آیین دادرسی مدنی
آیین دادرسی مدنی چارچوب طرح دعوا، صلاحیت، رسیدگی و طرق شکایت است. آزمون از داوطلب می‌خواهد تشخیص دهد دادگاه صالح کدام است، دادخواست چه شرایطی دارد و کدام تصمیم قابل اعتراض است.
قواعد کلیدی
- ماده ۲: دادگاه‌ها مکلف به رسیدگی هستند؛ ماده ۳ صلاحیت ذاتی و محلی را از هم جدا می‌کند.
- مواد ۱۰ تا ۱۳: صلاحیت محلی بر پایه اقامتگاه خوانده، محل وقوع مال غیرمنقول و محل وقوع قرارداد یا زیان تعیین می‌شود.
- ماده ۱۷: دعاوی مرتبط قابل طرح در یک دادگاه؛ ماده ۲۰: دعوای متقابل.
- ماده ۲۶: ایراد عدم صلاحیت؛ دادگاه در صورت نبود صلاحیت قرار عدم صلاحیت می‌دهد.
- ماده ۵۶: شرایط دادخواست؛ ماده ۶۰: هزینه دادرسی؛ ماده ۸۷: حکم غیابی.
- ماده ۱۰۸: ورود شخص ثالث؛ ماده ۱۳۰: ادله؛ ماده ۱۹۴: تجدیدنظر؛ ماده ۳۳۶: فرجام‌خواهی.
مثال کاربردی
الف در تهران اقامت دارد و ب در شیراز. ب برای مطالبه ثمن قراردادی که در اصفهان بسته شده، در تهران اقامه دعوا می‌کند. اصل، صلاحیت اقامتگاه خوانده است (ماده ۱۰)؛ چون خوانده در شیراز است، دادگاه تهران باید قرار عدم صلاحیت صادر کند، مگر استثنای قانونی مانند مال غیرمنقول یا توافق معتبر طرفین.
تله‌های نمره‌بر
خلط صلاحیت ذاتی با محلی؛ فراموش کردن اینکه ایراد عدم صلاحیت در نخستین جلسه مطرح می‌شود؛ اشتباه در مهلت تجدیدنظر؛ و نادیده گرفتن تفاوت حکم غیابی با حکم حضوری.