فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری
فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری در آزمون بر کنترل‌های داخلی در محیط رایانه‌ای، رد حسابرسی و تکالیف الکترونیکی تمرکز دارد، نه بر دانش فنی برنامه‌نویسی.
قواعد کلیدی
- کنترل‌های عمومی IT: مدیریت دسترسی، مدیریت تغییر، عملیات و پشتیبان‌گیری و بازیابی.
- کنترل‌های کاربردی: کنترل ورودی، پردازش و خروجی در چرخه‌های فروش، خرید و حقوق.
- تفکیک وظایف: ایجادکننده تأمین‌کننده نباید تأییدکننده پرداخت باشد.
- رد حسابرسی و نگهداری سوابق برای ردیابی تراکنش و کشف تغییرات.
- تکالیف ایران: سامانه مودیان و صورتحساب الکترونیکی، نگهداری داده و تحلیل داده با ابزارهای CAAT.
مثال کاربردی
کاربری هم مجوز ایجاد تأمین‌کننده و هم مجوز تأیید پرداخت دارد. ریسک: ایجاد تأمین‌کننده جعلی و پرداخت به حساب شخصی. راهکار: تفکیک وظایف، تأیید دوم، گزارش استثنا و بازبینی دوره‌ای دسترسی‌ها؛ اگر تفکیک ممکن نیست، کنترل جبرانی مستند شود. منطق: کنترل جبرانی ریسک را کاهش می‌دهد ولی حذف نمی‌کند.
دام‌های آزمون
- یکی گرفتن کنترل عمومی IT با کنترل کاربردی.
- اتکا به گزارش سیستم بدون آزمون کامل بودن و درستی داده.
- نادیده گرفتن کنترل‌های دستی جبرانی هنگام ضعف سیستم.