زبان عربی: صرف، نحو و ترجمه
درس عربی در کنکور هنر بر سه محور می‌چرخد: ترجمه عبارت، قواعد صرفی (وزن‌ها و مشتقات) و اعراب‌گذاری/تحلیل نحوی. پرسش‌ها معمولاً یک جمله کوتاه قرآنی یا روایی می‌دهند و می‌خواهند نقش یک واژه یا ترجمه یک بخش را تشخیص دهید.
صرف
- ثلاثی مجرد سه باب دارد: فَعَلَ، فَعِلَ، فَعُلَ. ثلاثی مزید با همزه، تضعیف یا حروف افزایشی ساخته می‌شود (اِفعال، تَفعیلال، مُفاعَله، تَفاعُل، تَفَعُّل، اِفتِعال، اِنفِعال، اِستِفعال).
- اسم فاعل ثلاثی مجرد بر وزن فاعِل و اسم مفعول بر وزن مَفعول است؛ در مزید، وزن از حرف مضارع ساخته می‌شود: مُعلِّم، مُتعلِّم، مُستَخرِج.
- مبالغه بر وزن فَعّال و فَعّالة، تفضیل بر وزن أفعَل و فُعلی.
نحو
- جمله اسمیه: مبتدا مرفوع + خبر مرفوع. کان و اخواتها خبر را منصوب می‌کنند؛ إنّ و اخواتها اسم را منصوب و خبر را مرفوع.
- مضارع پس از أن، لن، کی، حتی منصوب و پس از لم، لمّا، لام امر و ادوات شرط جزوم می‌شود.
- حال معمولاً منصوب و نکره است؛ تمییز پس از مقدار می‌آید.
نمونه حل‌شده
«کانَ الطالبُ مجتهداً فی دروسِهِ»: ۱) کان فعل ماضی ناقص است. ۲) الطالبُ اسم کان، مرفوع. ۳) مجتهداً خبر کان، منصوب. ۴) دروسِ مجرور به حرف جر و مضاف‌الیه آن (هِ) مجرور است. ترجمه: دانش‌آموز در درس‌هایش کوشا بود.
دام‌ها
- اشتباه اسم فاعل با اسم مفعول در مزیدها؛ وزن مضارع کلید تشخیص است.
- منصوب دانستن فاعل پس از إنّ؛ در ساختار إنّ، اسم منصوب و خبر مرفوع است.
- ترجمه تحت‌اللفظی «ما»ی نافیه یا استفهامی که معنی جمله را وارونه می‌کند.
- بی‌توجهی به جنس و عدد در ترجمه ضمیر.