آیین دادرسی کیفری
آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ از اصل برائت، حقوق متهم و نظارت قضایی بر تحقیقات سخن می‌گوید. آزمون بر بازداشت، تفهیم اتهام، حضور وکیل، تحقیقات مقدماتی و طرق شکایت متمرکز است.
قواعد کلیدی
- ماده ۱: اصل برائت؛ ماده ۴: وظایف ضابطان؛ ماده ۵: تعقیب توسط دادستان.
- ماده ۲۴: متهم حق دارد از آغاز تحقیقات وکیل داشته باشد؛ ماده ۳۵: حق ملاقات و مطالعه پرونده.
- مواد ۳۲ و ۴۳: بازداشت باید مستند به قرار قانونی باشد؛ ماده ۴۵: قرار بازداشت موقت؛ ماده ۴۸: حداکثر مدت بازداشت.
- مواد ۶۳ و ۶۴: تفتیش و بازرسی محل با رعایت تشریفات و در موارد ضروری.
- ماده ۹۶: تفهیم اتهام؛ ماده ۱۰۴: مواجهه؛ ماده ۱۵۰: تحقیقات مقدماتی؛ ماده ۱۵۶: کیفرخواست.
- ماده ۱۹۰: صدور رأی؛ ماده ۲۱۷: تجدیدنظر؛ ماده ۲۳۰: اعاده دادرسی.
مثال کاربردی
پلیس الف را به اتهام سرقت دو روز بازداشت می‌کند بدون اینکه قرار بازداشت صادر شود و مانع تماس او با وکیل می‌شود. بازداشت بدون قرار قضایی و منع دسترسی به وکیل خلاف مواد ۳۲، ۲۴ و ۴۸ است. دفاع باید هم بطلان اقدام و هم آزادی فوری متهم را بخواهد.
تله‌های نمره‌بر
یکی گرفتن بازداشت با احضار؛ فراموش کردن اینکه ضابطان تحت نظارت دادستان‌اند؛ نادیده گرفتن حق وکیل در تحقیقات مقدماتی؛ و اشتباه در مهلت اعاده دادرسی.