصل حقوقی است؟

  1. اصل آزادی قراردادی Correct answer.
  2. اصل حسن نیت
  3. اصل نسبی بودن قراردادها
  4. اصل لزوم قراردادها

Explanation

ماده ۱۰ قانون مدنی با پذیرش اعتبار قراردادهای خصوصی، اصل آزادی قراردادی را در روابط اشخاص تثبیت می‌کند، مگر آنکه توافق مخالف صریح قانون باشد. این اصل به طرفین اجازه می‌دهد چارچوب روابط خود را تعیین کنند.

Question 2Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد بیع، مطابق ماده ۳۳۸ قانون مدنی، مبیع باید چه ویژگی اساسی داشته باشد؟

  1. کلی در ذمه باشد
  2. منفعت باشد
  3. عین باشد Correct answer.
  4. حق باشد

Explanation

ماده ۳۳۸ بیع را تملیک عین به عوض معلوم تعریف می‌کند، پس مبیع در معنای دقیق باید عین باشد. منفعت و حق موضوع عقود دیگر مانند اجاره یا صلح قرار می‌گیرند.

Question 3Civil Law (حقوق مدنی)

شخصی ملک خود را به دیگری اجاره می‌دهد و در مدت اجاره آن را به شخص ثالثی می‌فروشد. در این حالت نسبت به عقد اجاره چه حکمی جاری است؟

  1. اجاره به طور خودکار به مدت یک سال تمدید می‌شود
  2. اجاره فقط بین موجر و مستأجر معتبر است و خریدار می‌تواند فوراً تخلیه بخواهد
  3. اجاره نسبت به خریدار نیز نافذ است و خریدار باید تا پایان مدت تحمل کند Correct answer.
  4. اجاره باطل می‌شود چون مالکیت منتقل شده است

Explanation

مطابق ماده ۴۹۸ قانون مدنی، اگر عین مستأجره در مدت اجاره منتقل شود، اجاره نسبت به منتقل‌الیه نافذ است و او باید شرایط اجاره را تا پایان مدت رعایت کند. این قاعده استثنایی بر نسبی بودن قرارداد است.

Question 4Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۹۰ قانون مدنی، برای صحت هر معامله چه شرایط اساسی لازم است؟

  1. بلوغ، عقل، رشد و اختیار طرفین
  2. قصد و رضا، اهلیت، موضوع معین و مشروعیت جهت Correct answer.
  3. تراضی، تعیین مدت، تعیین مکان و پرداخت ثمن
  4. کتبی بودن، حضور شهود، ثبت رسمی و تسلیم

Explanation

ماده ۱۹۰ چهار شرط اساسی برای صحت معامله برمی‌شمارد: قصد و رضا طرفین، اهلیت آنان، موضوع معین که مورد معامله باشد، و مشروعیت جهت معامله. این شرایط عمومی در همه عقود لازم‌الرعایه‌اند.

Question 5Civil Law (حقوق مدنی)

کسی که به موجب حکم حجر، سفیه شناخته شده است، در خصوص معاملات مالی خود چه وضعیتی دارد؟

  1. در امور مالی مستقل است و فقط در امور غیرمالی محدود می‌شود
  2. مطلقاً ممنوع از هرگونه تصرف است
  3. در امور غیرمالی مستقل و در امور مالی نیازمند اذن ولی یا قیم است Correct answer.
  4. در همه امور نیازمند اذن است ولی حکم حجر او قابل ابطال نیست

Explanation

سفیه کسی است که تصرفاتش در امور مالی عقلایی نیست؛ بنابراین در امور مالی به اذن ولی یا قیم نیاز دارد، اما در امور غیرمالی مانند طلاق یا وصیت نسبت به امور شخصی مستقل است. این تفکیک از ماده ۱۲۰۸ و مباحث حجر برمی‌آید.

Question 6Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد فضولی، اگر مالک اصلی معامله را تنفیذ نکند و مشتری جاهل به فضولی بودن باشد، مشتری چه حقی دارد؟

  1. حق رجوع به فروشنده فضول برای استرداد ثمن و خسارات Correct answer.
  2. هیچ حقی ندارد چون عقد باطل است
  3. حق فسخ به دلیل غبن
  4. حق مطالبه خسارت از مالک اصلی

Explanation

در فضولی، عقد غیرنافذ است و با رد مالک باطل می‌شود؛ در این صورت مشتری جاهل می‌تواند ثمن پرداختی و خسارات را از فروشنده فضول مطالبه کند، زیرا عقد در حکم باطل شده است. ماده ۳۹۱ و قواعد مسئولیت مدنی مبنای این حق است.

Question 7Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۲۱۹ قانون مدنی، عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشند، نسبت به طرفین و قائم‌مقام آن‌ها چه اثری دارند؟

  1. تنها اخلاقاً الزام‌آورند
  2. فقط در صورت ثبت رسمی لازم‌الاتباع می‌شوند
  3. لازم‌الاتباع هستند مگر به رضا یا به علل قانونی Correct answer.
  4. تا زمانی که اجرا نشده‌اند قابل برهم زدن‌اند

Explanation

ماده ۲۱۹ اصل لزوم قراردادها را بیان می‌کند: عقد صحیح میان طرفین و قائم‌مقام آنان لازم‌الاتباع است و جز به رضای طرفین یا به علل قانونی (مانند فسخ یا انفساخ) برهم نمی‌خورد.

Question 8Civil Law (حقوق مدنی)

در قراردادی که یکی از طرفین تعهد به انتقال مال معینی را پذیرفته، ولی پیش از تسلیم، مال در اثر حادثه قهری تلف می‌شود. در فرضی که مال معین و پیش از قبض باشد، این تلف بر عهده کیست؟

  1. بر عهده متعهدله، چون مال به او منتقل شده است
  2. بر عهده شخص ثالثی که مال نزد اوست
  3. بر عهده متعهد، چون تسلیم نشده است Correct answer.
  4. تلف از هر دو طرف ساقط می‌شود

Explanation

مطابق قاعده «تلف مبیع پیش از قبض» مندرج در ماده ۳۸۷ قانون مدنی، اگر مبیع معین پیش از تسلیم بدون تقصیر بایع تلف شود، عقد منفسخ و ثمن به مشتری بازگردانده می‌شود؛ بنابراین خسارت تلف بر عهده متعهد (بایع) است.

Question 9Civil Law (حقوق مدنی)

وصیت تملیکی چه تفاوتی با وصیت عهدی دارد؟

  1. وصیت تملیکی فقط در مورد اموال غیرمنقول ممکن است
  2. در وصیت تملیکی، مالکیت عین یا منفعت به موصی‌له منتقل می‌شود، ولی در وصیت عهدی موصی‌له فقط متعهد به انجام امری می‌شود Correct answer.
  3. هر دو نوع وصیت تنها پس از فوت موصی قابل ابطال نیستند
  4. وصیت عهدی همیشه از ثلث ترکه بیشتر است

Explanation

در وصیت تملیکی، موصی مالی را برای موصی‌له تملیک می‌کند و او مالک عین یا منفعت می‌شود؛ در وصیت عهدی، موصی‌له مکلف به انجام کاری می‌شود بدون آنکه مالکیت مالی به او منتقل شود. ماده ۸۲۶ قانون مدنی این دو را از هم جدا می‌کند.

Question 10Civil Law (حقوق مدنی)

ارث زوجه از اموال منقول و غیرمنقول شوهر چگونه تقسیم می‌شود؟

  1. از عین اموال غیرمنقول ارث نمی‌برد و فقط از قیمت آن‌ها سهم دارد Correct answer.
  2. از تمام ترکه به نسبت سهم خود ارث می‌برد
  3. از هیچ‌کدام ارث نمی‌برد و تنها نفقه دریافت می‌کند
  4. از اموال غیرمنقول ارث می‌برد ولی از منقول ارث نمی‌برد

Explanation

مطابق ماده ۹۴۶ قانون مدنی، زوجه از قیمت اموال غیرمنقول و از عین اموال منقول سهم‌الارث می‌برد و از عین زمین نیز به تفصیل مقرر ارث نمی‌برد. این حکم استثنایی در سهم‌الارث زوجه است.

Question 11Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی، هر کس مدعی حقی باشد باید اثبات آن را بر عهده بگیرد. این ماده کدام قاعده را بیان می‌کند؟

  1. اصل برائت ذمه
  2. اصل عدم
  3. اصل صحت
  4. قاعده البینة علی المدعی Correct answer.

Explanation

ماده ۱۲۵۷ قاعده «البینة علی المدعی» را تثبیت می‌کند: بار اثبات بر دوش مدعی است و در صورت ناتوانی، دعوای او رد می‌شود. منکر با سوگند از خود دفع اتهام می‌کند.

Question 12Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد رهن، اگر راهن بدون اذن مرتهن عین مرهونه را بفروشد، معامله چه وضعیتی دارد؟

  1. باطل محض است و هیچ‌گاه قابل تنفیذ نیست
  2. صحیح است ولی مرتهن حق تعقیب عین را از خریدار ندارد
  3. صحیح و نافذ است و رهن باطل می‌شود
  4. غیرنافذ است و در صورت تنفیذ مرتهن یا فک رهن صحیح می‌شود Correct answer.

Explanation

تصرف راهن در عین مرهونه بدون اذن مرتهن نافذ نیست، زیرا حق عینی مرتهن به عین تعلق گرفته است؛ چنین معامله‌ای غیرنافذ است و با تنفیذ مرتهن یا فک رهن قابل اعتبار می‌شود. ماده ۷۹۳ قانون مدنی مبنای این حکم است.

Question 13Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، توافقی که مخالف صریح قانون باشد چه حکمی دارد؟

  1. نافذ است اگر طرفین عالم به قانون باشند
  2. نافذ نیست Correct answer.
  3. نافذ است ولی قابل ابطال است
  4. نافذ است چون اصل آزادی قراردادی حاکم است

Explanation

ماده ۱۰ اعتبار قراردادهای خصوصی را مشروط به عدم مخالفت صریح با قانون می‌کند؛ بنابراین توافق مخالف صریح قانون نافذ نیست. این قید حدود اصل آزادی قراردادی را مشخص می‌سازد.

Question 14Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد مضاربه، اگر عامل بدون تقصیر و با رعایت شرایط، زیان کند، زیان مالی بر عهده چه کسی است؟

  1. به تساوی بین مالک و عامل تقسیم می‌شود
  2. بر عهده مالک، چون سرمایه از اوست و عامل امین است Correct answer.
  3. بر عهده عامل، چون مباشر تجارت بوده است
  4. بر عهده هیچ‌کدام و از بیت‌المال جبران می‌شود

Explanation

ماده ۵۵۸ قانون مدنی مقرر می‌دارد زیان متوجه مالک است، زیرا عامل امین محسوب می‌شود و تنها در صورت تعدی یا تفریط ضامن است. سرمایه از مالک است و خسارت غیرتقصیری بر او بار می‌شود.

Question 15Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد مزارعه، اگر زمین به سبب قوه قاهره غیرقابل کشت شود، عقد چه وضعیتی پیدا می‌کند؟

  1. باطل از ابتدا محسوب می‌شود
  2. منفسخ می‌شود Correct answer.
  3. تبدیل به اجاره می‌شود
  4. به قوت خود باقی می‌ماند و عامل باید اجرت بپردازد

Explanation

در مزارعه، اگر به سبب حوادث قهری کشت ممکن نشود، عقد منفسخ می‌شود و تعهدات طرفین پایان می‌یابد. این نتیجه از قاعده عمومی تلف و تعذر اجرای تعهد در عقود مشارکتی استنباط می‌شود.

Question 16Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد شرکت، اگر مالکیت اموال مشترک به نحو اشاعه باشد، هر یک از شرکا نسبت به سهم خود چه حقی دارد؟

  1. ممنوعیت مطلق از هرگونه تصرف
  2. حق تصرف مادی در تمام مال به تنهایی
  3. حق فروش تمام مال بدون رضایت شرکا
  4. حق تصرف در سهم خود و حق مطالبه تقسیم Correct answer.

Explanation

در مالکیت مشاع، هر شریک در جزء جزء مال به نسبت سهم خود شریک است و می‌تواند سهم خود را منتقل کند و مطالبه تقسیم نماید، ولی تصرف در تمام مال بدون رضایت دیگران مجاز نیست. مواد ۵۷۱ و ۵۸۳ قانون مدنی مبین این احکام است.

Question 17Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۴۵۹ قانون مدنی، در عقد ودیعه، امین چه مسئولیتی در قبال مال ودیعه دارد؟

  1. در صورت تلف، باید معادل آن را از مال خود بپردازد
  2. ضامن هرگونه تلف است حتی بدون تقصیر
  3. باید مال را به هر نحو که بخواهد به مصرف برساند
  4. امانت‌دار است و تنها در صورت تعدی یا تفریط ضامن است Correct answer.

Explanation

ودیعه عقدی امانی است؛ مستودع امین مالک محسوب می‌شود و تنها در صورت تعدی یا تفریط مسئول تلف یا نقص مال است. ماده ۴۵۹ و قاعده «الامین لا یضمن» مبنای این حکم است.

Question 18Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد ضمان، اگر مضمون‌له حق رجوع به مضمون‌عنه را داشته باشد، پس از انعقاد ضمان چه تغییری رخ می‌دهد؟

  1. ضمان باطل می‌شود چون دین هنوز حال نشده است
  2. مضمون‌له باید ابتدا به ضامن رجوع کند و سپس به مضمون‌عنه
  3. ذمه مضمون‌عنه بری می‌شود و حق مطالبه تنها به ضامن تعلق می‌گیرد Correct answer.
  4. ذمه مضمون‌عنه باقی می‌ماند و مضمون‌له حق رجوع به هر دو را دارد

Explanation

در ضمان به معنای خاص، دین از ذمه مضمون‌عنه به ذمه ضامن منتقل می‌شود و ذمه مضمون‌عنه بری می‌گردد. بنابراین مضمون‌له تنها می‌تواند به ضامن مراجعه کند. ماده ۶۸۵ قانون مدنی این اثر را بیان می‌کند.

Question 19Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۳۰۱ قانون مدنی، اگر کسی به موجب قرارداد متعهد به تسلیم مالی شود و مال تلف گردد، در فرضی که مال کلی باشد، متعهد چه تکلیفی دارد؟

  1. با تلف مال، تعهد منتفی می‌شود
  2. می‌تواند به جای آن هر مال دیگری بدهد
  3. باید بدل آن را از مصادیق کلی بپردازد Correct answer.
  4. تنها در صورت تقصیر مسئول است

Explanation

در تعهد به مال کلی، تا زمانی که فرد معینی از کلی تعیین نشده باشد، تلف مصداق موجب برائت متعهد نمی‌شود و او باید فرد دیگری از همان کلی را تسلیم کند. این قاعده از ماده ۳۰۱ و قواعد کلی تعهدات برمی‌آید.

Question 20Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۸۷ قانون مدنی، عقد ممکن است معلق باشد. تعلیق در عقد به چه معناست؟

  1. عقد مشروط به رضایت شخص ثالث است
  2. اثر عقد به طور کامل به تحقق امری آینده وابسته می‌شود Correct answer.
  3. عقد به طور موقت منعقد و بعد از مدتی منفسخ می‌شود
  4. انعقاد عقد به تحقق امری آینده وابسته می‌شود

Explanation

در عقد معلق، اثر عقد بر وقوع امر آینده معلق می‌شود؛ یعنی عقد منعقد شده ولی اثر آن به تحقق شرط موکول است. ماده ۱۸۷ و مواد پس از آن این نهاد را تنظیم می‌کند.

Question 21Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد بیع، اگر ثمن به طور کلی تعیین شود و مشتری از پرداخت آن امتناع کند، بایع چه اختیاری دارد؟

  1. می‌تواند مبیع را به شخص ثالث بفروشد
  2. باید مبیع را تسلیم کند و بعداً شکایت کند
  3. فقط می‌تواند فسخ کند
  4. می‌تواند از تسلیم مبیع خودداری کند تا ثمن پرداخت شود Correct answer.

Explanation

مطابق ماده ۳۷۷ قانون مدنی، هر یک از بایع و مشتری می‌تواند از تسلیم عوض خودداری کند تا عوض دیگر تسلیم شود؛ این حق حبس در بیع نقدی جاری است. بنابراین بایع می‌تواند تا دریافت ثمن از تسلیم مبیع امتناع کند.

Question 22Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۲۴۷ قانون مدنی، در صورتی که مالک، ملک خود را به کسی اجاره دهد و سپس آن را بفروشد، اجاره در برابر خریدار چه وضعیتی دارد؟

  1. باطل می‌شود چون مالکیت منتقل شده است
  2. نافذ است و خریدار باید تا پایان مدت آن را محترم بشمارد Correct answer.
  3. فقط بین موجر و مستأجر معتبر است
  4. خریدار می‌تواند فوراً تخلیه را درخواست کند

Explanation

ماده ۲۴۷ قانون مدنی صریحاً مقرر می‌دارد که اگر عین مستأجره در مدت اجاره فروخته شود، اجاره نسبت به خریدار نافذ است. این حکم استثنایی بر اصل نسبی بودن اثر قرارداد است.

Question 23Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد صلح، اگر طرفین صلح را به قصد فرار از دین منعقد کنند، این صلح چه حکمی دارد؟

  1. غیرنافذ است و طلبکاران می‌توانند آن را ابطال کنند Correct answer.
  2. صحیح است ولی طلبکاران حق تعقیب مال را ندارند
  3. صحیح و نافذ است چون صلح عقدی مستقل است
  4. باطل محض است و هیچ اثری ندارد

Explanation

معاملات به قصد فرار از دین نسبت به طلبکاران غیرنافذ است و آنان می‌توانند با اثبات قصد فرار، ابطال معامله را بخواهند. ماده ۲۱۸ قانون مدنی این حکم را مقرر می‌دارد.

Question 24Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به مجرد وقوع عقد نکاح چه رابطه مالی میان زوجین ایجاد می‌شود؟

  1. زن حق نفقه ندارد مگر با توافق
  2. زن مالک مهر می‌شود Correct answer.
  3. اموال زوجین به طور کامل مشترک می‌شود
  4. مهر باید فوراً پرداخت شود وگرنه نکاح باطل است

Explanation

ماده ۱۰۸۲ مقرر می‌دارد که به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی در آن بکند. پرداخت فوری مهر شرط صحت نکاح نیست و مهلت آن تابع توافق است.

Question 25Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد وکالت، اگر وکیل با وجود عزل خود از سوی موکل، از عزل بی‌خبر باشد و معامله‌ای انجام دهد، این معامله چه وضعیتی دارد؟

  1. باطل محض است
  2. صحیح است و موکل هیچ حقی برای رد آن ندارد
  3. نسبت به موکل نافذ است چون وکیل عزل نشده تلقی می‌شود
  4. نسبت به موکل غیرنافذ است و موکل می‌تواند آن را رد کند Correct answer.

Explanation

عزل وکیل از زمانی مؤثر است که به او ابلاغ شود؛ تا پیش از ابلاغ، وکیل در ظاهر ذی‌الاختیار است. بنابراین معامله او در این فاصله نسبت به موکل غیرنافذ است و موکل می‌تواند آن را تنفیذ یا رد کند. ماده ۶۸۳ قانون مدنی این حکم را بیان می‌کند.

Question 26Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۳۳۸ قانون مدنی، بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم. کدام مورد از شرایط اساسی برای تحقق بیع محسوب می‌شود؟

  1. پرداخت نقدی ثمن در همان جلسه
  2. کتبی بودن قرارداد بیع
  3. معلوم بودن عوضین به نحوی که رفع غرر شود Correct answer.
  4. حضور دو شاهد در مجلس عقد

Explanation

مطابق ماده ۳۳۸ قانون مدنی، بیع تملیک عین به عوض معلوم است؛ بنابراین معلوم بودن عوضین (مبیع و ثمن) شرط اساسی است و غرر موجب بطلان می‌شود. کتبی بودن، حضور شاهد یا نقدی بودن ثمن از شرایط عمومی صحت بیع نیستند و فقط در موارد خاص مانند بیع مال غیرمنقول یا شرط طرفین ممکن است مطرح شوند.

Question 27Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد اجاره، اگر عین مستأجره به سبب حادثه‌ای غیرقابل انتساب به مستأجر معیوب شود و استفاده مورد نظر ممکن نباشد، مستأجر چه حقی دارد؟

  1. باید عقد را ادامه دهد و تمام اجاره‌بها را بپردازد
  2. فقط می‌تواند تعمیرات را انجام دهد و هزینه را از موجر بگیرد
  3. می‌تواند عقد را فسخ کند یا اجرت‌المثل را مطالبه نماید Correct answer.
  4. عقد به طور خودکار باطل می‌شود و مستأجر حق هیچ مطالبه‌ای ندارد

Explanation

مطابق مواد ۴۸۱ و ۴۸۲ قانون مدنی، هرگاه عین مستأجره به سبب حادثه‌ای که به مستأجر نسبت داده نمی‌شود معیوب شود و استفاده ممکن نباشد، مستأجر حق فسخ دارد و در صورت بقای عقد، از اجرت‌المثل یا کاهش اجاره‌بها بهره‌مند می‌شود. این حق ناشی از تعهد موجر به تسلیم عین قابل انتفاع است.

Question 28Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد ودیعه، اگر امین بدون تقصیر و به سبب حادثه‌ای غیرقابل پیش‌بینی مال ودیعه تلف شود، مسئولیت او چگونه است؟

  1. باید معادل مال را از مال خود به مالک بدهد
  2. ضامن قیمت مال است حتی بدون تقصیر
  3. مسئولیتی ندارد و تنها باید بقایای مال را به مالک برگرداند Correct answer.
  4. مسئولیت او منوط به اثبات تقصیر توسط مالک است و در فرض عدم تقصیر ضامن نیست

Explanation

مطابق ماده ۶۱۴ قانون مدنی، امین ضامن تلف یا نقص مال ودیعه نیست مگر اینکه تعدی یا تفریط کرده باشد. بنابراین اگر تلف بدون تقصیر و به سبب قوه قاهره باشد، مسئولیتی متوجه او نیست و فقط باید آنچه باقی مانده به مالک مسترد دارد.

Question 29Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، قرارداد خصوصی که مخالف صریح قانون آمره باشد، چه حکمی دارد؟

  1. تنها نسبت به طرفی که ضرر کرده قابل استناد نیست
  2. قابل ابطال است
  3. صحیح است ولی غیرقابل اجرا
  4. باطل است Correct answer.

Explanation

ماده ۱۰ قانون مدنی قراردادهای خصوصی را در برابر قانون آمره محترم می‌شناسد؛ بنابراین توافقی که مخالف صریح قانون آمره باشد باطل است و اثر حقوقی ندارد. این قاعده در راستای ماده ۹۷۵ قانون مدنی نیز قابل فهم است که مقررات آمره را غیرقابل تغییر با تراضی می‌داند.

Question 30Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد مضاربه، اگر عامل با رعایت شرایط و بدون تقصیر متحمل زیان شود، زیان مالی بر عهده چه کسی است؟

  1. شخص ثالثی که زیان ناشی از عمل اوست
  2. هر دو به نسبت مساوی
  3. عامل
  4. مالک سرمایه Correct answer.

Explanation

مطابق ماده ۵۵۷ قانون مدنی، عامل در مضاربه امین است و در صورت عدم تعدی و تفریط، زیان متوجه سرمایه‌گذار (مالک) است. عامل فقط از سود مورد توافق بهره‌مند می‌شود و در فرض زیان بدون تقصیر، سهمی از زیان بر او تحمیل نمی‌شود.

Question 31Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد مزارعه، اگر زمین به سبب قوه قاهره غیرقابل کشت شود و پیش از کشت این امر محقق گردد، عقد چه وضعیتی پیدا می‌کند؟

  1. باطل است و هیچ اثری ندارد
  2. به قوت خود باقی می‌ماند و عامل باید اجرت‌المثل بپردازد
  3. تبدیل به اجاره می‌شود و عامل باید اجاره‌بها بدهد
  4. منفسخ می‌شود و طرفین به وضعیت سابق برمی‌گردند Correct answer.

Explanation

مطابق ماده ۵۲۷ قانون مدنی، هرگاه زمین مستعد زراعت نباشد یا به سبب قوه قاهره از قابلیت انتفاع بیفتد، عقد مزارعه منفسخ می‌شود. انفساخ اثر قهری است و نیازی به فسخ ارادی ندارد؛ در نتیجه طرفین به وضعیت پیش از عقد بازمی‌گردند.

Question 32Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد شرکت، اگر اموال مشترک به نحو اشاعه باشد، هر یک از شرکا نسبت به سهم خود چه حقی دارد؟

  1. هیچ حق تصرفی ندارد تا تقسیم صورت گیرد
  2. فقط با اذن حاکم می‌تواند در مال مشترک تصرف کند
  3. حق تصرف در سهم خود را دارد و نسبت به سهم دیگران بدون اذن حق تصرف ندارد Correct answer.
  4. حق تصرف در تمام مال مشترک را دارد

Explanation

در مالکیت اشاعی، هر شریک به نسبت سهم خود در تمام اجزای مال شریک است و می‌تواند در سهم خود تصرف کند، اما تصرف در سهم دیگران یا در کل مال بدون اذن آنان مجاز نیست. این قاعده از ماده ۵۷۱ قانون مدنی و قواعد کلی مالکیت اشاعی قابل استنباط است.

Question 33Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۴۵۹ قانون مدنی، در عقد ودیعه، امین در قبال مال ودیعه چه مسئولیتی دارد؟

  1. ضامن تلف و نقص مال است مگر اینکه تعدی و تفریط نکرده باشد Correct answer.
  2. در هر حال ضامن است حتی در فرض عدم تقصیر
  3. فقط در صورت تلف عمدی ضامن است
  4. هیچ مسئولیتی ندارد و مالک باید خود از مال محافظت کند

Explanation

ماده ۴۵۹ قانون مدنی مقرر می‌دارد ودیعه‌گیر نسبت به تلف یا نقص مال ودیعه ضامن نیست مگر اینکه تعدی یا تفریط کرده باشد. بنابراین اصل بر امانت است و بار اثبات تعدی یا تفریط بر عهده مالک است.

Question 34Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد ضمان، اگر مضمون‌له حق رجوع به مضمون‌عنه (مدیون اصلی) را داشته باشد، پس از انعقاد ضمان چه تغییری رخ می‌دهد؟

  1. حق رجوع او به مضمون‌عنه باقی می‌ماند و می‌تواند به هر دو مراجعه کند
  2. حق رجوع او به مضمون‌عنه ساقط می‌شود و فقط می‌تواند به ضامن مراجعه کند Correct answer.
  3. ضمان باطل می‌شود زیرا حق رجوع مضمون‌له را از بین می‌برد
  4. حق رجوع او فقط با اذن ضامن قابل اعمال است

Explanation

مطابق ماده ۷۰۹ قانون مدنی، ضمان موجب برائت مضمون‌عنه (مدیون اصلی) از دین می‌شود و مضمون‌له پس از ضمان فقط حق رجوع به ضامن را دارد. بنابراین انتقال دین صورت می‌گیرد و حق رجوع به مدیون اصلی ساقط می‌شود.

Question 35Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۳۰۱ قانون مدنی، اگر متعهد به تسلیم مال کلی باشد و مال تلف شود، چه تکلیفی دارد؟

  1. تعهد او به تعهد به پرداخت خسارت تبدیل می‌شود
  2. باید فرد دیگری از همان کلی را تسلیم کند Correct answer.
  3. از تعهد بری می‌شود زیرا مال تلف شده است
  4. باید قیمت روز تلف را بپردازد

Explanation

ماده ۳۰۱ قانون مدنی مقرر می‌دارد اگر کسی به موجب قرارداد متعهد به تسلیم مالی شود که کلی است، تلف آن مال موجب برائت متعهد نمی‌شود و باید فرد دیگری از همان کلی را تسلیم کند. این قاعده بر کلی فی‌الذمه بودن مال و بقای تعهد دلالت دارد.

Question 36Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۸۷ قانون مدنی، تعلیق در عقد به چه معناست؟

  1. اثر عقد به وقوع امری آینده و غیرحتمی موکول شود Correct answer.
  2. انعقاد عقد به وقوع امری آینده موکول شود
  3. عقد بدون تعیین مدت منعقد شود
  4. عقد در صورت تخلف از شرط فسخ شود

Explanation

ماده ۱۸۷ قانون مدنی تعلیق در عقد را به این معنا می‌داند که اثر عقد به وقوع امری موکول شود، نه خود انعقاد آن. بنابراین تعلیق در اثر با تعلیق در انعقاد متفاوت است و در فقه نیز تعلیق در منشأ و اثر مورد بحث قرار می‌گیرد.

Question 37Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۲۴۷ قانون مدنی، اگر مالک ملک خود را اجاره دهد و سپس آن را بفروشد، اجاره در برابر خریدار چه وضعیتی دارد؟

  1. اجاره به قوت خود باقی است و خریدار جانشین موجر می‌شود Correct answer.
  2. اجاره فقط تا پایان سال جاری معتبر است
  3. اجاره باطل می‌شود و مستأجر باید تخلیه کند
  4. خریدار می‌تواند مستأجر را فوراً بیرون کند

Explanation

ماده ۲۴۷ قانون مدنی مقرر می‌دارد اگر عین مستأجره به شخص ثالث منتقل شود، اجاره به قوت خود باقی می‌ماند و خریدار نسبت به مستأجر قائم‌مقام موجر می‌شود. این قاعده با اصل «البیع لا یبطل الاجاره» و ماده ۲۴۷ هماهنگ است.

Question 38Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، توافقی که مخالف صریح قانون آمره باشد چه حکمی دارد؟

  1. غیرقابل اجرا است
  2. صحیح است
  3. قابل فسخ است
  4. باطل است Correct answer.

Explanation

ماده ۱۰ قانون مدنی قراردادهای خصوصی را در برابر قانون آمره محترم می‌شناسد؛ بنابراین توافق مخالف صریح قانون آمره باطل است و اثر حقوقی ندارد. این قاعده با ماده ۹۷۵ قانون مدنی که مقررات آمره را غیرقابل تغییر با تراضی می‌داند هماهنگ است.

Question 39Civil Law (حقوق مدنی)

در قراردادی که یکی از طرفین تعهد به انتقال مال معینی را پذیرفته، ولی پیش از تسلیم، مال در اثر حادثه قهری تلف می‌شود. در این فرض چه حکمی حاکم است؟

  1. تعهد متعهد به سبب تلف مال معین ساقط می‌شود Correct answer.
  2. متعهد باید معادل قیمت مال را بپردازد
  3. عقد باطل می‌شود و طرفین به وضعیت سابق برمی‌گردند
  4. متعهد باید مال دیگری را به جای آن تسلیم کند

Explanation

اگر موضوع تعهد مال معین باشد و پیش از تسلیم به سبب قوه قاهره تلف شود، تعهد متعهد ساقط می‌شود زیرا تسلیم آن مال ممکن نیست. این حکم با ماده ۳۰۱ قانون مدنی که ناظر به مال کلی است تفاوت دارد؛ در مال کلی، تعهد با تلف ساقط نمی‌شود.

Question 40Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۳۲۸ قانون مدنی، هر گاه متعاملین اقاله را بدون تعیین مدت و به صورت مطلق توافق کنند، اثر آن نسبت به آثار عقد منحل‌شده چیست؟

  1. اقاله تنها با حکم دادگاه قابل اجراست و توافق طرفین به تنهایی اثری ندارد
  2. اقاله فقط نسبت به تعهدات اجرا نشده اثر دارد و اجرت‌المثل را از بین نمی‌برد
  3. اقاله عقد را از زمان توافق منحل می‌کند و آثار پیش از آن به کلی پابرجا می‌ماند
  4. اقاله سبب انحلال عقد از زمان وقوع آن می‌شود و آثار گذشته را نیز از میان برمی‌دارد، مگر نسبت به حقوق ثالث Correct answer.

Explanation

اقاله در شمار اسباب انحلال عقد است و به موجب ماده ۳۲۸ قانون مدنی طرفین می‌توانند با توافق، عقد را منحل کنند. اثر اقاله اصولاً نسبت به گذشته است و مانند فسخ، عقد را از هنگام انعقاد منتفی می‌سازد؛ اما حقوقی که اشخاص ثالث نسبت به مال موضوع عقد پیدا کرده‌اند محفوظ می‌ماند. بنابراین اقاله فقط اثر قهقرایی دارد، نه اثری محدود به آینده.

Question 41Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد بیع، اگر مبیع در زمان انعقاد عقد کلی فی‌الذمه باشد و بایع بدون تعیین مصداق، مال معینی را به مشتری تسلیم کند، این تسلیم چه حکمی دارد؟

  1. تسلیم باطل است زیرا مال کلی قابل تسلیم نیست
  2. تسلیم موجب تبدیل تعهد به تعهد دیگر نمی‌شود و بایع همچنان به تسلیم مال کلی ملزم است
  3. تسلیم صحیح است و مال معین‌شده به تملک مشتری درمی‌آید، مشروط بر اینکه فرد تسلیمی از نظر وصف و مقدار با موضوع عقد مطابق باشد Correct answer.
  4. تسلیم صحیح است ولی مالکیت مشتری تنها پس از پرداخت تمام ثمن منتقل می‌شود

Explanation

در تعهد به مال کلی، متعهد می‌تواند هر فردی از افراد کلی را که واجد اوصاف مقرر باشد تسلیم کند و با تعیین و تسلیم، مصداق خارجی مال مشخص می‌شود. ماده ۳۰۱ قانون مدنی نیز در فرض تلف مال کلی، متعهد را به تسلیم فرد دیگر ملزم می‌کند که نشان می‌دهد کلی فی‌الذمه با تعیین مصداق قابل اجراست. بنابراین تسلیم فرد مطابق اوصاف، تعهد را ایفا می‌کند و مالکیت را به مشتری منتقل می‌سازد.

Question 42Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی، هر گاه کسی مدعی حقی بر دیگری باشد و طرف منکر آن شود، بار اثبات بر عهده چه کسی است؟

  1. بر عهده مدعی، زیرا او باید وجود حق را اثبات کند و منکر تنها سوگند یاد می‌کند Correct answer.
  2. به طور مساوی بر عهده هر دو طرف
  3. بر عهده منکر، زیرا او باید بی‌گناهی خود را ثابت کند
  4. بر عهده دادگاه که خود باید تحقیق کند

Explanation

قاعده «البینة علی المدعی» مبنای ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی است و بار اثبات را بر دوش کسی می‌گذارد که ادعایی خلاف اصل یا ظاهر مطرح می‌کند. منکر در برابر ادعای مدعی تکلیفی به اثبات ندارد و در صورت نبود دلیل، سوگند او ملاک است. بنابراین تقسیم مساوی بار اثبات یا انتقال آن به دادگاه با این قاعده سازگار نیست.

Question 43Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد رهن، اگر راهن مال مرهونه را با اذن مرتهن به فروش برساند و ثمن را نزد خود نگه دارد، حق مرتهن نسبت به ثمن چگونه است؟

  1. ثمن باید به حساب دادگاه واریز شود و مرتهن تا پرداخت دین حق برداشت ندارد
  2. مرتهن هیچ حقی بر ثمن ندارد و تنها می‌تواند به راهن مراجعه کند
  3. رهن با فروش باطل می‌شود و مرتهن باید مجدداً رهن بگیرد
  4. حق مرتهن از عین مرهونه به ثمن منتقل می‌شود و او نسبت به آن حق تقدم دارد Correct answer.

Explanation

در رهن، عین مرهونه وثیقه دین است و اگر با اذن مرتهن فروخته شود، وثیقه به ثمن منتقل می‌شود تا تضمین طلب مرتهن از میان نرود. این انتقال حق، مبنای حق تقدم مرتهن در وصول طلب از ثمن است. بنابراین فروش با اذن، رهن را به کلی از بین نمی‌برد و مرتهن بر ثمن حق دارد.

Question 44Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۸۷۹ قانون مدنی، اگر موصی له پیش از فوت موصی بمیرد، وصیت تملیکی چه حکمی دارد؟

  1. وصیت نافذ است ولی مالکیت به موصی منتقل می‌شود
  2. وصیت باطل می‌شود و مال به ورثه موصی برمی‌گردد Correct answer.
  3. وصیت معلق می‌ماند تا ورثه موصی له تصمیم بگیرند
  4. وصیت به ورثه موصی له منتقل می‌شود

Explanation

در وصیت تملیکی، مالکیت موصی له نسبت به مال موصی به، مشروط به زنده بودن او در زمان فوت موصی است. اگر موصی له پیش از موصی فوت کند، شرط تحقق وصیت از میان می‌رود و وصیت باطل می‌شود. در این صورت مال موصی به در دارایی موصی باقی می‌ماند و به ورثه او می‌رسد.

Question 45Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۱۲۵۹ قانون مدنی، کدام یک از موارد زیر از جمله دعاوی است که با گذشت زمان مشمول مرور زمان نمی‌شود؟

  1. دعوای مطالبه دین ناشی از قرض
  2. دعوای مطالبه وجه چک
  3. دعوای مطالبه ثمن معامله
  4. دعوای راجع به اصل نکاح و نسب Correct answer.

Explanation

مرور زمان اصولاً مسقط حق دینی و دعاوی مالی است، اما برخی حقوق به سبب ارتباط با نظم عمومی و وضعیت اشخاص، مشمول مرور زمان نمی‌شوند. دعاوی مربوط به اصل نکاح و نسب از این دسته‌اند، زیرا وضعیت شخصی و خانوادگی را تعیین می‌کنند. بنابراین مطالبات مالی مانند وجه چک، ثمن و قرض مشمول مرور زمان‌اند، ولی اصل نکاح و نسب نیست.

Question 46Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد ضمان، اگر مضمون‌له طلب خود را از ضامن وصول کند و سپس معلوم شود عقد ضمان به سبب فقدان یکی از شرایط اساسی باطل بوده است، ضامن چه حقی دارد؟

  1. ضامن حق رجوع به مضمون‌عنه را ندارد زیرا خود اقدام به ضمان کرده است
  2. ضامن تنها می‌تواند به مضمون‌له رجوع کند و پرداخت را پس بگیرد
  3. ضامن می‌تواند به مضمون‌عنه رجوع کند و آنچه پرداخته را مطالبه نماید، زیرا پرداخت او بدون تکلیف صحیح بوده است Correct answer.
  4. ضامن هیچ حقی ندارد و پرداخت او در حکم تبرع است

Explanation

حق رجوع ضامن به مضمون‌عنه بر پایه ادای دین او و برخورداری مضمون‌عنه از این ادای دین استوار است. اگر ضمان باطل باشد، ضامن به حکم عقد ضمان مکلف به پرداخت نبوده و پرداخت او ادای دین دیگری به شمار می‌رود که مضمون‌عنه از آن بهره برده است. بنابراین ضامن می‌تواند بر اساس قواعد استیفای ناروا یا ادای دین غیرمستقیم به مضمون‌عنه رجوع کند.

Question 47Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۲۱۹ قانون مدنی، در صورتی که یکی از طرفین قرارداد از اجرای تعهد خود امتناع کند، طرف دیگر چه اختیاری دارد؟

  1. باید تا سررسید تعهد صبر کند و هیچ اقدامی نمی‌تواند انجام دهد
  2. فقط می‌تواند خسارت مطالبه کند و الزام متعهد ممکن نیست
  3. تنها می‌تواند قرارداد را فسخ کند و حق مطالبه خسارت ندارد
  4. می‌تواند الزام متعهد به اجرای تعهد را از دادگاه بخواهد و در صورت نبود امکان، خسارت مطالبه کند Correct answer.

Explanation

ماده ۲۱۹ قانون مدنی مقرر می‌دارد که اگر کسی تعهدی را که به موجب قرارداد بر عهده اوست اجرا نکند، طرف دیگر می‌تواند الزام او را به اجرای تعهد از دادگاه بخواهد. اگر اجرای تعهد ممکن نباشد یا متعهد از آن امتناع ورزد، متعهدله حق مطالبه خسارت دارد. این دو حق در طول یکدیگرند، نه در عرض هم به گونه‌ای که یکی مانع دیگری باشد.

Question 48Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد مضاربه، اگر مالک سرمایه شرط کند که عامل همه زیان‌ها را جبران کند، این شرط چه حکمی دارد؟

  1. شرط باطل است زیرا در مضاربه زیان متوجه مالک است و شرط خلاف مقتضای عقد باطل می‌شود Correct answer.
  2. شرط موجب تبدیل مضاربه به شرکت می‌شود
  3. شرط صحیح است و عامل زیان را می‌پردازد
  4. شرط صحیح است ولی فقط نسبت به زیان ناشی از تقصیر عامل اثر دارد

Explanation

در مضاربه، مال از سوی مالک و کار از سوی عامل تأمین می‌شود و زیان مالی اصولاً بر عهده مالک است، مگر اینکه عامل تعدی یا تفریط کرده باشد. شرطی که همه زیان‌ها را حتی در نبود تقصیر بر عامل تحمیل کند، با مقتضای عقد مضاربه ناسازگار است و باطل می‌شود. این شرط نمی‌تواند ماهیت عقد را دگرگون کند.

Question 49Civil Law (حقوق مدنی)

مطابق ماده ۳۶۲ قانون مدنی، در بیع، تسلیم مبیع و ثمن چه زمانی باید انجام شود؟

  1. تسلیم مبیع و ثمن باید همزمان انجام شود، مگر اینکه طرفین برای یکی از آن دو مهلت قرار داده باشند Correct answer.
  2. همیشه پرداخت ثمن بر تسلیم مبیع مقدم است
  3. تسلیم مبیع تنها پس از گذشت یک سال از عقد لازم است
  4. همیشه تسلیم مبیع بر پرداخت ثمن مقدم است

Explanation

اصل تقابل عوضین در بیع ایجاب می‌کند که تسلیم مبیع و ثمن همزمان باشد تا هیچ‌یک از طرفین از اجرای تعهد دیگری زیان نبیند. ماده ۳۶۲ قانون مدنی همین قاعده را بیان می‌کند و تنها با توافق طرفین بر تعیین مهلت یا وجود شرط خاص قابل تغییر است. بنابراین تقدم مطلق یکی بر دیگری با اصل همزمانی سازگار نیست.

Question 50Civil Law (حقوق مدنی)

در عقد اجاره، اگر مستأجر بدون اذن موجر عین مستأجره را به شخص ثالثی اجاره دهد و موجر با این امر موافقت نکند، این اجاره دوم چه وضعیتی دارد؟

  1. اجاره دوم تنها با حکم دادگاه باطل می‌شود
  2. اجاره دوم موجب بطلان اجاره نخست می‌شود
  3. اجاره دوم نسبت به موجر نافذ نیست و موجر می‌تواند آن را نادیده بگیرد و مستأجر را مسئول تخلف از قرارداد بداند Correct answer.
  4. اجاره دوم به طور کامل نافذ است و موجر حق اعتراض ندارد

Explanation

مستأجر حق دارد از عین مستأجره به همان منظوری که در اجاره مقرر شده استفاده کند و واگذاری آن به دیگری بدون اذن موجر، تصرفی خارج از اختیار اوست. چنین اجاره‌ای در برابر موجر اثری ندارد و موجر می‌تواند بر اساس تخلف از شرط یا تعدی، اجاره نخست را فسخ یا مستأجر را مسئول بشناسد. اما این امر به خودی خود موجب بطلان اجاره نخست نمی‌شود.