حقوق اساسی
حقوق اساسی بر قانون اساسی ۱۳۵۸ با اصلاحات ۱۳۶۸ تکیه دارد. آزمون از ساختار نهادها، حقوق ملت و سلسله‌مراتب هنجارها می‌پرسد.
قواعد کلیدی
- اصل ۱: جمهوری اسلامی؛ اصل ۲: مبانی جمهوریت و اسلامیت؛ اصل ۴: موازین اسلامی بر همه قوانین حاکم است.
- اصل ۶: اداره امور با انتخابات؛ اصل ۱۲: دین رسمی؛ اصل ۱۳: اقلیت‌های دینی شناخته‌شده.
- اصول ۱۹ تا ۲۷: برابری، حیثیت، آزادی عقیده، مطبوعات، اجتماعات، احزاب و اعتصاب در حدود قانون.
- اصول ۳۲ تا ۳۹: منع بازداشت خودسرانه، حق وکیل، منع شکنجه، اصل برائت و منع تفتیش عقاید.
- اصول ۱۵۶ تا ۱۷۴: استقلال قوه قضائیه، دیوان عالی کشور، دادستانی، دیوان عدالت اداری و سازمان بازرسی.
- اصل ۹۱: شورای نگهبان؛ اصل ۱۷۰: قاضی نمی‌تواند مقررات مغایر با قانون اساسی را اجرا کند.
مثال کاربردی
وزارتخانه‌ای با بخشنامه‌ای ورود زنان به یک رشته دانشگاهی را ممنوع می‌کند. بخشنامه، مقرره اجرایی است و باید با قانون و قانون اساسی سازگار باشد. اگر مغایر اصل ۲۰ یا ۱۹ باشد، دیوان عدالت اداری می‌تواند آن را ابطال کند؛ قاضی نیز بر پایه اصل ۱۷۰ نباید آن را اجرا کند.
تله‌های نمره‌بر
خلط اصل ۴ با اصل ۱۷۰؛ نادیده گرفتن تفاوت قانون عادی و مقرره؛ فراموش کردن صلاحیت شورای نگهبان در تطبیق مصوبات با شرع و قانون اساسی؛ و تفسیر آزادی‌ها بدون توجه به قید «در حدود قانون».