مالیات‌های مستقیم
مالیات‌های مستقیم بر پایه قانون مالیات‌های مستقیم (مصوب 1366 با اصلاحات 1394) آزمون می‌شود: از تعیین سود مشمول اشخاص حقوقی و معافیت‌ها تا تکالیف کسر و ایصال و مهلت‌های قانونی.
قواعد کلیدی
- مبنای تعهدی برای اشخاص حقوقی؛ سود مشمول از تعدیل سود حسابداری به‌دست می‌آید.
- نرخ ماده 105 برای اشخاص حقوقی 25% سود مشمول است، مگر معافیت یا نرخ خاص قانونی.
- هزینه‌های غیرقابل قبول (جرایم، هزینه‌های شخصی) به سود اضافه و درآمدهای معاف کسر می‌شود.
- استهلاک بر اساس جدول استهلاکات محاسبه می‌شود و تفاوت آن با استهلاک حسابداری تعدیل می‌گردد.
- زیان عملیاتی با شرایط قانونی به سنوات بعد منتقل می‌شود؛ اظهارنامه اشخاص حقوقی تا چهار ماه پس از پایان سال مالی تسلیم می‌شود.
- تکالیف کسر و ایصال: کسر مالیات حقوق، پرداخت در مهلت مقرر و ارائه فهرست حقوق.
مثال کاربردی
سود حسابداری 2,000؛ جریمه غیرقابل قبول 150؛ سود معاف 200؛ استهلاک مالیاتی 100 بیشتر از استهلاک حسابداری. سود مشمول = 2,000 + 150 - 200 - 100 = 1,850 و مالیات = 25% × 1,850 = 462/5. منطق: هر تعدیل باید مستند به حکم قانونی باشد و اثر مالیاتی داشته باشد.
دام‌های آزمون
- استفاده از سود حسابداری بدون تعدیل.
- اعمال علامت اشتباه در افزودن یا کسر تعدیل‌ها.
- بی‌توجهی به مهلت اظهارنامه و جریمه عدم تسلیم.